Fosforpentafluoride

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fosforpentafluoride
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van PF5
Structuurformule van PF5
Molecuulmodel van PF5
Molecuulmodel van PF5
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
PF5
IUPAC-naam Fosforpentafluoride
Andere namen Fosfor(V)fluoride
Pentafluoridofosfor
Pentafluorfosforaan
Molmassa 125,966 g/mol
CAS-nummer 7647-19-0
PubChem 24295
Beschrijving kleurloos gas
Vergelijkbaar met PCL5, PBr5, PI5, AsF5, SbF5, BiF5, PF3
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
EUH-zinnen geen
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand gas
Kleur kleurloos
Smeltpunt -93,78 °C
Kookpunt -84,6 °C
Oplosbaarheid in water hydrolyseert g/L
Geometrie en kristalstructuur
Dipoolmoment 0 D
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde


Fosforpentafluoride[1][2] (chemische formule PF5) is een fosforhalogenide dat bij kamertemperatuur en gewone druk een kleurloos gas is.

Structuur[bewerken]

PF5 is een hypervalente verbinding. Röntgendiffractie aan een éénkristal toont aan dat in PF5 twee duidelijk van elkaar verschillende fosfor-fluorbindingen voorkomen, namelijk axiale en equatoriale bindingen: P−Fax = 158,0 pm en P−Feq = 152,2 pm. Via elektronendiffractie in de gasfase worden vergelijkbare resultaten gevonden: P−Fax = 158 pm en P−Feq = 153 pm.

Met behulp van F19 NMR is het niet mogelijk, zelfs niet bij −100 °C, verschil te zien tussen de twee groepen fluoratomen. De schijnbare equivalentie van de fluoratomen is terug te voeren op de snelle pseudorotatie via het Berry-mechanisme, waardoor de axiale en equatoriale fluoratomen zeer snel van positie wisselen. Deze schijnbare gelikkwaardigheid van de fluoatomen in PF5 is voor het eerst opgemerkt door Gutowsky etal.[3] Het verschijnsel werd voor het eerst verklaard door R. Stephen Berry, naar wie het mechanisme vervolgens genoemd is. De Berry-pseudorotatie heeft wel effect op het 19F NMR-spectrum van PF5 omdat NMR meet op een tijdbasis van één milliseconde. De omwisseling van de twee posities gaat veel sneller: in het NMR is slechts een gemiddeld signaal meetbaar. Elektronendiffractie en röntgendiffractie hebben geen last van het verschijnsel, omdat zij beide op een veel kortere tijdschaal werken.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Engelstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
  2. N.N. Greenwood, A. Earnshaw:  Chemistry of the Elements  (2nd ed.)  - Butterworth–Heinemann  (1997) ISBN 0080379419  
  3. H.S. Gutowsky, D.W. McCall, C.P. Slichter:  Nuclear Magnetic Resonance Multiplets in Liquids  J.Chem.Phys.  21  (2)  pag. 279 (1953) DOI:10.1063/1.1698874