Kunrader kalk

In onbruik geraakte steengroeve Midweg.

De Kunrader Kalk, Kundersteen of Kalk van Kunrade is een geelgrijze kalkhoudende zandsteen, die het onderste gedeelte vormt van de geologische formatie van Maastricht. De Kunrader Kalk wordt gevonden bij Kunrade, en dagzoomt in de heuvels van Zuid-Limburg (Nederland). Het gesteente lijkt qua uiterlijk veel op krijtgesteente of "Limburgse mergel", dat iets zuidelijker, in het Mergelland, gedolven wordt.

Lithologie

De Kunrader Kalk is een kalkhoudende areniet, die een goed ontwikkelde gelaagdheid heeft als gevolg van een afwisseling van harde zandige en zachte, krijtrijke lagen. Sporadisch komen kleiige of organische laagjes of vuursteen-concreties (vaak als gevolg van bioturbatie) voor. De Kunrader Kalk kan een tot 20 meter dik pakket vormen. De ouderdom van de Kunrader Kalk is Vroeg-Maastrichtien (rond 70 miljoen jaar).

In het Laat-Krijt was heel Zuid-Limburg overstroomd door de Krijtzee. In deze tropische zee leefden veel planten en dieren die nu uitgestorven zijn. Krijtgesteente bestaat uit de skeletjes van plankton. In de Krijtzee leefden ook grote dieren zoals de tien meter lange Mosasaurus.

Winning en toepassing

Kunrader Kalksteen is harder dan het meeste krijtgesteente, omdat het zand bevat. Het is in het verleden veel gebruikt als bouwmateriaal. Kunrader Kalksteen is gebruikt in vele boerderijen, kastelen en kerkgebouwen, waaronder de O.L. Vrouwebasiliek in Maastricht. De kalksteen werd al voor de komst van de Romeinen gebruikt voor het bemesten (bemergelen) van akkers en weilanden. Later werd het gebrand en gebruikt als metsel- en pleisterkalk. De aanwezige hardere stenen werden gebruikt als bouwstenen. Tegenwoordig wordt Kunrader Kalksteen bijna uitsluitend bij de restauratie van oude bouwwerken gebruikt, die er oorspronkelijk uit zijn opgetrokken.

In het iets westelijker gelegen gehucht Craubeek (bij Klimmen) wordt dezelfde steensoort gevonden, maar wordt hier Craubeekersteen genoemd. In de iets oostelijker gelegen dorp Bocholtz werd dezelfde (zelfs iets harder) steensoort gevonden, maar wordt hier Bocholtzer en soms Vetschauer kalksteen genoemd. Vetschau is een gehucht (in Duitsland) wat oostelijker gelegen van Bocholtz, waar zich op de plek van de kalkgroeve thans een molen (zonder wieken) bevindt. Vrijwel alle boerderijen in Vetschau en omgeving, dat geldt uiteraard ook voor Bocholtz (Nederland) zijn gebouwd uit Vetschauer kalksteen.