AZERTY

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Franse AZERTY
Belgische AZERTY

AZERTY verwijst naar een systeem van indeling van toetsen op toetsenborden en typemachines, waarvan de eerste rij letters begint met de A, Z, E, R, T en Y, dit is hiermee de naam van deze toetsenbordindeling. Het is de meest gebruikelijke indeling in België en in Frankrijk. Het toetsenbord is ontworpen om gemakkelijk Franstalige teksten te kunnen invoeren, doch wordt niet alleen in Franstalige gebieden gebruikt: in heel België, waaronder het Nederlandstalige Vlaanderen, is AZERTY de norm.

In de Duitstalige landen en een aantal landen van het voormalige Oostblok worden toetsenborden met een QWERTZ-indeling gebruikt. In Nederland en vrijwel alle andere landen waar het Latijnse schrift wordt gebruikt is QWERTY gebruikelijk.

Er zijn twee varianten van het AZERTY-toetsenbord: de Franse en de Belgische. De letters staan op dezelfde plaats, maar een aantal symbolen staat anders, bijvoorbeeld het gelijkheidsteken (=) en het uitroepteken (!).

AZERTY-toetsenborden zijn speciaal geschikt voor het Frans: de accentletters die in die taal het vaakst worden gebruikt, namelijk à, ç, é, è en ù, hebben elk een eigen toets. Dit betekent echter niet dat de AZERTY-indeling een noodzaak is om Frans te typen. Ook Canadese toetsenborden (QWERTY) en Zwitserse toetsenborden (QWERTZ) hebben aparte toetsen voor Franse accentletters. Op QWERTY-toetsenborden met de Amerikaans-internationale indeling, die in Nederland standaard zijn, kunnen alle benodigde accenten met behulp van zogenoemde dode toetsen worden getypt.

Kenmerkend voor AZERTY-toetsenborden is dat ze geen caps lock-toets hebben, maar net zoals oude schrijfmachines een shift lock-toets, ook al staat er verwarrend genoeg meestal "Caps Lock" op de toets. De shift lock-toets heeft, zoals de Engelse naam aangeeft, hetzelfde effect als het ingedrukt houden van de gewone shift-toetsen. Daardoor worden dus niet alleen hoofdletters in plaats van kleine letters getypt, maar worden ook leestekens, symbolen en accentletters op de onderste rij van de overige toetsen uitgeschakeld. In de recentste Windows-versies kunnen AZERTY-toetsenborden overigens zodanig worden ingesteld dat de shift lock-toets als een caps lock-toets werkt.

Standaardtekens Belgisch AZERTY:
²  &  é  "  '  (  §  è  !  ç  à  )  -
    a  z  e  r  t  y  u  i  o  p  ^  $
     q  s  d  f  g  h  j  k  l  m  ù  µ
   <  w  x  c  v  b  n  ,  ;  :  = 
Tekens met de Shift-toets ingedrukt of met Shift lock geactiveerd:
³  1  2  3  4  5  6  7  8  9  0  °  _
    A  Z  E  R  T  Y  U  I  O  P  ¨  *
     Q  S  D  F  G  H  J  K  L  M  %  £
   >  W  X  C  V  B  N  ?  .  /  +
Tekens met de AltGr-toets ingedrukt:
   |  @  #        ^        {  }
          €                       [  ]
                                   ´  `
   \                             ~

Bepaalde toetsenborden hebben extra tekens, bijvoorbeeld een interrobang op AltGr-? of een aparte toets voor de ë.

µ-toets[bewerken]

Opmerkelijk op het AZERTY-toetsenbord is de aparte toets voor het letterteken "µ" (Griekse letter Mu). Vele andere toetsenbordindelingen bevatten het teken ook, maar slechts als toetsencombinatie, in Windows meestal AltGr+M.

Ten tijde van de opkomst van de pc werd de Franse verantwoordelijke voor de verkoop van de PC, Marcel Boulogne, gevraagd welke tekens hij direct bereikbaar op het toetsenbord wilde houden: de dode tekens ¨ en ^ of de µ. Hij zag in dat de pc weldra de typemachine zou vervangen, en hij wilde het teken niet zomaar verstoppen. Het µ-teken wordt gebruikt in sommige eenheden (µF: microfarad, µs: microseconde) en hij wilde vermijden dat men uF en us ging typen. Daarom besliste hij ook het µ-teken te behouden.

In ieder geval, het "µ"-teken werd gepromoveerd en werd direct bereikbaar. Dat betekende ook dat één letterteken "verstopt" moest worden achter de AltGr-toets. Hiervoor werd de \-toets gekozen, die ten tijde van DOS 1 weinig gebruikt werd. Helaas werd dit teken net wel belangrijk bij het uitbrengen van DOS 2 (en sindsdien alle Windowsversies): die werd gebruikt om de mappenstructuur aan te geven.