Sonia Delaunay-Terk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sonia Delaunay Foto: Lothar Wolleh

Sonia Delaunay-Terk (Gradizhsk, 14 november 1885Parijs, 5 december 1979) was een Oekraïens-Franse kunstenares, die trouwde met Robert Delaunay. Haar oeuvre omvat onder meer schilderijen, textielontwerpen en decorontwerpen.

Leven[bewerken]

Sarah Ilinitchna Stern is geboren in Gradizhsk en is van joodse komaf. Om onbekende redenen verhuisde zij haar naar Sint-Petersburg, waar haar oom Henri Terk - een rijke advocaat- woonde. In 1890 werd ze geadopteerd door het gezin de Terk's en heette ze Sonia Terk. Vanaf haar achttiende studeerde zij in Karlsruhe (1903/04) en, in 1905, aan de Academie de la Palette in Parijs. Sonia wordt in deze periode beïnvloed door de post-impressionisten en door de fauvisten. Ook had ze al op kleine schaal naamsbekendheid.

Huwelijk[bewerken]

In 1908 trouwde ze met Wilhelm Uhde, een kunsthandelaar die homoseksueel was. Het was waarschijnlijk een verstandshuwelijk. In 1909 leerde ze de schilder Robert Delaunay kennen, met wie zij een liefdesrelatie kreeg. Uhde stemde toe in een scheiding, en in 1910 trouwden Sonia en Robert. Hun zoon Charles Delaunay werd in 1911 geboren. Tijdens de Eerste Wereldoorlog verbleven zij in Portugal en Spanje. Toen haar inkomen wegviel als gevolg van de Russische Revolutie, begon Sonia met het ontwerpen van kleding, stoffen en theaterkostuums, wat een zakelijk succes bleek. In deze jaren stopte zij bijna geheel met schilderen. In de crisisjaren sloot zij haar bedrijf, en ging weer schilderen, maar bleef ook haar ontwerpen verkopen.

Werk[bewerken]

Begin twintigste eeuw werd er weinig samengewerkt tussen de modewereld en kunstenaars. Sonia Delaunay is hier een uitzondering op. Samen met haar man Robert Delaunay ontwikkelde ze het simultanisme. Dit was een kleurentheorie gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, waaruit bleek dat sommige kleuren naast elkaar een andere kleur leken te hebben of dat de combinatie van kleuren een schijn van beweging konden veroorzaken. Dit maakte dat het echtpaar met contrasterende en dissonerende kleuren werkte.[1] In haar werk maakte Delaunay veel gebruik van felle kleuren. De Russische volkskunst inspireerde haar om met kleuren te werken, maar de kleuren van het simultanisme waren wel vernieuwend.[2] Het ontstaan van die felle kleuren verkreeg ze via de reflectie van een prisma of van straatverlichting. Deze pure en vormige kleuren, hebben een vernieuwende effect, maar vooral een emotionele kracht in zich. In haar leven heeft ze met vele stijlen geëxperimenteerd, waaronder orphisme, kubisme en abstracte kunst. Ook heeft ze samen met haar man tot aan zijn dood geschilderd. In 1931 trad ze tot de groep Abstraction-Création toe.

Delaunay onderhield vriendschappelijke banden met dadaïst Tristan Tzara Tzara. Hij schreef gedichten over haar simultanistische werk en zij maakte tekeningen voor twee van zijn boeken.[1]

Epiloog[bewerken]

Ze was de eerste vrouwelijke kunstenaar die nog tijdens haar leven geëerd werd met een retrospectief in het Louvre in 1964 en in 1975 werd ze officier in het Franse Légion d'honneur.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b http://www.kb.nl/webexposities/koopman-collectie/overzicht/1951-1960/le-fruit-permis
  2. Radu Stern. Against Fashion. Clothing as art, 1850-1930. Massachusetts, 2004.63-86.