Oostwaarde en noordwaarde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Oostwaarde en noordwaarde (Engels: easting en northing) zijn de X- en Y-coördinaat die worden gebruikt in een geografisch Cartesisch coördinatenstelsel bij het bepalen van een plaats op aarde.

Bij andere coördinatenstelsels geschiedt de plaatsbepaling in booggraden en wordt er in twee richtingen gemeten: noorderbreedte en zuiderbreedte, oosterlengte en westerlengte. Bij een Cartesisch coördinatenstelsel werkt men met een raster van kilometervierkanten en kiest men het nulpunt ergens in het zuidwesten, zodat er geen westwaarde en zuidwaarde bestaan.

UTM-zones.

In de Universele Transversale Mercatorprojectie ligt het nulpunt van de noordwaarden op de evenaar en het nulpunt van de oostwaarden op de meridiaan die bij de desbetreffende zone hoort. Als men zich ten zuiden van de evenaar bevindt, dan wordt er 10.000.000 meter bij de noordwaarde opgeteld, men spreekt dan van een valse noordwaarde. Een valse oostwaarde van 500.000 meter wordt bij de oostwaarde opgeteld. Hiermee voorkomt men negatieve getallen, want een zone is altijd minder dan 1.000 km breed. Om een coördinaat weer te geven moet dus bekend zijn over welke zone men het heeft. De notatie voor het Paleis op de Dam zou dan 31 U 628830 5804225 worden; zone 31 U, oostwaarde 628830, noordwaarde 5804225. De letter is nodig om aan te geven dat het punt op het noordelijk halfrond ligt. 31 H 628830 5804225, waarvan alleen de letter anders is, bestaat namelijk ook: halverwege Kaapstad en Tristan da Cunha.

Soms schrijft men alle cijfers van een locatie achter elkaar, zonder scheidingstekens. Eerst de oostwaarde en daarna de noordwaarde. Het aantal cijfers moet dan even zijn, want oost- en noordwaarde hebben hierbij even veel cijfers. Het Paleis bevindt zich dan op 06288305804225 of 062883580422 of 0628858042.

Nederland[bewerken]

Het nulpunt van de Nederlandse rijksdriehoeksmeting bevindt zich in de buurt van Parijs, en wel zodanig dat de Lange Jan van Amersfoort zich bevindt op een oostwaarde van precies 155 km en een noordwaarde van precies 463 km. Hierdoor zijn alle coördinaten binnen Nederland positief en hoeft men de termen westwaarde en zuidwaarde niet te gebruiken (die termen bestaan niet eens).