Neteldieren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Neteldieren
Kleine blauwe kwal
Kleine blauwe kwal
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Onderrijk: Eumetazoa (Orgaandieren)
Stam
Cnidaria
Klassen
Afbeeldingen Neteldieren op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Neteldieren op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
De poliepvorm en de kwalvorm: de twee basisvormen die bij de Cnidaria voorkomen

De neteldieren (Cnidaria) vormen een stam van het dierenrijk. De stam omvat de schijfkwallen, de kubuskwallen, de hydroïdpoliepen en de bloemdieren. Neteldieren leven allemaal in het water, de meeste leven in zee, maar er zijn ook groepen die in zoet water leven. Vaak wordt in plaats van neteldier het woord holtedier (Coelenterata) gebruikt om deze stam der dieren aan te geven. Dit wordt echter ontraden, omdat de benaming holtedieren niet alleen voor de neteldieren wordt gebruikt, maar ook voor de ribkwallen en vroeger ook voor sponsdieren.

Neteldieren komen al lang op aarde voor, maar aangezien ze voor een groot gedeelte geen skelet maken, zijn de fossiele bewijzen van hun bestaan slechts beperkt tot de steenkoralen en enkele bij toeval goed bewaarde afdrukken van kwallen en kwalachtigen. Het vroegst bekende, complexe meercellige leven op Aarde, de zogenaamde Ediacara-fauna, dat dateert van 542-630 miljoen jaar geleden, bevat al duidelijke fossielen van neteldieren.

Anatomie[bewerken]

Het basisplan van de neteldieren is een zakje met maar één opening. Deze opening is een mond maar tevens ook de anus van het dier. Rond de opening zitten tentakels of vangarmen, waarin gespecialiseerde cellen zitten die harpoentjes uit kunnen schieten. Dit zijn de zogenaamde netelcellen, waaraan deze dieren hun naam te danken hebben. Het gif dat uit deze harpoentjes gescheiden wordt verlamt prooien, die daarna door de tentakels naar de "mond" gebracht worden. In tegenstelling tot bijvoorbeeld sponsdieren hebben neteldieren duidelijk verschillende organen: zo hebben zij een opperhuid, een maag en een eenvoudig zenuwstelsel.

Ontwikkeling[bewerken]

De levenscyclus van het neteldier bevat in principe twee stadia: een poliepstadium en een kwalstadium. In het poliepstadium zit het dier meestal vast aan de ondergrond met mond en vangarmen naar boven. In het kwalstadium drijft het dier met de stroming in zee mee met vangarmen en mond naar beneden toe. Bij koralen en zeeanemonen zijn de poliepstadia het belangrijkst en is het kwalstadium het larvale stadium. Bij kwallen is dit andersom. Bij neteldieren komen zowel geslachtelijke als ongeslachtelijke voortplanting voor.

Taxonomie[bewerken]

De Cnidaria worden onderverdeeld in vijf klassen:

Koralen, kwallen en zeeanemonen behoren allen tot de stam Cnidaria.

De belangrijkste klasse voor de koraalriffen is de klasse der Anthozoa. Deze is verdeeld in twee onderklassen: de Zoantharia of Hexacorallia en de Alcyonaria of Octocorallia. De voorvoegsels Hexa- en Octo- verwijzen naar het aantal poliepen dat het dier heeft: zes of een veelvoud van zes bij de Hexacorallia, acht bij de Octocorallia.

Fotogalerij[bewerken]