Martensiet

Stabiele kristalstructuren in staal

01: Perliet = (α, Ferriet + Cementiet (Fe3C)) (ook 03, 11, 12) 02: Eutectoidicum (punt waar lijnen samenkomen) 03: Perliet = (α, Ferriet + Cementiet (Fe3C)) (ook 01, 11, 12) 04: α, Ferriet + γ, Austeniet 05: γ, Austeniet 06: Samen met 15: γ, Austeniet + Cementiet(Fe3C) 07: Ledeburiet: punt waar lijnen samenkomen (Eutecticum) 08: Vloeistof + γ, Austeniet 09: Vloeistof + Cementiet (Fe3C) 10: smelt (Vloeistof) 11: Perliet = (α, Ferriet + Cementiet (Fe3C)) (ook 01, 03, 12) 12: Perliet = (α, Ferriet + Cementiet (Fe3C)) (ook 01, 03, 11) 13: Cementietlijn: Chemische binding Fe3C of ijzercarbide

Martensiet (naar de Duitse materiaalkundige Adolf Martens) is een zeer harde en brosse verschijningsvorm van staal, waarin de ijzeratomen niet kubisch ruimtelijk gecentreerd (krg) zijn (zoals ferriet), maar wegens de koolstofatomen op de assen zijn de roosterparameters ongelijk dus tetragonaal ruimtelijk gecentreerd.

Het ontstaat wanneer austeniet, een andere verschijningsvorm van staal met een kubisch vlakgecentreerd (kvg) rooster en minder dan 3.83 % koolstof, vanuit zone 05 in het diagram snel (in enkele seconden tot minuten) afgekoeld 'afgeschrikt' wordt, bijvoorbeeld in water of olie.

Omdat bij snelle afkoeling vanuit austeniet er geen tijd is voor koolstofdiffusie (en dus geen tijd is om cementiet te vormen) blijft alle koolstof in het ferriet (wat bijna geen koolstof wil bevatten). Dit zorgt voor veel interne spanningen en maakt het erg bros.

Deze verschijningsvorm is niet stabiel, het is metastabiel. Daarom is martensiet niet terug te vinden in het diagram.

Zie ook

• Harden (metaalbewerking)