Jyutping
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Hakka pinjim)
| Jyutping | ||||||||||||||||
| Naam (taalvarianten) | ||||||||||||||||
| Traditioneel | 粵拼 | |||||||||||||||
| Vereenvoudigd | 粤拼 | |||||||||||||||
| Hanyu pinyin | yuèpīn | |||||||||||||||
| Jyutping (Standaardkantonees) | jyut6 ping3 | |||||||||||||||
|
||||||||||||||||
Jyutping is een vorm van romanisatie om Standaardkantonees in het Latijnse alfabet op te schrijven. Naast letters bestaat het ook uit cijfers die achter een letter staan. Hier zit geen spatie tussen. De cijfers kunnen op dezelfde regelhoogte gezet worden of op een stukje hoger.
Jyutping is een afkorting van Jyutjyu pingjam (Traditioneel Chinees: 粵語拼音; Jyutping: jyut6 jyu5 ping3 jam1), vertaald "Klankspelling van de Kantonese taal".
Het werd in 1993 ontwikkeld door de Linguistic Society of Hong Kong
Inhoud |
Jyutping alfabet beginklanken [bewerken]
Let op: aa, aai, ou, oi en on zijn ook een klank, zonder beginklank.
| b [/p/]? 巴 |
p [/pʰ/]? 怕 |
m [/m/]? 媽 |
f [/f/]? 花 |
| d [/t/]? 打 |
t [/tʰ/]? 他 |
n [/n/]? 那 |
l [/l/]? 啦 |
| g [/k/]? 家 |
k [/kʰ/]? 卡 |
ng [/ŋ/]? 牙 |
h [/h/]? 蝦 |
| gw [/kʷ/]? 瓜 |
kw [/kʷʰ/]? 誇 |
w [/w/]? 蛙 |
|
| z [/ts/]? 渣 |
c [/tsʰ/]? 叉 |
s [/s/]? 沙 |
j [/j/]? 也 |
Jyutping alfabet eindklanken [bewerken]
| aa [/aː/]? 沙 |
aai [/aːi/]? 徙 |
aau [/aːu/]? 梢 |
aam [/aːm/]? 三 |
aan [/aːn/]? 山 |
aang [/aːŋ/]? 坑 |
aap [/aːp/]? 圾 |
aat [/aːt/]? 剎 |
aak [/aːk/]? 客 |
| ai [/ɐi/]? 西 |
au [/ɐu/]? 收 |
am [/ɐm/]? 心 |
an [/ɐn/]? 新 |
ang [/ɐŋ/]? 笙 |
ap [/ɐp/]? 濕 |
at [/ɐt/]? 失 |
ak [/ɐk/]? 塞 |
|
| e [/ɛː/]? 些 |
ei [/ei/]? 四 |
eu [/ɛːu/]? 掉 |
em [/ɛːm/]? 舐 |
eng [/ɛːŋ/]? 鄭 |
ep [/ɛːp/]? 夾 |
ek [/ɛːk/]? 石 |
||
| i [/iː/]? 詩 |
iu [/iːu/]? 消 |
im [/iːm/]? 閃 |
in [/iːn/]? 先 |
ing [/ɪŋ/]? 星 |
ip [/iːp/]? 攝 |
it [/iːt/]? 洩 |
ik [/ɪk/]? 識 |
|
| o [/ɔː/]? 疏 |
oi [/ɔːi/]? 開 |
ou [/ou/]? 蘇 |
on [/ɔːn/]? 看 |
ong [/ɔːŋ/]? 桑 |
ot [/ɔːt/]? 喝 |
ok [/ɔːk/]? 索 |
||
| u [/uː/]? 夫 |
ui [/uːi/]? 灰 |
un [/uːn/]? 寬 |
ung [/ʊŋ/]? 鬆 |
ut [/uːt/]? 闊 |
uk [/ʊk/]? 叔 |
|||
| oe [/œː/]? 鋸 |
oeng [/œːŋ/]? 商 |
oek [/œːk/]? 削 |
||||||
| eoi [/ɵy/]? 需 |
eon [/ɵn/]? 詢 |
eot [/ɵt/]? 摔 |
||||||
| yu [/yː/]? 書 |
yun [/yːn/]? 孫 |
yut [/yːt/]? 雪 |
||||||
| m [/m̩/]? 唔 |
ng [/ŋ̩/]? 吳 |
Tonen [bewerken]
De verschillende tonen in het Standaardkantonees worden weergeven door cijfers. Voor mensen die Standaardkantonees kennen, is er een ezelsbruggetje om de tonen te onthouden.
- toon 1 komt overeen met de toon in het cijfer één en zeven, in het Jyutping jat1 en cat1
- toon 2 komt overeen met de toon in het cijfer negen, in het Jyutping gau2
- toon 3 komt overeen met de toon in het cijfer vier en acht, in het Jyutping sei3 en baat3
- toon 4 komt overeen met de toon in het cijfer nul, in het Jyutping ling4
- toon 5 komt overeen met de toon in het cijfer vijf, in het Jyutping ng5
- toon 6 komt overeen met de toon in het cijfer twee en zes, in het Jyutping ji6 en luk6
- toon 7, zie toon 1
- toon 8, zie toon 3
- toon 9, zie toon 6
| Toonnaam | Yīn Píng (陰平) |
Yīn Shàng (陰上) |
Yīn Qù (陰去) |
Yáng Píng (陽平) |
Yáng Shàng (陽上) |
Yáng Qù (陽去) |
Yīn Rù (陰入) |
Zhōng Rù (中入) |
Yáng Rù (陽入) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Toon(nummer) | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 1 (7) | 3 (8) | 6 (9) |
| Toonnaam in Nederlands | hoog | midden rijzend | midden | laag vallend | laag rijzend | laag | hoogwordend | middenwordend | laagwordend |
| Tooncontour | 55 / 53 | 35 | 33 | 21 / 11 | 13 | 22 | 5 | 3 | 2 |
| Voorbeeld (Chinees traditioneel) | 分 | 粉 | 訓 | 焚 | 奮 | 份 | 忽 | 發 | 佛 |
| Voorbeeld (Jyutping) | fan1 | fan2 | fan3 | fan4 | fan5 | fan6 | fat1 | faat3 | fat6 |
Voorbeeld [bewerken]
| Traditioneel | Vereenvoudigd | Jyutping met cijfers op dezelfde regelhoogte |
Jyutping | Betekenis |
|---|---|---|---|---|
| 廣州話 | 广州话 | gwong2 zau1 waa2 | gwong2 zau1 waa2 | Standaardkantonees |
| 粵語 | 粤语 | jyut6 jyu5 | jyut6 jyu5 | Kantonees |
| 你好嗎? | 你好吗? | nei5 hou2 maa3? | nei5 hou2 maa3? | Alles goed? |