E-sigaret

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Warning icon.svg De neutraliteit van dit artikel wordt betwist.
Zie de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie.
Onderdelen van een e-sigaret
A. led-lampje
B. batterij
C. hitte-element
D. mondstuk

De e-sigaret of elektronische sigaret is een vervangend middel om de behoefte van een roker te bevredigen met minder nadelige gevolgen voor de gebruiker of omstanders. De e-sigaret is een elektronische inhalator bedoeld om het roken van tabak te simuleren; het bevat geen tabak en brandt niet, waardoor er geen schadelijke teer en koolmonoxide in het lichaam komen. De elektronische sigaret kan men gebruiken met of zonder nicotine.

De meningen over de voordelen en risico's van de elektronische sigaret zijn uiteenlopend, maar ze zijn waarschijnlijk veiliger dan het roken van tabak. Wet- en regelgeving verschillen sterk met betrekking tot hun gebruik en de verkoop, en zijn het onderwerp van de in behandeling zijnde wetgeving en lopende discussie.[1]

Geschiedenis[bewerken]

De eerste elektronische sigaret kan op naam gezet worden door Herbert A. Gilbert, die in 1963 een apparaat liet patenteren dat een nicotine-oplossing omzette in stoom. In 1967 werd Gilbert benaderd door verschillende bedrijven die geïnteresseerd waren in de productie ervan, maar het werd nooit gecommercialiseerd en verdween uit de openbaarheid. Hon Lik, een Chinese apotheker wordt wijd gecrediteerd met de uitvinding van de nieuwe generatie elektronische sigaret. In 2003 kwam hij op het idee om met een elektrisch element een onder druk staande vloeistofstraal in een propyleenglycol oplossing te verdampen. Dit ontwerp produceert een rookachtige damp die kan worden ingeademd en biedt mogelijkheden om de nicotine via de longen in de bloedbaan te geleiden.

Het toestel werd voor het eerst geïntroduceerd op de Chinese binnenlandse markt in mei 2004 als hulpmiddel om te stoppen met roken en als vervanging. Het bedrijf waarvoor Hon Lik werkte, Golden Dragon Holdings, veranderde haar naam in Ruyan, en begon haar producten in 2005-2006 te exporteren. Dit zelfs vóór de ontvangst van haar eerste internationale octrooi in 2007.[2]

De Nederlandse Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) liet in januari 2008 een verklaring uitgaan waarin het waarschuwt voor het gebruik van de e-sigaret omdat er volgens de IGZ te weinig bekend is over de veiligheid van het product, waaronder mogelijke schadelijke effecten op de lange termijn. De e-sigaret moet volgens de IGZ voorgelegd worden aan het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) omdat het een geneesmiddel zou zijn.[3]

In 2011 besliste de toenmalige Minister van Volksgezondheid Schipper om het als geneesmiddel te klasseren. Een rechtszaak van de Amerikaanse United Tabacco Vapor Group (UTVG) was het gevolg en de uitkomst was dat de elektrische nicotinehoudende sigaretten van AUTVG door de Nederlandse Staat niet mogen worden aangemerkt als geneesmiddelen. Dat heeft het gerechtshof in Den Haag bepaald, naar aanleiding van een hoger beroep.

De staat handelt onrechtmatig door de 'e-sigaretten' van de Amerikaanse firma United Tabacco Vapor Group (UTVG) als geneesmiddel te beschouwen, zo oordeelt het hof. UTGV presenteert de sigaretten zelf niet als geneesmiddel. Volgens het hof is er onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat de e-sigaret van UTVG een noemenswaardig effect heeft op de fysiologische functies van de mens. Daarnaast acht het hof het aannemelijk dat de consument de e-sigaret gebruikt als genotsmiddel, naast of als vervanger van gewone sigaretten.

Eind juni 2012 bevestigde ook de hogere rechter dat de nicotine houdende e-sigaret geen geneesmiddel is en dus mag verkocht worden. [4]

Doelgroep[bewerken]

De elektronische sigaret is bedoeld voor rokers die het normale roken geheel of gedeeltelijk willen vervangen om gezondheidsredenen, of met het oog op de toenemende rookverboden. Over het gebruik van de elektronische sigaret als hulpmiddel om te stoppen met roken zijn de meningen verdeeld.

Enerzijds is het gebruik van elektronische sigaretten niet bedoeld en afgeraden voor: niet-rokers, mensen onder de wettelijk toegestane leeftijd voor het nuttigen van tabaksproducten, mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten; bij hoge bloeddruk (hypertensie), diabetici, zwangere vrouwen dan wel vrouwen die borstvoeding geven, en bij medicijngebruik tegen depressie of tegen astma.

Anderzijds zijn er veel rokers die na het uitproberen van de e-sigaret spontaan overstappen, soms zelfs zonder dat ze zich ten doel hadden gesteld om het roken op te geven. De e-sigaret beviel ze dusdanig goed, dat ze het roken moeiteloos opgaven en voortaan alleen nog 'dampen'.

Werking[bewerken]

Elektronische sigaretten bestaan over het algemeen uit drie delen, namelijk de batterij, de vulling (ook wel cartridge, cartomizer, tank of ampul genoemd) en een verdamper (atomizer of clearomizer). Door het inhaleren via het mondstuk of het indrukken van een knop wordt een vacuümschakelaar in werking gesteld, die ervoor zorgt dat de batterij de verdamper kan verwarmen, die vervolgens de in de vulling aanwezige vloeistof verdampt, waarna deze damp vervolgens kan worden geïnhaleerd door de gebruiker.

Vloeistof voor het produceren van damp, beter bekend als e-liquid is een oplossing van propyleenglycol (PG), plantaardige glycerine (VG), en/of polyethyleenglycol 400 (PEG400) gemengd met geconcentreerde aroma’s, en eventueel een variabele concentratie van nicotine. De oplossing wordt vaak verkocht in een flesje of vooraf gevulde wegwerppatronen. Ze worden vervaardigd met verschillende smaken en variabele concentraties nicotine. De standaard notatie "mg/ml" wordt vaak gebruikt om de concentratie nicotine aan te duiden en soms verkort tot simpelweg "mg". Varianten zijn:

  • Extra hoge dichtheid van nicotine: 24 mg tot en met 54 mg nicotine
  • Hoge dichtheid van nicotine: 16 mg nicotine
  • Middelgrote dichtheid van nicotine: 11 mg nicotine
  • Lage dichtheid van nicotine: 6 mg nicotine
  • Geen nicotine

(de dichtheid is per 1 ml e-liquid)

Hierdoor zijn de liquids mogelijk behulpzaam bij het stoppen met roken. Ook zijn er e-liquids verkrijgbaar die geen nicotine bevatten. De gebruiker kan dus het nicotinegehalte afbouwen om zo geleidelijk van de nicotineverslaving af te komen.

Sommige modellen bevatten een ledlampje dat elke keer als men inhaleert gaat branden. Sommige apparaatjes hebben een functie die kettingroken probeert te voorkomen, door uit te schakelen als de gebruiker te vaak aan de sigaret trekt. De patronen/vullingen zijn verkrijgbaar in veel verschillende smaken, in een aantal nicotinesterktes en ook als vloeistof in een pipetflesje om lege vullingen zelf na te vullen dan wel rechtstreeks op de verstuiver te druppelen, of om te gebruiken in een tanksysteem (bijvoorbeeld clearomizers of cartomizer-tanks) De smaken zijn zeer variabel: er zijn bekende fruitsmaken, zoals kers en framboos, en andere culinaire smaken, zoals cappuccino en chocolade. De vloeistoffen bieden de consument tevens de mogelijkheid zijn eigen sterkte en smaak samen te stellen.

De beschikbaarheid van de verscheidene smaken voor de e-sigaret is, in bijvoorbeerld de VS, ter sprake gekomen vanwege de angst dat het zou aanzetten tot het gebruik van nicotine of zelfs roken (het zogenaamde "Gateway-effect"). Hierbij is het oog vooral gericht op de jeugd, vanwege de 'snoepsmaakjes' die beschikbaar zijn. Hiertegen staat dat de e-sigaret en de nicotinehoudende E-liquid niet bestemd zijn voor verkoop aan personen onder de legale rookleeftijd. Er is momenteel geen bewijs dat het Gateway-effect daadwerkelijk bestaat. Integendeel, het weinige onderzoek onder jongeren laat zien dat de overgrote meerderheid (ruim 99,5%) van de jongeren die e-sigaretten gebruikt al roker was.[5] Minder dan 0,5% van de jongeren die een e-sigaret gebruikt had was niet-roker, en van gecontinueerd gebruik was bij 0% van die jongeren sprake.

Soorten en maten[bewerken]

E-sigaret met oplader en bijvulflesje

Naast het grote aanbod van elektrische sigaretten, zijn er ook elektronische versies verkrijgbaar van de sigaar, cigarillo of pijp en zijn er allerlei modificaties beschikbaar zoals het Oliespuitje. De laatstgenoemde soorten werken op gesloten batterijen, in tegenstelling tot de oplaadbare batterijen met ingebouwde elektronica van de elektronische sigaretten. Er zijn e-sigaretten waarbij de roker een knop moet indrukken en varianten die automatisch geactiveerd worden bij inhalatie. De gemiddelde batterij geeft een spanning tussen 3,3 en 3,7 Volt, wat genoeg is om de vloeistof met behulp van een spoel (gloeidraad) of vernevelaar te verdampen.

Juridische status[bewerken]

In een aantal landen, zoals België, de Verenigde Staten en Oostenrijk, wordt de e-sigaret wel beschouwd als geneesmiddel. Andere landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, hebben nog geen besluit genomen.[6]

In België is de verkoop toegelaten onder bepaalde voorwaardes[7]:

  1. Notificatieprocedure van de elektronische sigaretten en navulverpakkingen (lijst van ingrediënten en veiligheidscontrole)
  2. Verbod op grensoverschrijdende reclame
  3. Maximale navulverpakkingen van 10ml en 20mg/ml nicotine
  4. Kind- en manipulatie veilige navulproducten (lekvrij)
  5. Alleen ingrediënten met een hoge zuiverheidgraad mogen voor de nicotinehoudende vloeistof worden gebruikt
  6. De e-sigaret moet de nicotine onder normale gebruiksomstandigheden in gelijkmatige doses afgeven.
  7. Mogelijkheid van lidstaten om bijkomende maatregelen te treffen
  8. Mogelijkheid van de EU om bijkomende maatregelen te treffen indien drie lidstaten het doen.
  9. Elektronische sigaretten die beweren doeltreffend te zijn bij het stoppen met roken vallen onder de geneesmiddelenwetgeving, de andere elektronische sigaretten niet.

De aanschaf van nicotinehoudende dampstoffen per postorder in het buitenland is verboden en wordt actief door de Belgische douane gehandhaafd. In Nederland is de status nog onduidelijk. Verkoop is wel toegestaan, maar reclame is verboden omdat de e-sigaret niet als geneesmiddel geregistreerd staat, en dus geen officiële handelsvergunning heeft.[8]

Begin 2008 beschikte de rechtbank in Den Haag dat het bedrijf E-smoking, een van de grootste verkopers van de e-sigaret in Nederland, geen reclame mag maken voor de e-sigaret. Hiermee werd het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in het gelijk gesteld.[9] In antwoord op een Kamervraag schreef minister Ab Klink van VWS op in januari 2008 dat de e-sigaret voorlopig op de markt blijft. Wel wil hij er bij de Europese Commissie op aandringen de status van de e-sigaret in de EU-landen onderling af te stemmen. Ook moet de veiligheid van de e-sigaret worden getoetst in een registratieprocedure bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Tot die is afgerond mag geen reclame gemaakt worden voor het apparaat.[6] In juni 2012 oordeelde de rechtbank in Den Haag vervolgens dat de e-sigaret geen geneesmiddel was, noch onder de tabakswet viel. Sindsdien lag de kwestie weer open.

Gezondheidsaspecten[bewerken]

De gezondheidsaspecten van de elektronische sigaret staan nog ter discussie. De werking en verslavende factoren van nicotine zijn echter duidelijk. De World Health Organization stelt dat met ingang van juli 2013, geen rigoureuze studies zijn uitgevoerd om te bepalen of elektronische sigaretten een bruikbare methode zijn om mensen te helpen stoppen met roken. Er is een aantal door de producenten gesponsorde niet-gecontroleerde studies die een mogelijk voordeel tonen.

Een evaluatie in 2011, gepubliceerd in het Journal of Public Health Policy, bepaalt dat de elektronische sigaret kan helpen bij het stoppen met roken en deze waarschijnlijk effectiever is dan traditionele farmacotherapie. De American Association of Public Health Physicians (AAPHP) bekijkt elektronische sigaretten als soortgelijke andere nicotine vervangende therapieën en beveelt de elektrische sigaret aan voor degenen die niet kunnen stoppen met roken door andere middelen. In een studie was 31% van de gebruikers binnen zes maanden na de ingebruikname van de elektronische sigaret opgehouden met roken en nog eens 46% had het tabaksgebruik verminderd.[bron?]

Hoge Gezondheidsraad[bewerken]

Volgens een advies van de Hoge Gezondheidsraad van België uit 2013 is meer onderzoek nodig om alle effecten op de gezondheid te kennen, en dan meerbepaald de aerosolvorming en de aanwezigheid van toxische stoffen in lage concentraties. Wel wordt aangenomen dat de e-sigaret minder toxisch is dan normale sigaretten aangezien er geen verbrandingsproducten worden ingeademd.[10]

Boston University School of Public Health[bewerken]

Een studie door onderzoekers van de Boston University School of Public Health in 2010 leidde tot de conclusie dat elektronische sigaretten veiliger zijn dan echte sigaretten en kunnen helpen om van het roken af te komen. Elektronische sigaretten bleken "veel veiliger" te zijn dan de traditionele tabak en hadden een niveau van toxiciteit dat vergelijkbaar is met de bestaande nicotinevervangers. Het niveau van de kankerverwekkende stoffen in elektronische sigaretten bleek tot duizend keer lager te zijn dan in gewone sigaretten. Het rapport vermeldde ook dat vroeg bewijs was gevonden dat elektronische sigaretten mensen kunnen helpen te stoppen met roken door het simuleren van een tabakssigaret.[11]

Naast de vraagtekens over de veiligheid van de e-sigaret wordt wel aangegeven dat de risico's van het gebruik van een e-sigaret aanzienlijk minder zijn dan de risico's bij het doorzetten van het rookgedrag, voor zowel de roker als zijn omgeving.

Frans onderzoek[bewerken]

Op 30 november 2012 is er een Frans onderzoek gepresenteerd waarin een aantal significante gezondheidsverbeteringen worden beschreven onder rokers die overstappen op de elektrische sigaret.[12] Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoekers van Le Comité Départemental des maladies respiratoires de la Dordogne en het Centre d’examen de santé de Périgueux. Zij deden onderzoek naar de acceptatie en tolerantie van de elektrische sigaret onder rokers en de mogelijkheid om rokers voor te bereiden op een stoppoging.

Bij dit onderzoek, waaraan 74 mensen deelnamen, bleek dat het gebruik van de elektrische sigaret een significante daling teweeg bracht in het gebruik van normale sigaretten te werk gesteld bij 72% van de rokers. De overige deelnemers hebben aangegeven minder te zijn gaan roken, maar het aantal normale sigaretten is niet gehalveerd. 64 procent van de testpersonen hebben een positief effect gemerkt op hun gezondheid, 15% had kleine bijwerkingen (mond, lippen of keel geïrriteerd). Na 3 maanden was het hartritme van alle deelnemers gedaald evenals het niveau van koolmonoxide. Er was een lichte gewichtstoename. De gewichtstoename bij de rokers die alleen nog dampen was lager dan wanneer een normale stoppoging was ondernomen. Verder is de FVC (Forced Vital Capacity) verbeterd, zeker bij de personen die weinig tot geen normale sigaretten meer roken.

Strijd om vrije verkoop nicotinehoudende e-sigaret in Nederland[bewerken]

Middels een kamerstuk van minister Schippers van 23 december 2011 en een officiële publicatie via de overheidspublicatiesite, is er gepoogd een direct ingaand verbod in te stellen op de verkoop via winkels en online van nicotinehoudende e-sigaretten. Producent United Tobacco Vapor Group stapte naar de Haagse voorzieningenrechter, en kreeg op 13 maart 2012 gelijk. Volgens de rechter is het besluit van de minister onvoldoende deugdelijk gemotiveerd. De overheid moet de invoer van en handel in nicotinehoudende e-sigaretten daarom toestaan, zonder handhavend op te treden op grond van de geneesmiddelenwet.

Het ministerie van Volksgezondheid gaat tegen deze beslissing in hoger beroep. Woordvoerster Karin IJzendoorn benadrukt dat het ministerie en de Inspectie voor de Gezondheidszorg de e-sigaret blijven beschouwen als een product dat onder de Geneesmiddelenwet valt. ‘Dit op grond van de werking van dit product in het menselijk lichaam.’ Zij wijst erop dat een vergelijkbaar product, van Nicorette, wel als geneesmiddel is geregistreerd.

Op 26 juni 2012 bevestigde het gerechtshof te 's-Gravenhage op hoofdlijnen het oordeel van de Haagse voorzieningenrechter. De Staat werd veroordeeld tot betaling van de proceskosten. Alleen de firma UTVG die het geding voerde, kan aanspraak maken op dit vonnis.[13]

In maart 2014 werd door de Europese Unie een vernieuwde tabaksrichtlijn aangenomen. In deze richtlijn is de elektronische sigaret voor het eerst opgenomen, en wordt deze expliciet vermeld (in artikel 18a). Deze richtlijnen dienen binnen twee jaar te worden omgezet in nationale wetten van de diverse lidstaten. Tot dat moment valt de elektronische sigaret onder de warenwet en is daarom vrij te verkrijgen.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) The Rest of the Story: Tobacco News Analysis and Commentary
  2. en:Electronic cigarette
  3. Inspectie voor de Gezondheidszorg
  4. Uitspraak ECLIECLI:NL:GHSGR:2012:BW8660
  5. Action on Smoking and Health - Use of e-cigarettes in Great Britain among adults and young people (2013)
  6. a b Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Klink: elektronische sigaret op Europese agenda
  7. EU Richtlijn 2014/40/EU van 3 April 2014, Stichting tegen Kanker
  8. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Reclameverbod e-sigaret gehandhaafd
  9. Nu.nl/economie: Geen reclame voor e-sigaret
  10. Onderzoek Hoge Gezondheidsraad
  11. "Evidence suggests e-cigs safer than cigarettes, researcher claims", Physorg.com.
  12. Onderzoek elektrische sigaret originele Franse versie, Nederlandse vertaling
  13. Onrechtmatige overheidsdaad?; elektronische sigaret wel/geen geneesmiddel?; toedieningscriterium, Uitspraak Gerechtshof 's-Gravenhage, ECLIECLI:NL:GHSGR:2012:BW8660, 26 juni 2012