QWERTY
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
QWERTY-toetsenbordindeling uit een patent van Christopher Sholes (U.S. Patent No. 207,559 uit 1878). Enkele toetsen zijn hier nog niet hetzelfde als bij de moderne QWERTY-indeling: de C en de X zijn omgewisseld en de M zit nu naast de N.
|
|
De opstelling van de toetsen op een modern, voor MS Windows bedoeld computertoetsenbord.
|
QWERTY verwijst naar een systeem van indeling van toetsen op toetsenborden en typemachines, waarvan de eerste rij letters begint met de Q, W, E, R, T en Y, en is hiermee de naam van deze toetsenbordindeling.
[bewerken] Toetsenbordindeling
QWERTY is de standaard toetsenbordindeling in verreweg de meeste landen waar het Latijnse schrift wordt gebruikt. De QWERTY-indeling die in Nederland verreweg het meest voorkomt, is de Amerikaanse. Er bestaat een aparte Nederlandse variant van de QWERTY-indeling maar deze wordt zelden gebruikt. Verder bestaan er vele andere QWERTY-indelingen die speciaal aangepast zijn voor specifieke talen en/of landen. Zo heeft het Spaanse QWERTY-toetsenbord onder andere aparte toetsen voor de Spaanse letter Ñ, voor de Catalaanse letter Ç en voor de Spaanse leestekens ¿ en ¡.
Behalve QWERTY zijn er nog enkele andere toetsenbordindelingen, bijvoorbeeld:
- AZERTY in Frankrijk en België;
- QWERTZ in Duitstalige en een aantal Oost-Europese landen;
- Dvorak (DSK), bedacht door August Dvorak, wat ergonomisch beter zou zijn;
- Colemak, een moderner alternatief voor Dvorak.
[bewerken] Geschiedenis
De uitvinder van de eerste productieschrijfmachine, Christopher Sholes, zette op zijn eerste model de letters op het toetsenbord in alfabetische volgorde. In het mechaniek van de machine leverde dit problemen op, omdat enkele veel gebruikte tekens vlak naast elkaar kwamen te liggen. De handgebouwde machine functioneerde traag, zodat de letterstangetjes veelvuldig tegen elkaar botsten en klem bleven zitten. Sholes verplaatste daarop een aantal letters in het mechaniek, waardoor ook de volgorde op het toetsenbord veranderde. De machine (de Sholes and Glidden) die uiteindelijk rond 1873 in productie werd genomen bij Remington had een voorloper van de QWERTY-indeling die wij ook nu nog op toetsenborden terugvinden. Later zijn veel sprookjes ontstaan omtrent de oorsprong van de QWERTY-indeling:
- Sholes zou de meest gebruikte letters met opzet onder de linkerhand van de typist geplaatst hebben om het typen te vertragen. Dit is onzin. Snelheid speelde bij de bouwers van de eerste schrijfmachine helemaal geen rol. Bovendien werd het systeem voor blind typen met twee handen pas in de jaren 90 van de 19de eeuw ontwikkeld.
- Eveneens wordt beweerd dat het QWERTY-toetsenbord ontworpen zou zijn om typisten te vertragen. Ook dit is niet het geval: veelvoorkomende lettercombinaties werden uit elkaar geplaatst om botsingen van de letterstangetjes te vermijden. Hierdoor konden de typisten juist sneller typen dan met eerdere ontwerpen.
- Het QWERTY-toetsenbord was een marketingtruc, omdat verkopers razendsnel het woord TYPEWRITER konden typen op de bovenste regel, ook dit is een verzonnen oorsprong.
In de beginjaren werden meerdere pogingen gedaan om het QWERTY-toetsenbord te vervangen door meer doordachte indelingen, zoals de Ideal-indeling van James Hammond en het "wetenschappelijke" toetsenbord met DHIATENSOR-indeling van George Blickensderfer. Later werd nog een poging gedaan met het Dvorak-toetsenbord.
[bewerken] Trivia
Op 24 november 2007 werd een planetoïde vernoemd naar het QWERTY-toetsenbord. Planetoïde (6600) Qwerty draait tussen de banen van Mars en Jupiter om de zon. Het naar schatting 5 km grote rotsblok doet 3,39 jaar over een volledige omloop. De gemiddelde afstand tot de zon bedraagt 337 miljoen km.

