Ecosysteemdienst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een ecosysteemdienst is een dienst die door een ecosysteem aan mensen wordt geleverd [1]. Het betreft het verstrekken van een product door een ecosysteem (bijvoorbeeld drinkwater), of van een regulerende dienst (bijvoorbeeld bestuiving van gewassen), of van een culturele dienst (bijvoorbeeld gelegenheid geven tot recreatie) of van een dienst die de voorgaande diensten ondersteunt (bijvoorbeeld de kringloop van nutriënten in een ecosysteem).

Bestuiving door een hommel, een ecosysteemdienst

Het concept[bewerken]

Vanaf het begin van de mensheid maken we deel uit van, en zijn we afhankelijkheid van, de ecosystemen waarin we leven. Als jager-verzamelaars deden we ons voordeel met de producten van de natuur, door onze lichaam te voeden, en door ons te beschermen tegen slechte weersomstandigheden. De erkenning dat de natuur aan de mensheid verschillende diensten levert komt al van de Griekse wijsgeer Plato, die begreep dat ontbossing kan leiden tot bodemerosie en het droogvallen van bronnen[2].

De biodiversiteit in een ecosysteem wordt soms als een maat van de gezondheid van dat systeem gezien. Hoe groter de biodiversiteit in een ecosysteem, hoe gezonder het systeem, en hoe groter de hoeveelheid ecosysteemdiensten (en vice versa). Deze relatie is echter niet één op één, en over de aard van deze relatie bestaat veel verschil van mening[3].

Het begrip 'Ecosysteemdienst' is verwant aan het begrip natuurlijke hulpbron. Dit laatste begrip is echter breder; er worden ook (niet-duurzame) grondstoffen als aardolie en steenkool onder verstaan. Het is tegelijk smaller: natuursymboliek en natuurgodsdienst brengt men doorgaans niet in verband met de term natuurlijke hulpbron.

Typen ecosysteemdiensten[bewerken]

  1. Bij productverstrekking gaat het om de verstrekking door ecosystemen van een scala aan stoffen die dienen als voedsel (graan, vruchten, etc.), voor persoonlijke hygiëne (water), als medicijnen en als bouwmaterialen (bijvoorbeeld hout).
  2. Bij regulerende diensten gaat het bijvoorbeeld om regulatie van:
    • Klimaat.
      Zo zorgt de aanwezigheid van bos in een gebied voor een stabiel microklimaat.
    • Water , Lucht, Bodem.
      Zo bezitten deze compartimenten een zelfreinigend vermogen. Ook kwantitatief gezien zorgen ecosystemen voor regulatie, bijvoorbeeld het waterbergend vermogen van een hellingbos.
    • Ziekte.
      Zo zorgen in weiden sluipwespen en zweefvliegen voor een natuurlijke bestrijding van bladluizenplagen.
    • Voorplanting.
      Zo zorgen bijen en hommels voor de bestuiving van allerlei gewassen.
  3. Bij culturele diensten gaat het om spirituele (religieuze) diensten, inspiratie, esthetiek, educatie, recreatie en ecotoerisme en een gevoel van "thuishoren". Zo recreëren mensen bijvoorbeeld in een veenweidelandschap. Doordat ze hierbij ontstressen, is dit goed voor hun gezondheid.
    Een ander voorbeeld is dat de hoeveelheid groen in een woonwijk voor een deel de sfeer bepaalt, en daarmee deels de waarde van het aanwezige onroerend goed.
  4. Bij ondersteunende diensten gaat het om zaken als de stofkringloop die de voorwaarden in stand houden voor het leven op aarde, bijvoorbeeld die van stikstof en koolstof. Zo zorgen in bossen miljoenen regenwormen, mijten, bacteriën, springstaarten en nematoden in de bodem door de afbraak van bladmateriaal voor de bodemvruchtbaarheid.
Mestkevers bevorderen de decompositie van mest door bij het aanleggen van voorraden, mest te verpreiden. Hierdoor wordt de bodemvruchtbaarheid verhoogd.

Wereldwijde afname ecosysteemdiensten[bewerken]

Door de verdubbeling van de wereldbevolking de afgelopen 50 jaar, de vergroting van de ecologische voetafdruk van de bevolking in de westerse wereld, en de opwarming van de aarde staan ecosystemen en hun diensten wereldwijd steeds meer onder druk. Op instigatie van de Verenigde Naties werkten vanaf 2001 ruim 1300 experts vanuit de hele wereld aan een project – The Millennium Ecosystem Assessment – waarin de afname in ecosysteemdiensten in kaart is gebracht[4].

Economie[bewerken]

De afname in ecosysteemdiensten heeft in verschillende landen geleid tot een grotere bewustwording van het belang van deze diensten voor de bevolking en de economie. Voordat bouwprojecten worden uitgevoerd, worden soms kosten-batenanalyses uitgevoerd, waarvan het financieel waarderen van ecosysteemdiensten onderdeel uitmaakt[5][6].

Plaagbeheer[bewerken]

In de akkerbouw wordt steeds meer aandacht besteed aan het op een natuurlijke manier reguleren van plaagorganismen. De mogelijkheden daartoe zijn al jaren onderwerp van onderzoek, recent bijvoorbeeld in de Hoekse Waard[7][8].

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Study of Critical Environmental Problems (SCEP). 1970. Man’s Impact on the Global Environment. MIT Press, Cambridge. 319pp.
  2. Daily, G.C. 1997. Nature’s Services: Societal Dependence on Natural Ecosystems. Island Press, Washington. 392pp.
  3. Grime, J.P. 1997. “Biodiversity and ecosystem function: The debate deepened.” Science 277.
  4. Millennium Ecosystem Assessment: Living Beyond Our Means: Natural Assets and Human Well-being. Statement from the Board, maart 2005.
  5. Farber, S.C., R. Costanza and M.A. Wilson. 2002. “Economic and ecological concepts for valuing ecosystem services”. Ecological Economics 41: 375-392.
  6. [1] LNV, 2006. Kentallen waardering natuur, water, bodem en landschap.
  7. [2]Magazine Nieuwe Oogst, juni 2007.
  8. [3]LTO,2007. Eindrapportage functionele agro biodiversiteit 2005-2007.