Staatsprijs van de Sovjet-Unie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deze medailles werden gedragen door winnaars van de Stalinprijs en Staatsprijs van de Sovjet-Unie
De Stalin Staatsprijs op een postzegel van de Sovjet-Unie
Laureaat Samad Vergun met de medaille op zijn rechterrevers

De Staatsprijs van de Sovjet-Unie (Russisch: Государственная премия, Gosoedarstvennaja premija) was de hoogste niet-militaire onderscheiding in de Sovjet-Unie. De prijs werd ingesteld op 9 september 1966.

Ook de sovjetrepublieken reikten staatsprijzen uit. Dit is de medaille van een laureaat van de Staatsprijs van de SSR Oekraïne

De voorloper van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie, de Stalin Staatsprijs (Russisch: Государственная Сталинская премия, Gosoedarstvennaja Stalinskaja premija), kortweg Stalinprijs genoemd, bestond van 1940 tot 1954. Chroetsjov maakte in 1953 een einde aan wat hij de buitensporige verering van Stalin beschouwde. Stalin's portret dat overal te zien was geweest verdween in wat de "destalinisatie" genoemd wordt en de Stalin Staatsprijs werd niet langer uitgereikt.

Aangezien deze prijs dezelfde functie had als de latere Staatsprijs van de Sovjet-Unie, werden de diploma's en insignes van Stalinprijswinnaars in de periode na 1966 vervangen door die van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie.

Van beide prijzen werd een Ie, 2e en 3e Klasse uitgereikt.

De Staatsprijs van de Sovjet-Unie werd jaarlijks toegekend voor verdienste op het gebied van de natuurwetenschappen, wiskunde, literatuur, beeldende kunst en architectuur aan personen die grote prestaties ter meerdere eer en glorie van de Sovjet-Unie of het socialisme hadden geleverd. Vaak werden de prijzen ook toegewezen aan specifieke projecten in plaats van aan personen.

In 1946 werd de uitreikingsceremonie twee keer gehouden: in januari voor de laureaten die in 1943 en 1944 werden onderscheiden en in juni van datzelfde jaar voor de laureaten van 1945.

Elk van de tientallen Sovjetrepublieken (SSR) en autonome republieken (ASSR) waaruit de Sovjet-Unie was opgebouwd had in die jaren ook een eigen Stalin Staatsprijs.

De Stalinprijs respectievelijk de Staatsprijs van de Sovjet-Unie dient niet verward te worden met de Stalin-vredesprijs (die op 21 december 1949 werd ingesteld en vooral aan niet-Sovjetburgers werd toegekend) en de exclusieve Leninprijs.

Winnaars van de Stalinprijs en van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie mochten op de rechterrevers van hun jas een kleine gouden medaille dragen. Deze kleine medailles, er zijn er meer in dit genre, werden boven de andere onderscheidingen gespeld. De medaille was aan een in een gouden beugel gevat rood lint bevestigd.

De laureaat van deze prijs genoot in de Sovjet-Unie veel aanzien. Hij of zij droeg een kleine ronde gouden medaille aan een strookje rood lint binnen een gouden beugel op het rechterrevers van de jas. Deze medaille werd boven de andere medailles, onderscheidingen en orden gespeld. In de Sovjet-Unie werden de onderscheidingen, zeker de kleine medailles van Leninprijs, de Stalin Staatsprijs en Staatsprijs van de Sovjet-Unie of de kleine gouden sterren van een heldenorde als die van een Held van de Sovjet-Unie of een Held van de Socialistische Arbeid bij iedere feestelijke of formele gelegenheid opgespeld. Er was geen alternatief want ook voor de medaille van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie was niet in een knoopsgatversiering, baton of miniatuur voorzien.

De zilveren medaille van de Stalinprijsdragers was versierd met de gouden kop van Josef Stalin en een gouden lauwertak. In de periode van de destalinisatie was persoonsverheerlijking taboe. Daarom werd de kop van Stalin vervangen door hamer en sikkel, symbolen van het communisme. De medailles waren na 1966 van goud.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie door de Staatsprijs van de Russische Federatie.

Laureaten van de Stalin Staatsprijs voor Techniek[bewerken]

Het aan de laureaten uitgereikte diploma

De lijst is onvolledig.

1941[bewerken]

1942[bewerken]

1943[bewerken]

1944[bewerken]

De namen van de laureaten werden in 1946 bekend gemaakt en de prijs werd ook in dat jaar uitgereikt[2].

1945[bewerken]

De namen van de laureaten werden in 1946 bekend gemaakt en de prijs werd ook in dat jaar uitgereikt[2].

1946[bewerken]

1947[bewerken]

Artem Mikoyan met op de rechterborst in twee rijen zijn zes Stalin Staatsprijzen. De kleine medaille van de Leninprijs heeft de ereplaats op de rechterrevers gekregen.

1948[bewerken]

1949[bewerken]

Foto van Mikhail Kalashnikov zoals die in zijn begrafenisstoet werd meegedragen. Hij draagt op de foto zijn orden en onderscheidingen van de Sovjet-Unie èn van de Russische Federatie.

1950[bewerken]

1951[bewerken]

1952[bewerken]

1953[bewerken]

1954[bewerken]

  • Andrei Sakharov ontving de Stalin Staatsprijs 1e Klasse voor natuurkunde, maar eigenlijk voor het bouwen van een Russische waterstofbom. Hij kreeg in 1956 ook de Leninprijs maar in 1980 werden al zijn onderscheidingen hem afgenomen vanwege "antisovjet-activiteiten".
  • V. Alexandrov, Yu. Bazilevsky, D. Zhuchkov, I. Lygin, G. Markov, B. Melnikov, G. Prokudayev, B. Rameyev, N. Trubnikov, A. Tsygankin, Yu. Shcherbakov en L. Larionova ontvingen de Stalin Staatsprijs 1e Klasse Zij bouwden een eerste mainframe computer, de "Strela computer", voor de Sovjet Unie. Van dit model werden zeven computers gebouwd.
  • Igor Tamm voor natuurkunde
  • Igor Kurchatov voor natuurkunde

Laureaten van de Stalinprijs voor Kunst en Cultuur[bewerken]

De lijst is onvolledig.

1941[bewerken]

1942[bewerken]

1943[bewerken]

1944[bewerken]

De namen van de laureaten werden in 1946 bekend gemaakt en de prijs werd ook in dat jaar uitgereikt.

1945[bewerken]

De namen van de laureaten werden in 1946 bekend gemaakt en de prijs werd ook in dat jaar uitgereikt.

1946[bewerken]

1947[bewerken]

1948[bewerken]

1949[bewerken]

1950[bewerken]

1951[bewerken]

1952[bewerken]

Laureaten van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie voor Wetenschap en Techniek[bewerken]

1963[bewerken]

1964[bewerken]

1967[bewerken]

1968[bewerken]

  • Pavel Soloviev voor het ontwerpen van machines
  • Birutė Kasperavičienė, Bronislovas Krūminis, Vaclovas Zubras en Ṧmuelis Liubecki voor hun ontwerp van het residentieel microdistrict Žirmūnai

1969[bewerken]

1970[bewerken]

1971[bewerken]

1972[bewerken]

1974[bewerken]

1975[bewerken]

1977[bewerken]

1979[bewerken]

1980[bewerken]

1981[bewerken]

1982[bewerken]

1983[bewerken]

1984[bewerken]

1985[bewerken]

1987[bewerken]

1989[bewerken]

  • Nikolay Basov voor natuurkunde
  • Alexei Fridman en Nikolai Gor'kavyi voor hun bijdrage aan wetenschap en technologie. Zij ontwikkelden een methode waarmee de baan van de manen van de planeet Uranus kon worden berekend. De methode was gebaseerd op een theorie over samenhang en botsingen binnen de ring rond een planeet.

1992[bewerken]

1998[bewerken]

Laureaten van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie voor Literatuur en Kunst[bewerken]

1946[bewerken]

1948[bewerken]

1950[bewerken]

1951[bewerken]

1961[bewerken]

1966[bewerken]

1967[bewerken]

1968[bewerken]

1970[bewerken]

1986[bewerken]

  • Aleksei Losev voor zijn Geschiedenis van de klassieke esthetiek

1971[bewerken]

1974[bewerken]

1976[bewerken]

1977[bewerken]

1978[bewerken]

1979[bewerken]

1981[bewerken]

1983[bewerken]

1986[bewerken]

1987[bewerken]

1988[bewerken]

1991[bewerken]

Toen de Sovjet-Unie uiteenviel kwam ook eeen einde aan de verlening van de Staatsprijs van de Sovjet-Unie

Bronnen, noten en/of referenties
  • De lijst is gebaseerd op die op de engelstalige wikipedia.