Individuatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Individuatie is een begrip uit de Jungiaanse psychoanalyse. Het gaat volgens Jung om het proces waarbij het bewustzijn van een persoon geïndividualiseerd en gedifferentieerd wordt van andere personen. Met andere woorden: individuatie is een groeiproces, volwassen worden, waarbij de mens zich bewust wordt van zijn uniekheid tegenover andere mensen. Uit dat individuatieproces ontstaat in de psyche een nieuw element, het "Ik" of "ego" genoemd.

Het doel van individuatie is volgens deze opvatting zichzelf te leren kennen, wat leidt tot zelfverwerkelijking. Het kan worden omschreven als bewustzijnsverruiming, en die is zeer belangrijk bij de ontwikkeling van de persoonlijkheid. Individuatie, zo stelt Jung, het zo volledig mogelijk verwerkelijken van wat er in je zit, is het belangrijkste doel in ons leven.[1]

Individuatie vat Jung niet op als volledig afhankelijk van externe prikkels: het is een autonoom, aangeboren proces. De mens is van bij zijn geboorte met andere woorden bestemd om te individueren. Individuatie omschrijft Jung dan ook als "worden wat je altijd was":

"Dit individuatieproces beantwoordt eigenlijk aan de natuurlijke loop van het leven, waarin het individu datgene wordt, wat het altijd al was."
— C.G. Jung: Archetypen p.54

Opvoeding en ervaring spelen echter wel een belangrijke rol in het normaal verloop van dit proces.

Psychotherapie ziet Jung in de eerste plaats als een individuatieproces. Hij merkt op dat persona, anima, schaduw en andere archetypen uit het collectief onbewuste zich op subtielere en complexere wijzen beginnen te manifesteren (in dromen en kunst bijvoorbeeld) naarmate de graad van individuatie hoger wordt. Zo heeft een volwassene in vergelijking met een kind behoefte aan een meer complexe symboliek uit bijvoorbeeld religie en literatuur.


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Deel 3 ‘Verzameld werk’, p. 128

Literatuur[bewerken]

  • C.G. Jung, Verzameld werk in 10 delen, uitgeverij Lemniscaat Rotterdam, tweede druk 1990
  • C.G. Jung, Archetypen, uitgeverij Servire Katwijk, 5e druk 1918
  • C.G. Jung, Over grondslagen van de analytische psychologie - De Tavistock Lectures - Lemniscaat Rotterdam 1978