RAW (bestandsformaat)

RAW duidt op een methode om afbeeldingen, gemaakt met een digitale camera, op te slaan. Een RAW-bestand bevat de oorspronkelijke (ruwe en onbewerkte) gegevens zoals die van de beeldsensor zijn uitgelezen. Er is een grafisch programma nodig zoals Lightroom om van de gegevens een afbeelding te maken en deze op te slaan in een daarvoor bestemd bestandsformaat, zoals JPEG of TIFF.

RAW is geen afkorting, zoals de bekende bestandsformaten voor afbeeldingen JPEG, GIF, PNG, BMP of TIFF emzovoort, maar het betekent letterlijk 'ruw' in de zin van 'onbewerkt'.

Er is (nog) geen algemeen geaccepteerd RAW-bestandsformaat; de verschillende camerafabrikanten hebben elk hun eigen bestandsformaat om RAW-bestanden in op te slaan en vaak varieert dat per cameramodel. Voor een overzicht van de extensies die fabrikanten gebruiken zie de tabel onderaan dit artikel.

Software-fabrikant Adobe heeft een standaard voor RAW-bestanden geïntroduceerd: DNG (Digital Negative Specification), sinds 2007 zijn er camera's op de markt die DNG-bestanden kunnen schrijven.

Redenen om RAW-bestanden te gebruiken

De gegevens afkomstig van de beeldsensor in de camera zijn niet rechtstreeks bruikbaar om in een normaal beeldbestand als JPEG, TIFF of BMP op te slaan. De meeste beeldsensoren hebben aparte pixels die elk de helderheid van slechts één enkele kleur (rood, groen of blauw) meten. Meestal wordt de waarde van elk pixel ook nog eens met een precisie van 12 bits (4096 helderheidsstappen) gemeten. Bij normale beeldbestanden heeft elk pixel drie kleurwaarden die in slechts 8 bits (256 helderheidsstappen) opgeslagen worden. De camera moet hiervoor de gegevens van de sensor bewerken waarbij informatie verloren gaat. Bewerkingen die uitgevoerd worden zijn:

• interpolatie om in elk pixel kleurwaardes voor rood, groen en blauw te krijgen;
• verscherping en verwijderen van moiré-effecten;
• ruisreductie, hetzij door filtering, hetzij door correctie door middel van een "zwartbeeld";
• correctie voor de witbalans, contrast en kleurverzadiging;
• reductie van de precisie naar 8 bits per kleur;

Het zo verkregen beeld heeft 3x8 bits per pixel, voor opslag als JPEG wordt hier ook nog eens een datacompressie met kwaliteitsverlies (Engels: lossy compression) op toegepast.

Omdat deze bewerkingen in de camera meteen na de opname plaatsvinden kan achteraf geen andere keuze meer gemaakt worden. Ook omdat de kleurprecisie teruggebracht is naar 8 bits gaan kleine nuances in kleur en helderheid verloren, hierdoor is het bijvoorbeeld moeilijk of onmogelijk donkere of lichte details op de opname nog terug te halen met een beeldbewerkingsprogramma.

Bij RAW worden de bewerkingen die normaal in de camera bij de opname gedaan worden, uitgesteld en kan de fotograaf achteraf bepalen wat de beste instellingen voor bijvoorbeeld witbalans, scherpte, kleuren en contrast zijn.

Naast het ontbreken van gegevensverlies is een RAW-bestand ook nog eens kleiner dan een ongecomprimeerd 24-bits-per-pixel-formaat als TIFF of BMP. Er worden immers maar 12 bits per pixel opgeslagen.

Er blijven nog enkele nadelen zoals standaardisatie en bewerkingssnelheid. Vele camera's geven daarom meestal de mogelijkheid om afbeeldingen dubbel op te slaan (in JPEG en RAW), of kunnen in de camera zelf de RAW-bestanden alsnog omzetten naar JPEG.

Extensies

De door verschillende fabrikanten gebruikte bestandsextensies, anders dan RAW, zijn de volgende:

Fabrikant	extensie
universeel	.DNG
Canon	.CRW of .CR2
Fuji	.RAF
Hasselblad	.3FR
Kodak	.KDC
Minolta	.MRW
Nikon	.NEF
Olympus	.ORF
Panasonic	.RW2
Pentax	.PTX of .PEF
Samsung	.SRW
Sony	.ARW
Sigma	.X3F

Programma's

Bij de meeste camera's waarmee RAW-bestanden kunnen worden opgeslagen wordt een programma meegeleverd waarmee deze bewerkt en omgezet kunnen worden. Vaak worden deze programma's ontwikkeld door externe bedrijven zoals het Japanse Ichikawa Soft Laboratory.

• Adobe Photoshop Lightroom is een programma waarmee fotoverzamelingen beheerd en bewerkt kunnen worden
• Adobe Photoshop ondersteunt "plugins" waarmee RAW-bestanden ingelezen kunnen worden
• Apple heeft het fotobewerkingsprogramma Aperture en iPhoto
• Bibble Labs levert onafhankelijk RAW-omzetters
• Corel Paint Shop Pro is een fotobewerkingsprogramma. (Vanaf versie PHOTO X2 RAW-bestanden omzetten)
• DxO
• GIMP heeft plugins, zoals UFRaw, die RAW ondersteunen
• Google Picasa is een programma om foto's te bewerken en te delen. Picasa importeert automatisch foto's uit digitale camera's, ook in RAW-formaat
• IrfanView heeft plugins die RAW ondersteunen
• Silkypix kan verschillende RAW-bestanden omzetten