Evolutie

Evolutie van de mens

Evolutie is van het Latijnse werkwoord evolvere afgeleid en betekent letterlijk "zich ontrollen" of "los-" of "afwikkelen". Figuurlijk betekent het "ontwikkeling" en in die betekenis wordt het vaak gebruikt in de wetenschap en filosofie. De betekenis "ontwikkeling" wordt het meest gebruikt en heeft in het taalgebruik een geheel eigen karakteristiek gekregen. De betekenis is verschoven naar "geleidelijke ontwikkeling", waarbij niet meer gedacht wordt aan het ontrollen maar aan expansie, groeien of het geleidelijk een hogere graad van organisatie krijgen. Dit komt vooral door het veelvuldig gebruik van het woord in de biologische betekenis, hoewel het juist daar niet altijd gaat om een hogere graad van organisatie maar juist om vereenvoudiging.

Meer specifiek kan evolutie de volgende betekenissen hebben:

Biologie

Evolutie is in de biologie de geleidelijke verandering in populaties door overerving met variatie en natuurlijke selectie. Verwante artikelen zijn:

• Evolutietheorie, over de kennis over evolutie van het leven en de achtergronden en gevolgen van die kennis;
• Geschiedenis van de evolutietheorie, over de ontwikkeling van die kennis;
• Evolutiebiologie, de wetenschappelijke discipline die evolutie bestudeert;
• Evolutie van de mens;
• Evolutionisme, een in religieuze (creationistische) hoek verondersteld geloof in evolutie bij (evolutie-)biologen.

Kosmologie

Evolutie is in de kosmologie en astronomie ook de ontwikkeling van de kosmos. Verwante onderwerpen zijn:

• Het ontstaan van het zonnestelsel, zie de Kant-Laplace-hypothese;
• Bij sterevolutie gaat het over de levenscyclus van sterren.

Aardwetenschappen

Evolutie kan in de aardwetenschappen ook de geschiedenis van de Aarde betekenen, naast de biologische evolutie.

Techniek

In de techniek wordt "evolutie" (in de letterlijke betekenis) gebruikt als constructiemethode om de perfecte vorm van de tanden van tandwielen te bepalen. Bij het afrollen wordt een omwenteling gemaakt en tegelijkertijd de afstand tot het middelpunt veranderd. Deze constructie heeft een evolvente tot resultaat: de wiskundige baan van een ontrold punt.

Religie & filosofie

Emanationisme is een filosofische, religieuze en spirituele visie op de evolutie van een wezen vanuit de geestelijke gebieden in het stoffelijke.

Fictie

Evolutie is ook een begrip uit het Pokémonuniversum.

Verwarring

De verbuiging 'evolueren' wordt soms per ongeluk gebruikt voor het begrip evalueren.

Zie ook

Involutie

letterlijk zich inrollen, het tegenovergestelde van evolutie.

Revolutie

een sprongsgewijze omwenteling in betrekkelijk korte tijd.