Speciale eenheden

Speciale eenheden, of Special Forces (SF), is een term voor speciaal getrainde militaire eenheden die operaties uitvoeren zoals verkenningen, onconventionele oorlogsvoering en contra-terrorisme. Leden van dergelijke eenheden worden commando's of operators genoemd.

In de Verenigde Staten verwijst de term 'Special Forces' naar de specifieke eenheid, de United States Army Special Forces of Groene Baretten. Met de term Special Operations Forces (SOF) bedoelt men de overige speciale eenheden.

Sommige speciale eenheden die speciale operaties uitvoeren zoals het Korps Commandotroepen in Nederland voeren hun taken vaak uit in het buitenland en in vijandelijk gebied. Het zijn relatief kleine eenheden die speciaal getraind zijn en over speciale uitrustingen beschikken om hun taak uit te kunnen voeren. Ze moeten zelfstandig kunnen overleven in vijandig terrein.

Daarnaast is er een aantal speciale eenheden dat op Nederlands grondgebied opereert. Dit zijn anti-terreureenheden en eenheden die speciaal getraind zijn om vuurwapen gevaarlijke criminelen op te pakken.

De geschiedenis van de Special Forces

Speciale eenheden hebben een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van oorlogsvoering, toen het misleiden van de vijand door 'hit and run' en sabotage belangrijker werd dan het werkelijke man-tot-man gevecht. Verkenningsmissies voor het vergaren van belangrijke informatie over vijandelijke troepen en het optreden tegen (internationale) terroristen vormen belangrijke taken.

Special Forces voor de Eerste Wereldoorlog

In de oudheid, hadden de Barca’s in Sicilië speciaal getrainde troepen die verschillende aanvallen per dag moesten uitvoeren op vijandelijke troepen. Tijdens de kruistochten vielen speciaal getrainde ridders, Tempeliers genaamd, individuele moslimtroepen aan. Moslimlegers hadden verschillende speciale marine-eenheden. Zo camoufleerde ze onder andere schepen om zo informatie van de vijand te vergaren en voerden aanvallen uit. Ze hadden ook eenheden die met een valse identiteit als kruisvaarder aan boord gingen aan een vijandelijk schip om vervolgens het schip te kunnen vernietigen. In het oude China en het oude Japan waren er speciaal getrainde krijgers genaamd Ninja's die werden opgeleid om guerrillaoorlogen te kunnen uitvoeren en ook spionage uitvoerden. Voor het Britse leger was het tijdens de tweede Boerenoorlog (1899-1902) dat er gebruik werd gemaakt van speciale eenheden.

Eerste Wereldoorlog

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vormde Kolonel Bassi van het Italiaans leger, 27 bataljonsgrote aanvalseenheden, ‘Reparti d’assalto’genaamd, de Arditi. Ze voerden tactische operaties uit zoals verstikking van de vijand en het doorbreken van de vijandelijke linies om zo de weg vrij te maken voor de optrekkende infanterie-eenheden. Door de operaties die ze uitvoerden werd de Arditi niet gezien als een infanterie eenheid, maar als een georganiseerde aparte gevechtseenheid. Daardoor kregen ze aparte tactische trainingen, de nieuwste wapens en de beste uniformen. Daardoor zijn ze wereldwijd de eerste speciale eenheid zoals we ze tot op de dag van vandaag kennen. De Duitsers hadden de stoottroepen oftewel de Stoßtruppen die tijdens het Lente offensief van 1918 achter de vijandelijke linies van de Britten opereerden. Daarmee waren zij met hun infiltratietechnieken in feite speciale eenheden.

Duitse stoottroepen, Stoßtruppen , aan het westfront (1918)

Tweede Wereldoorlog

In 1940 werd op verzoek van premier van Groot-Brittannië, Winston Churchill, de Britse Commando's opgericht. De leden werden geselecteerd uit groepen vrijwilligers die al in dienst waren van het Britse leger. Er werden verschillende afdelingen opgericht. Naast de bekendste, de Special Air Service (SAS) waren er ook de Special Boat Service (SBS) en de Special Operations Executive (SOE). In de Burma-campagne werden de Chindits ook 'Special Forces' genoemd. Ze werden namelijk vergezeld door een Brits Commandocompagnie en de Gurkhas en werden gebruikt voor hun kennis over de jungle. Ze voerden lange afstandspenetraties uit die achter de vijandelijke linies van Japan. De Chindits echter waren ‘normale’ infanterie-eenheden die speciale taken uitvoerden. Zij kregen geen speciale training of uitrusting zoals doorgaan bij speciale eenheden gebruikelijk was. In 1942 richtte de Verenigde Staten de Rangers op. Zij werden getraind door de Britse Commando’s. Samen met Canada richtte de Verenigde Staten ook nog een skibrigade op die sabotage-acties moesten uitvoeren in Noorwegen.

Nadelen van special forces

De Engelse veldmaarschalk William Slim, voormalig bevelhebber van het 14e leger in Birma, was erg kritisch over special forces. Met name toen deze in steeds grotere getalen aangemaakt en ingezet werden tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De grote investering in gespecialiseerde eenheden waren wat hem betreft zelden de moeite waard maar veelal "expensive, wasteful and unnecessary". Enkele grote nadelen zijn:

• de beste mensen werden van de reguliere eenheden ingepikt door de special forces waardoor de reguliere eenheden verzwakt werden.
• door te stellen dat sommige opdrachten zo moeilijk zijn dat je er special forces voor nodig hebt demotiveer je reguliere eenheden om de lat hoog te leggen.
• speciale eenheden vinden zichzelf dermate specialistisch dat ze slechts voor een korte aaneengesloten periode ingezet (willen) worden. Reguliere eenheden worden geacht missies veel langer vol te houden.

Slim stelt dat iedere reguliere infanterie eenheid in staat moet zijn wat een special forces eenheid ook kan. De inzet van de Chindits gebruikt hij als voorbeeld dat reguliere troepen prima in staat zijn gespecialiseerde acties uit te voeren mits de training goed is. De enige meerwaarde van special forces ziet hij in acties door zeer kleine groepen achter de vijandelijke linies voor sabotage en spionageacties. Ook ziet hij meerwaarde bij de inzet van parachutisten waarbij hij eigenlijk iedere infanterist ook als parachutist zou willen opleiden.

Geschiedenis van de Special Forces in Nederland

Ondanks dat het Britse leger veel vrijwilligers had die Commando wilden worden werd het aantal geschikte kandidaten steeds kleiner. Daarom deed het Britse leger een beroep op de bondgenoten. Om die reden werden in 1942 militairen van de Prinses Irene Brigade door Britse Commando’s opgeleid en volgden ze de commandotraining. De eerste Nederlandse commando-eenheid, de No. 2 Dutch Troop, werd hiermee een feit.

• Bijzondere Bijstands Eenheid Mariniers (BBE-M, onderdeel van het Korps Mariniers)
• Bijzonder Bijstandseenheid Politie (BBE-P)

Huidige 'Special Forces' in Nederland

• Koninklijke Luchtmacht
  • Vlucht 5 (298SQ)
  • speciale eenheid binnen het chinook squadron. Zij vliegen met aangepaste CH47D/F helicopters. Speciale operaties met het Korps Commando Troepen en speciale eenheden van het Korps Mariniers is waarvoor deze eenheid is opgericht.

• Koninklijke Landmacht
  • Korps Commandotroepen (KCT)

• Koninklijke Marine

• • MARSOF (Maritime Special Operations Force) is de overkoepelende eenheid waarbinnen de Unit Interventie Mariniers (UIM) (voorheen Bijzondere Bijstands Eenheid-Mariniers), Mountain Leader Verkenningspeloton en Amfibisch Verkenningspeloton nu zijn geïntegreerd. De laatste twee onder de naam MSO Maritime Special Operations

Opmerking: Het Korps Mariniers zelf als eenheid is geen deel van Special Forces, wel onderdelen daarvan

• Koninklijke Marechaussee (Militaire politie)
  • Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB)

Externe links

• Korps Commandotroepen
• Arrestatieteam

Bronnen, noten en/of referenties