Tautologie (stijlfiguur)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Een tautologie (afkomstig van het Griekse woord ταυτολογία, tauto logos, dat hetzelfde woord betekent) is het benadrukken van een woord met een ander woord dat (zo goed als) dezelfde betekenis heeft. Ze komen vaker over als een taalfout dan als een stijlfiguur, maar in het laatste geval is er sprake van versteend gebruik. Veel staande uitdrukkingen zijn dan ook tautologieën. Ook kan een tautologie soms dienen om een gevoel te versterken. Tautologieën die op zulke manieren worden gebruikt kunnen niet als fout worden aangemerkt.

Min of meer versteende tautologiëen zijn bijvoorbeeld:

• gratis en voor niets
• één en dezelfde
• leugen en bedrog
• list en bedrog
• geheel en al
• vast en zeker / zeker en vast
• wis en waarachtig
• nooit en te nimmer
• voor eeuwig en altijd
• afgelopen (over) en uit
• klaar uit
• wendt of keert

Voorbeelden van (nog) niet versteende en daarom als fout te beschouwen tautologieën zijn:

• netjes en verzorgd
• al reeds
• nooit niks ("Wij mogen nooit niks", etc.)
• vuil en smerig
• blij en verheugd
• vrolijk en blij
• lief en aardig
• leuk en aardig
• identiek hetzelfde
• eenzaam en alleen
• laat alles zijn gedaan, voorbij, verleden

[bewerken] Verwante begrippen

Aan de tautologie verwant is het pleonasme.