Springstaarten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Springstaarten
Orchesella cincta
Orchesella cincta
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Arthropoda (Geleedpotigen)
Onderstam: Hexapoda (Zespotigen)
Klasse
Collembola
Lubbock, 1870
Twee waterminnende soorten, Sminthurides aquaticus (wit) en Podura aquatica (donker)
Twee waterminnende soorten, Sminthurides aquaticus (wit) en Podura aquatica (donker)
Afbeeldingen Springstaarten op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Springstaarten op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De springstaarten (Collembola, Latijn voor kleefbuis) vormen een klasse[1] van zespotigen die 8036 beschreven soorten telt.

Hoewel de leden van de springstaarten, protura en de diplura allemaal monddelen hebben die in een buidel binnen de kop liggen (entognatha), lijken volgens recent onderzoek van hun mitochondriaal DNA de Collembola toch niet nauwer verwant met de twee andere groepen dan met de insecten. Sterker nog, de collembola lijken minder aan de insecten verwant dan de meeste schaaldieren (Crustacea).

Kenmerken[bewerken]

De springstaart wordt gekenmerkt door monddelen die in de kop liggen, een buisvormig orgaan - de collofoor - onder het abdomen (waar ze hun wetenschappelijke naam aan ontlenen) en (bijna altijd) een gevorkte staart (furcula) waaraan ze hun Nederlandse naam ontlenen. Met behulp van deze staart kunnen ze bij gevaar wegspringen. De meeste Collembola zijn minder dan 6 mm lang, veel soorten worden slechts enkele millimeters. Antennen zijn altijd aanwezig; cerci nimmer.

Collembola leven in het algemeen in de bovenste lagen van de bodem (strooisellaag) en voeden zich met rottend organisch materiaal en schimmels. Ze kunnen daar in enorme aantallen voorkomen - honderden of duizenden per vierkante meter in de meeste Nederlandse tuinen.

Verzamelmethoden[bewerken]

Springstaarten kunnen het gemakkelijkst worden gevangen door middel van een berlesetrechter, een trechtervormige verzamelbak met een opening aan de onderkant, afgesloten door een stuk grof gaas. In de trechter wordt een hoeveelheid bodemstrooisel gedaan waarna men de trechter op een bakje conserveringsvloeistof (alcohol) zet en van boven af onder een lamp laat drogen. De aanwezige strooiselorganismen vluchten voor het licht en de uitdroging naar onderen tot ze uiteindelijk in de verzamelbak vallen en kunnen worden geoogst.

Kweek[bewerken]

Springstaarten zijn vrij gemakkelijk te kweken; op het web zijn vele recepten te vinden.[2] Ze worden wel door terrariumhouders gekweekt als voer voor kleine terrariumdieren, of om schimmels uit te roeien.

Belang voor de mens[bewerken]

Springstaarten maken deel uit van de fauna die bladafval helpt verwerken tot compost.

Taxonomie[bewerken]

Aanbevolen prepareertechnieken[bewerken]

Aanbevolen conserveringsmethode: bewaren in alcohol, of microscopisch preparaat (zie hiervoor insecten prepareren).

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Sommige taxonomen plaatsen deze groep als een orde onder de klasse van Entognatha. Hier wordt de taxonomie gevolgd zoals opgenomen op Taxonomische checklist met alle bekende soorten Collembola ter wereld
  2. Kweek van springstaarten