Schmalkaldisch verbond

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Schmalkaldisch verbond (Duits: Schmalkaldischer Bund) was een protestants verbond van Duitse vorsten en rijkssteden, dat op 27 februari 1531 in Schloss Wilhelmsburg, in Schmalkalden, gesloten werd. De leden van de bond ijverden voor de erkenning van de nieuwe Duitse godsdienst, het lutheranisme.

De stichting van dit Schmalkaldisch verbond was een reactie op de voorlezing van de protestantse bekentenis, de Confessio Augustana op de Rijksdag van Augsburg (1530) door keizer Karel V. Om de dreigende achterstelling van de protestanten tegen te gaan, sloten landgraaf Filips I van Hessen, keurvorst Johan Frederik van Saksen, hertog Filips van Brunswijk-Grubenhagen, hertog Ernst I van Brunswijk-Lüneburg, de vorst van Anhalt-Köthen, en drie neder- en acht bovenduitse rijkssteden zich aaneen. Nadat hertog Ulrich van Württemberg in 1534 zijn land weer heroverde en ook lid werd, steeg de betekenis van de bond nog meer.

Naast de keizer sloten ook buitenlandse regeringen en de paus verdragen met de Schmalkaldische Bond. Door een dreigende oorlog tegen de Turken zag de keizer zich in 1532 (het Neurenbergse religievraagstuk) tot uittreden genoodzaakt. Innerlijk bleef de bond sterk; in 1538 werd een alliantie met Denemarken aangegaan. In 1541 lukte het de keizer de landgraaf Filips I van Hessen voor zich te winnen en later ook hertog Maurits van Saksen. Omdat de Schmalkaldische bond nu verlamd was, besloot de keizer het religievraagstuk met geweld op te lossen en voerde in 1546 tot 1547, verbonden met de paus, Beieren en enkele protestantse vorsten de Schmalkaldische oorlog, die de bond verloor. In 1547/48 moesten de verslagen vorsten van de Schmalkaldische Bond op de zo genoemde geharnaste Rijksdag van Augsburg het Interim van Augsburg aannemen (Zie: Rijksdag van Augsburg). De Schmalkaldische bond bestond niet meer.

Leden[bewerken]

Stichtende leden[bewerken]

Territoria Rijkssteden
Landgraafschap Hessen
Keurvorstendom Saksen
Hertogdom Brunswijk-Lüneburg
Graafschap Mansfeld
Vorstendom Anhalt-Köthen
Hertogdom Brunswijk-Grubenhagen
Graafschap Erbach
Straatsburg
Ulm
Konstanz
Reutlingen
Memmingen
Lindau
Biberach
Isny
Nedersaksische steden Hanzesteden
Maagdenburg Bremen
Lübeck (1536 uitgetreden)

Later toegetreden[bewerken]

Territoria Rijkssteden
Vorstendom Anhalt-Dessau (1536)
Hertogdom Pommeren-Stettin (1536)
Hertogdom Pommeren-Wolgast (1536)
Markgraafschap Brandenburg-Küstrin (1538)
Hertogdom Rochlitz
Graafschap Nassau-Saarbrücken (1537)
Graafschap Nassau-Weilburg (augustus 1537)
Graafschap Schwarzburg-Arnstadt
Graafschap Tecklenburg (1538)
Hertogdom Württemberg (1536)
Hertogdom Brunswijk-Wolfenbüttel (1542)
Hertogdom Saksen (1539-1541)
Esslingen am Neckar (1531/32)
Nordhausen (1532)
Frankfurt (1536)
Augsburg (1536)
Kempten (1536)
Heilbronn (juli 1538)
Schwäbisch Hall (1538)
Dinkelsbühl (1546)
Bopfingen (september 1546)
Nedersaksische steden Hanzesteden
Einbeck (1531/32)
Goslar (1531/32)
Brunswijk (1531/32)
Hannover (1536)
Göttingen (mei 1531)
Hildesheim (januari 1543)
Osnabrück (1544)
Hamburg (1536)
Minden (augustus 1536)