Roll-on-roll-offschip
Een roll-on-roll-offschip, of kortweg een roroschip is een scheepstype met een laadklep of ramp net zoals sommige vrachtwagens hebben. Een roroschip heeft bovendien één of meerdere open of gesloten horizontale dekken. Hierdoor wordt het mogelijk allerlei rollende lading zoals auto's, busjes, vrachtwagens of specifieke soorten rollende transporten via de laadklep aan en van boord te rijden en te parkeren. Het is op deze wijze mogelijk transportmedia snel te laden en te lossen. Hierdoor kan het dure schip optimaal renderen en worden bovendien de laad- en loskosten zo laag mogelijk gehouden.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
De oorsprong van de moderne roroschepen gaat terug tot +/-100 jaar geleden. Stoomtreinen werden op die manier over de rivieren gezet om dan hun traject te kunnen vervolgen. Dit was het geval voor de Firth of Forth veerboot in Schotland. Die veerdienst is gestart in 1851. Tot die periode was het verladen van een schip een zeer tijdrovende bezigheid. Gemotoriseerd transport maakte het noodzakelijk dat het proces van verladen versneld werd.
Bovenal is het roro-verkeer ontstaan uit de militaire wereld, namelijk tijdens WO II. Er was een grote nood aan snel vervoer, laden en ontladen van verschillende types vracht. We denken daarbij voornamelijk aan het vervoer van het vele en diverse soorten rollend materieel: tanks, vrachtwagens, buitenmaatse ladingen, landingsvaartuigen en ander materieel. De landingsvaartuigen op D-day zijn daar het meest sprekende voorbeeld van. Na de oorlog werd dit principe overgenomen door de koopvaardijschepen.
Vanaf 1950 werd dit zeer populair bij de short sea ferry routes. De snelheid waarmee men kon verladen was een grote troef. In het Verenigd Koninkrijk waren er al drive-on plaatsen vanaf 1953. Toen lag de verhandeling van auto’s op 10.000 auto’s per jaar. Begin de jaren 1990 telde men er 4,5 miljoen. Half de jaren 1990 waren er reeds meer dan 4600 roroschepen in de vaart. Dit zullen er nu ongetwijfeld een veelvoud van zijn. De voordelen van roro-transport zijn duidelijk merkbaar, in vergelijking het toenemende wegvervoer.
[bewerken] Principe
Zoals de naam het inhoudt kunnen auto’s, vrachtwagens, verladers e.d. rechtdoor het schip op en af rijden. Roroschepen dienen niet alleen de industrie, maar hebben ook een zeer belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het toerisme. De groeiende omvang van het roro-verkeer heeft ertoe geleid dat er zich sub-specialisatie in dit type vervoer opdrong. Zo kent men Bulkschepen met bulk en roro-functie. Vervolgens kwamen er PCC schepen of Pure Car Carriers volledig gewijd aan het vervoeren van auto’s. Dit zorgde voor minder tijdverlies en schade in vergelijking met bulk carriers waar men een lift on-lift off systeem gehanteerd. Bovendien zijn roroschepen zo gebouwd dat, door de vorm van de waterlijn, de kostprijs van het vervoer veel goedkoper werd. De schepen varen aan een gunstigere snelheid met minder brandstofverbruik tot gevolg. Roro-verkeer is hoofdzakelijk actief tussen Europa en Noord-Amerika, Europa en het Midden-Oosten. Er is een belangrijk handelsverkeer tussen Noord-Amerika en het Caraïbisch gebied.
Vervoerslogistiek ondergaat veranderingen wereldwijd. Roro-transport is heel flexibel waardoor het de mogelijkheid heeft om onmiddellijk in te spelen op de acute veranderende marktomstandigheden. Zo kan een roroschip tientallen verschillende havens bevoorraden zonder dat er lokaal grote infrastructuurwerken nodig zijn om het roro-trafiek te ontvangen. Vandaag is de wereld van de roro-vloot onderverdeeld in verschillende types.
Er zijn schepen ontworpen om:
- Vrachtvoertuigen te vervoeren (PCTC)
- Auto’s te vervoeren (PCC)
- Auto’s en passagiers te vervoeren(ROPAX)
- Auto's en containers te vervoeren (CONRO).
Daarnaast zijn er roro-achtige schepen die een soort roro-systeem hebben, maar geen zuivere roroschepen zijn. Voorbeelden daarvan zijn : Sto-Ro schepen waarbij men eenmaal de lading aan boord gebracht heeft, de wielen terug van boord neemt. Een variant is lolo (load on/load off) waarbij de lading verticaal aan boord gebracht wordt met een kraan. Float-On/Float-Of is een semi-afzinkbaar schip. Het ondergedompelde schip wordt onder het te vervoeren object geschoven en dan droog vervoerd. Trot-On/Trot-Off is een schip omgebouwd om levende dieren te vervoeren van bijvoorbeeld het ene graas eiland naar een ander graas eiland. In de Scandinavische landen past men dit toe voor rendieren vervoer.
De Grimaldi Lines zijn een combinatie van containervervoer en roro-vervoer. Een veerboot is ook een soort roro-vervoer, maar over een afstand van niet meer dan 300 NM. Sommige roroschepen zijn ook ontworpen om Multi cargo’s aan te kunnen. De kracht van een goed functionerende roro-trafiek gaat recht evenredig samen met een goede logistieke organisatie op de kade, aansluitend met een ideaal georganiseerd spoorwegnet plus een goede ontsluiting van de achterhavens naar het wegennet toe.
[bewerken] Laden en lossen van roroschepen
Een roll-on-roll-offschip, of kortweg een roroschip, is een scheepstype met een laadklep of ramp van achteren. Hierdoor wordt het mogelijk allerlei rollende lading aan boord te laten rijden zoals auto's en busjes, vrachtwagens maar ook allerlei projectlading. Veel van dit type schepen heeft ook de mogelijkheid om containers te vervoeren en worden dan ook wel con-ro-schepen genoemd. Het schip op de afbeelding kan bijvoorbeeld ongeveer 2200 auto's/busjes, 340 vrachtwagens en 800 standaardcontainers tegelijkertijd meenemen.
In tegenstelling tot veel andere scheepstypes die verdeeld zijn in ruimen die van bovenaf te laden en lossen zijn, is een roroschip verdeeld in verschillende horizontale compartimenten (dekken). Alle dekken zijn bereikbaar via de hoofd-hellingbaan en één of meerdere interne hellingbanen. In de maritieme sector wordt naar deze hellingbanen verwezen met de Engelse benaming ramp. In veel roroschepen zijn enkele dekken zogenaamde 'hangende dekken' verdeeld in panelen en daardoor in hoogte verstelbaar. Hierdoor is de hoogte van het daaronderliggende vaste dek variabel en kan daarin dus lading van verschillende hoogte geladen worden.
[bewerken] Veiligheid
Het scheepstype lag al voor de ramp met de Herald of Free Enterprise onder vuur omwille van de grote autodekken die over de volle lengte en breedte doorliepen om snel te kunnen laden. Zodra een dergelijk schip water maakt, zorgt het vrije vloeistofoppervlak voor een snelle afname van de stabiliteit en kan het zeer snel kapseizen. Het zou echter tot na de ramp met de Estonia duren voordat de IMO de SOLAS aanpaste met onder andere meer eisen aan lekstabiliteit voor roroschepen. Compartimentering is dus zeer belangrijk. Ook het beveiligen van de lading vraagt een uitermate grote zorg bij roro-vervoer. Alles dient vastgesjord. Er is veel handenarbeid nodig om verschuiven van ladingen te voorkomen. De krachten dwars op het schip zijn het grootst, wat betekent dat dwars vastzetten zéér belangrijk is. De soorten lashings zijn: kettingen, spanbanden, sjorren, een bok systeem (trestle) onder het wheelless einde van een oplegger. Tenslotte, maar niet het minst belangrijk, is er een zeer goed communicatiesysteem benodigd tussen de verschillende dekken.
[bewerken] Roroferry's
Er zijn ook veerboten van het roll-on-roll-offtype, deze worden meestal aangeduid als roll-on-roll-off-ferry's, of kortweg roroferry's. Met deze veerboten gaan geen containers mee, daarentegen is er ruimte voor passagiers. Daarnaast hebben de meeste roroferry's een laadklep aan de voor- en achterkant, zodat op de plaats van bestemming de auto's en vrachtwagens er zo rechtdoor af kunnen rijden.
Er bestaan verschillende varianten op het roroconcept. Zo wordt met de afkorting ROPAX (roll on/roll off passenger) verwezen naar roro-veerboten die ook voorzien zijn van passagiersaccommodatie. Technisch gesproken omvat dit begrip alle veerboten met een roll-on-roll-off-autodek en de mogelijkheid passagiers te vervoeren. In de praktijk worden schepen met faciliteiten voor meer dan 500 passagiers vaak cruiseferry's genoemd.
Ook de twee amfibische transportschepen van de Koninklijke Marine de Hr.Ms. Rotterdam L800 en de Hr.Ms. Johan de Witt L801 zijn RoRo-schepen.
 |
Zie de categorie RoRo ships van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
