Esculaap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
artsen-autosticker
artsen-autosticker
Diverse modellen van
de esculaap

De esculaap of aesculaap is een oud Grieks symbool geassocieerd met de Griekse halfgod Asclepius, astrologie, en met medicijnen en genezing. Het bestaat uit een slang die zich rond een staf draait, niet te verwarren met het symbool van Hermes, de caduceus, die een met twee slangen omwonden staf in handen houdt.

Het woord esculaap verwijst naar de Griekse god van de geneeskunde, Asklepios (Latijn: Aesculapius). Deze god kreeg les in de geneeskunde van de centaur Cheiron.

De slang staat in de esculaap symbool voor de genezing, omdat dit dier zijn huid kan afwerpen, hetgeen staat voor herboren worden en genezing, maar ook door zijn beet de dood kan brengen.

De esculaap wordt bijvoorbeeld gebruikt in het logo van de Wereldgezondheidsorganisatie, maar wordt ook in Nederland (steeds minder) door artsen gebruikt als sticker op de voorruit van hun auto.

Astrologische associatie[bewerken]

De twee symbolen werden ook geassocieerd met astrologie. Asclepius was zo bekwaam in de medische kunst dat van hem gezegd werd dat hij zijn patiënten mee terugbracht uit de dood.

Hiervoor werd hij gestraft en in de hemel geplaatst als het sterrenbeeld Slangendrager. Deze constellatie ligt tussen de sterrenbeelden Boogschutter en Schorpioen.

Bijbel[bewerken]

Een soortgelijk symbool, de Nehustan, komt in de Bijbel voor en werd gebruikt voor het genezen van een slangenbeet. In de Statenvertaling staat hierover (Numeri 21:8-9)

En de HEERE zeide tot Mozes: Maak u een vurige slang, en stel ze op een stang; en het zal geschieden, dat al wie gebeten is, als hij haar aanziet, zo zal hij leven.
En Mozes maakte een koperen slang, en stelde ze op een stang; en het geschiedde, als een slang iemand beet, zo zag hij de koperen slang aan, en hij bleef levend.

In 2 Koningen 18:4 werd dit symbool Nehustan genoemd door Hizkia, die het ook vernietigde:

...en hij verbrijzelde de koperen slang, die Mozes gemaakt had, omdat de kinderen Israels tot die dagen toe haar gerookt hadden; en hij noemde haar Nehustan.

In de nieuwe vertaling staat het er als volgt:

...en sloeg de koperen slang die Mozes gemaakt had aan stukken. De Israëlieten hadden namelijk nog altijd de gewoonte voor deze slang, die de naam Koperslang droeg, wierook te branden.

Egypte[bewerken]

In het oude Egypte werd een ander symbool gebruikt voor de geneeskunde, namelijk het oog van Horus, de Egyptische god van de geneeskunde.

Wormtheorie[bewerken]

Er wordt wel gesuggereerd dat de esculaap een worm rond een stok vertegenwoordigt. Parasitaire wormen zoals de guineaworm (dracunculus medinensis) waren gebruikelijk in de oudheid. Deze bevonden zich onder de huid en werden verwijderd door ze om een stokje te wikkelen.[1][2]

Vergelijk[bewerken]

Bron[bewerken]

  • J.Hall, Hall's Iconografisch Handboek, Primavera Pers (Leiden,2000).
  1. http://www.drblayney.com/Asclepius.html The probable medical origin of the single serpent around a rod
  2. Parasites: latching on to a free lunch, Paul Fleisher, 2006, ISBN 0822534150, pag. 13