Nasreddin Hodja

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nasreddin Hodja, 17e eeuw
Nasreddin Hoja, scene uit een poppenkastspel, 1951
Nasrettin Hoca in Alanya
Nasreddin Hoca in Moskou
Nasrettin Hoca in Ankara

Nasreddin Hodja was een islam-geestelijke uit de middeleeuwen. Hij was ook filosoof en staat in de hele islamitische wereld bekend om de verhalen en anekdoten rond zijn persoon.

Historische figuur[bewerken]

Hij zou omstreeks 1300 ergens in Groter Khorasan in het huidige Iran en Afghanistan geleefd hebben, maar het kan ook enkele eeuwen later zijn geweest. Aangezien dit alles op overlevering is gebaseerd, is niet eens bekend of Nasreddin wel bestaan heeft. In het Midden-Anatolische Aksehir is wel zijn mausoleum te vinden, er zijn jaarlijks feestelijkheden tussen 5 juli en 10 juli ter ere van Nasreddin.

Verhalen[bewerken]

Hoewel de verhalen omtrent Nasreddin hun oorsprong in Turkije lijken te vinden, hebben zij zich verbreid tot in Noord-Afrika, maar ook tot in Chinees Turkestan.

De verhalen dragen veelal het karakter van schelmenverhalen, en doen dus denken aan de fratsen van personages als Dik Trom, Tijl Uilenspiegel en Don Quichot. Het verschil is echter dat Nasreddin noch een dwaas, noch de hoofdpersoon uit een kinderboek is. De toonzetting van de verhalen kan ook als positief worden gekenschetst: er komt wel spot, maar geen cynisme in voor. Ze zijn in diverse handschriftverzamelingen te vinden (de Groningse Universiteitsbibliotheek heeft er een), en zijn ook gecanoniseerd in de "officiële" literatuur: de Turkse schrijfster Halide Edib Adıvar verwerkte ze, en er is een Franse versie, Nasreddin et son épouse uit 1918, van de hand van Paul Mille.

Andere namen[bewerken]

Soms wordt Nasreddin ook moella of hodja (hoca, soms djoha of djha (Marokko)) genoemd; het gaat daarbij om geestelijke titels.

Vergelijk met;

Zie ook[bewerken]

  • Molla Nasreddin (Azerbeidzjan): dit artikel beschrijft de verhalen zoals die in Azerbeidzjan in omloop waren, en die tot maatschappelijke kritiek en tot een emancipatorisch tijdschrift aanleiding hebben gegeven.
  • Karagöz (betekenis Zwartoog) en Hacivat.

Referentie[bewerken]

  • Ufuk Kobas (tekst en ill.), Nasreddin Hodja: achterstevoren tóch de goede kant op, 's-Hertogenbosch/'s-Gravenhage 1987 (Aldus Uitgevers/Nederlands Bibliotheek en Lektuur Centrum/Novib)
  • Zwan, W. van der: Moella Nasroeddin, de sleutel in het donker. Altamira-Becht 2008 (tweede druk)
  • A.G.H. Bachrach, M. de Grève, G. Stuiveling, J. Weisgerber, M.H. Würzner (hoofdred.), Moderne Encyclopedie van de Wereldliteratuur, Haarlem/Antwerpen 1980—842, s.v. "Nasreddin Hodja"
  • List & bedrog, volksverhalen uit kleurrijk Nederland, 1990, ISBN 90-6069-718-9