Les Paul

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Les Paul in 1947
Les Paul in maart 2008

Les Paul, artiestennaam van Lester William Polsfuss (Waukesha (Wisconsin), 9 juni 1915White Plains (New York), 13 augustus 2009), was een Amerikaans gitarist, gitaarbouwer, uitvinder en songwriter. Als jazzmusicus speelde hij in de jaren 40 en 50 onder andere met saxofonist Illinois Jacquet, trombonist J.J. Johnson en pianist Nat King Cole. Hij was een van de pioniers bij het ontwikkelen van de elektrische gitaar met een massieve body. Hij heeft ook veel verschillende vernieuwingen gebracht in de muziek in het algemeen, waaronder overdubbing (ook bekend als "Sound on Sound"), delay, phasing, meersporenopname, galmtechniek en het wah-wahpedaal. Hij deed dit door zijn muzikale kwaliteiten te combineren met zijn kennis van elektronica.

Zijn innovatieve talenten kwamen ook terug in zijn speelstijl, waardoor hij een buitenbeentje was voor zijn tijd en waardoor hij veel van de huidige gitaristen geïnspireerd heeft.

Bij een auto-ongeluk in januari 1948 werden de botten van zijn rechterarm zozeer verbrijzeld dat hij zijn elleboog nooit meer zou kunnen bewegen. Hij vroeg de chirurg deze zo vast te zetten dat hij toch nog gitaar kon spelen.

Vroege leven[bewerken]

Les Pauls ouders heetten George Polsfuss en Evelyn Stutz. Zijn familie was van Duitse komaf. Zijn ouders scheidden toen hij nog een kind was. De Pruisische familienaam werd eerst versimpeld naar Polfuss door zijn moeder en later nam hij dan de artiestennaam Les Paul aan. Hij gebruikte ook de artiestennamen "Red Hot Red" en "Rhubarb Red".

Hij was 8 jaar toen hij voor het eerst geïnteresseerd werd in muziek. Hij begon met mondharmonica te spelen. Na een poging om banjo te leren, begon hij met gitaar te spelen. Volgens eigen zeggen wou hij gewoon een instrument bespelen en ondertussen zingen (waardoor alle blaasinstrumenten afvielen). Hij koos geen piano omdat hij dan met zijn rug naar het publiek gedraaid zou moeten zitten. Gitaar was dan het enige overblijvende, populaire muziekinstrument.

Overdubben[bewerken]

Les Paul nam zijn gitaarpartij op met normale snelheid en bij de mix (het samenvoegen met de opnames op de andere sporen) liet hij zijn gitaarpartij twee maal zo snel afspelen. Hierdoor klonk de gitaar een octaaf hoger. Tijdens het opnemen moest hij, om in de maat te blijven, wel rekening houden met het feit dat hij de partij twee keer langzamer moest inspelen. Het effect op de plaat was een ijl hoog-tingelend gitaargeluid.

Mary Ford[bewerken]

Van 29 december 1949 tot en met december 1964 was Paul getrouwd met Iris Colleen Summers, die bekend zou worden als Mary Ford. Met haar heeft hij menige hit gescoord. Enkele voorbeelden:

Gibson[bewerken]

Les Paul Goldtop
Les Paul Standard

Les Paul kwam in contact met de firma Gibson en verplichtte zich om steeds in het openbaar op te treden met de beroemde Gibson Les Paul. Deze gitaar zou later in alle muziekgenres, van blues tot heavy metal, te horen zijn. Het ontwerpen van de Les Paul Goldtop was een samenwerking tussen Gibson en Les Paul. Deze gitaar leek erg op de Les Paul Standard die een aantal jaren later verscheen en wereldberoemd werd, maar had enkelspoels P90-elementen in plaats van dubbelspoels PAF-humbuckers.

Andere modellen[bewerken]

De naam van Les Paul werd uiteindelijk ook verbonden aan een aantal andere modellen waarbij hij niet bij het ontwerp betrokken was, waaronder de Les Paul SG uit 1960. Les Paul gaf echter aan zich niet in deze gitaar te herkennen, waarna Gibson de gitaar in 1963 omdoopte tot de Gibson SG.

Hernieuwde samenwerking[bewerken]

In 1972 kwam het nogmaals tot een samenwerking tussen Les Paul en de ontwerpers van Gibson. Met nieuw ontwikkelde technieken werd de Les Paul Triumph ontworpen. Hoewel de omtrek op de oude Les Paul leek was de elektronica gericht op jazzmuzikanten. Ook was er een aansluiting voor een zwanenhalsmicrofoon op de zijkant te vinden, zodat men met gitaar en zangmicrofoon kon lopen. Deze gitaar werd geen succes, maar Les Paul bleef hem tot op hoge leeftijd gebruiken.

Overzicht[bewerken]

Andere bekende gitaarmodellen, gebouwd door Gibson, die de naam Les Paul dragen:

  • Gibson Les Paul Billie Joe Armstrong
  • Gibson Les Paul Classic
  • Gibson Les Paul Custom
  • Gibson Les Paul Double Cut
  • Gibson Les Paul de Luxe
  • Gibson Les Paul Goddess
  • Gibson Les Paul GT
  • Gibson Les Paul Les Paul BFG
  • Gibson Les Paul Melody Maker
  • Gibson Les Paul Menace
  • Gibson Les Paul Slash Signature
  • Gibson Les Paul Smartwood
  • Gibson Les Paul Special New Century
  • Gibson Les Paul Special with Humbuckers
  • Gibson Les Paul Standard
  • Gibson Les Paul Studio
  • Gibson Les Paul Studio Baritone
  • Gibson Les Paul Supreme
  • Gibson Les Paul Traditional
  • Gibson Les Paul Vixen

Overlijden[bewerken]

Les Paul speelde tot vlak voor zijn dood nog wekelijks in de Iridium Night Club, Manhattan, New York. Hij overleed op 13 augustus 2009 in een ziekenhuis in White Plains (New York), aan de gevolgen van een longontsteking. Paul bereikte de leeftijd van 94 jaar. Hij is begraven in zijn geboorteplaats op de Prairie Home Cemetery.

Hij is opgenomen in de Inventors Hall of Fame vanwege zijn aandeel in de ontwikkeling van onder meer de elektrische gitaar en multitrack-opnames. Tevens ontving hij de Gold Medal, de hoogste onderscheiding van de Audio Engineering Society.[1]

Postuum kreeg hij in 2011 een ster in de Music City Walk of Fame in Nashville.

Bronnen, noten en/of referenties