Wikipedia:Neutraal standpunt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Pagina's met betrekking tot Wikipedia-richtlijnen en beleidsvoorstellen

Zie ook Artikelen bewerken
Zie ook Regels en richtlijnen

Blauwe vink Deze pagina beschrijft een richtlijn op de Nederlandstalige Wikipedia. De tekst is algemeen aanvaard onder gebruikers en het is de bedoeling dat iedereen zich eraan houdt. Echter, de inhoud ligt niet vast en bij het hanteren van de richtlijn moet het gezonde verstand worden gebruikt. Ook is er af en toe een uitzondering mogelijk. Als je deze pagina wilt bewerken, zorg er dan voor dat je wijziging consensus geniet, of bespreek het eerst op de overlegpagina.
1rightarrow.png WP:NPOV
1rightarrow.png WP:NS
1rightarrow.png WP:NEU
Walnut.png Deze pagina in een notendop: Wikipedia-artikelen dienen onpartijdig te zijn, en dienen feiten, ideeën, en standpunten te presenteren, getrouw, in de juiste verhoudingen en zonder vertekening. Dit geldt niet alleen voor wàt er staat maar ook voor hóe het er staat.

Het is een vereiste[1] op Wikipedia dat artikelen geschreven worden vanuit een neutraal standpunt (Neutral point of view of NPOV). Dit wil zeggen door niet zelf een standpunt in te nemen maar door getrouw, in de juiste verhoudingen en zonder vertekening alle significante standpunten weer te geven die steun genieten in betrouwbare publicaties. Om vanuit een "neutraal standpunt" te schrijven dient een onderwerp van enige afstand, feitelijk (objectief), beschreven te worden, waarbij ook het taalgebruik niet gekleurd mag zijn.

De pagina's "Neutraal standpunt" ("NPOV"), "Verifieerbaarheid", ("VER") en "Geen origineel onderzoek" ("GOO") beschrijven de kern-principes waaraan de inhoud van Wikipedia moet voldoen. Ze vullen elkaar aan en kunnen niet afzonderlijk worden geïnterpreteerd. Gebruikers doen er goed aan zich met al deze pagina's vertrouwd te maken. De op deze pagina's behandelde principes kunnen nooit opzij geschoven worden, zelfs niet bij consensus.

Uitleg van het beoogde neutrale strandpunt

Om op Wikipedia een neutraal standpunt te bereiken hoort zorgvuldig en kritisch kennis genomen te worden van wat er zoal aan betrouwbare publicaties bestaat over een onderwerp. Daarna hoort de informatie in die publicaties getrouw, in de juiste verhoudingen, en zonder vertekening aan de lezer overgebracht te worden. Wikipedia beoogt geschillen te beschrijven (neutraal, objectief), zonder partij te kiezen. Gebruikers hebben uiteraard vaak een eigen standpunt of optiek, maar horen in een artikel een compleet beeld te geven, en niet hun eigen standpunt te benadrukken ten koste van andere standpunten. Wikipedia staat niet toe dat bepaalde standpunten uitgesloten worden, maar schrijft juist voor dat alle standpunten die in betrouwbare publicaties redelijke steun genieten in een artikel weergegeven worden.

Een neutraal standpunt houdt in
dat materiaal op een feitelijke (objectieve) wijze wordt gepresenteerd, zodat, ook als er een conflict zou zijn, zowel voor- als tegenstanders kunnen erkennen dat het een reële weergave is van wat er in de literatuur te vinden is. Complete tevredenheid is moeilijk te bereiken, maar wat wel te proberen valt, is een manier van schrijven te vinden die acceptabel is voor alle 'redelijke' personen (ongeacht hun eigen, en verschillende, opvattingen).
Mening als mening en mening als feit
De makkelijkste manier om een meer encyclopedische beschrijving te krijgen is waarschijnlijk door meningen als meningen weer te geven, en ze aan iemand toe te schrijven. Het gegeven dat iemand een bepaald geloof, een bepaalde overtuiging, in wat dan ook, aanhangt kan op zichzelf een objectief feit zijn (het feit dat iemand dit of dat gelooft). Daarom zijn deze dingen relatief gemakkelijk te beschrijven vanuit een neutrale optiek.
Geef daarbij wel aan hoe veel steun de verschillende meningen genieten. Zorg ervoor dat de weergave van de diverse standpunten betreffende een onderwerp afdoende de mate van steun weergeeft van elk standpunt, zodat niet een onterechte indruk ontstaat van gelijkwaardigheid, of de indruk dat een bepaald standpunt meer gewicht krijgt dan het verdient. Bijvoorbeeld een passage: "Volgens Simon Wiesenthal was de Holocaust een programma van de Nazi's om de Joden uit te roeien, maar David Irving bestrijdt deze opvatting." zou een gelijkwaardigheid tussen twee standpunten suggereren die in betrouwbare bronnen in het geheel niet te vinden is.
Van de andere kant is het ook te vermijden om alles maar op te voeren als een mening. Als er in betrouwbare publicaties een grote mate van overeenstemming is over een onderwerp dan dient een Wikipedia-artikel gewoon de feiten als feiten te presenteren, en is het onnodig, en onhandig, om ze aan iemand toe te schrijven (eventueel kan het wel handig zijn om een verwijzing naar een goede bron toe te voegen). Ook de bewoordingen horen zo gekozen te worden dat niet de indruk ontstaat dat de inhoud controversieel is.

In de juiste verhoudingen

Schrijven vanuit een neutraal standpunt betekent dat een artikel getrouw, in de juiste verhoudingen en zonder vertekening alle significante standpunten weergeeft die steun genieten in betrouwbare publicaties. In de juiste verhoudingen betekent in dezelfde verhoudingen die te vinden zijn in betrouwbare publicaties (N.B. het gaat niet om de verhoudingen tussen de opvattingen van Wikipedia-gebruikers onderling, en niet om de verhoudingen in de buitenwereld in het algemeen, maar om de verhoudingen in betrouwbare publicaties). Derhalve hoort een minderheidsstandpunt minder uitgebreid beschreven te worden dan een standpunt dat brede steun geniet, en extreme standpunten, die slechts heel weinig steun genieten kunnen beter onbeschreven blijven (met hooguit een verwijzing onder "Zie ook" naar een apart artikel).

Zo is bijvoorbeeld het geloof dat de Aarde plat is, een standpunt dat in betrouwbare publicaties geen steun geniet, niet (of nauwelijks) van belang voor het artikel over de Aarde en hoeft daar niet (of nauwelijks) genoemd te worden, al mag er daarnaast best een apart artikel zijn over wie, wanneer en waarom geloofden dat de aarde plat is. In aparte artikelen over minderheids-standpunten hoort wel duidelijk te zijn dat het een minderheidsstandpunt beschrijft, en hoe dat verschilt van meer gangbare standpunten. Hoe uitgebreid dat verschil uitgelegd hoort te worden wisselt per onderwerp; dat de aarde niet echt plat is mag wel bekend verondersteld worden en hoeft niet omstandig uitgelegd te worden.

Wikipedia beoogt een getrouw beeld te geven van wat er in betrouwbare publicaties te vinden is, inclusief de controverses die in betrouwbare publicaties te vinden zijn. Als uitgebreid aandacht gegeven zou worden aan standpunten die in betrouwbare publicaties relatief weinig steun genieten dan zou de lezer de verkeerde indruk krijgen over het onderwerp. Elk standpunt hoort de aandacht te krijgen die het in betrouwbare publicaties verdiend heeft. Dit geldt ook voor gebeurtenissen, kritieken, en nieuws-rapporten; ook als deze verifieerbaar en onpartijdig zijn kan een teveel aan aandacht het artikel vervormen en een vertekend beeld geven. Evenzo voor illustraties: teveel aandacht voor bepaalde illustraties kan een vertekend beeld geven.

Om Jimbo Wales te parafraseren (September 2003):

  • Als iets een meerderheids-standpunt is, dan zal het ook makkelijk zijn dit te onderbouwen met algemeen geaccepteerde tekstboeken.
  • Als een standpunt wordt aangehangen door een significante minderheid, dan zal het makkelijk zijn prominente voorstanders te noemen;
  • Als een standpunt wordt aangehangen door een extreem kleine minderheid, dan hoort het niet thuis in Wikipedia, ongeacht of het waar is, en ongeacht of het bewijsbaar is, behalve, in sommige gevallen, in een apart artikel.

Een zorgvuldige en kritische studie van de literatuur, met de nadruk op de meest betrouwbare en gezaghebbende publicaties, zal de weg wijzen in de meeste geschillen tussen gebruikers omtrent schrijven vanuit een neutraal standpunt.

Tips

Wat betreft de duiding van de geschiedenis
Gebeurtenissen die nationale gevoelens raken, of die een raakvlak hebben met een uitgesproken mening of idee van jezelf, vergen de nodige inspanning, omdat je niet alleen met meningen en conclusies van een ander te maken hebt, maar ook met die van jezelf. Dan is het nodig dat je jouw opinie of idee in het artikel in eerste instantie met dezelfde neutraliteit beschrijft als eventuele andere op dat vlak en dat kan een beetje pijn doen. Andere voorbeelden hiervan zijn levensbeschouwelijke en religieuze onderwerpen.
Het is soms niet eenvoudig ...
... om je eigen, vaste overtuiging vanuit een neutraal standpunt te beschrijven. Toch is het juist de beschrijving vanuit een neutraal standpunt die de geloofwaardigheid verhoogt, ook van jouw idee. Mensen lezen gemakkelijk tussen de regels door en kunnen zich gemakkelijk gemanipuleerd voelen, want dat is niet wat ze van een encyclopedie verwachten. Dit effect moet hier vermeden worden en zo nodig moeten we elkaar daarbij een handje helpen.

Vlaams/Nederlands
Let ook op dat deze encyclopedie niet een Nederlandse of Vlaamse encyclopedie is, maar een Nederlandstalige en dus wordt gelezen door Nederlandstaligen uit België, Nederland, Suriname en de rest van de wereld. Vermijd aanduidingen als ons land of de koning, gebruik liever Nederland of Albert II, waar dat van toepassing is.1rightarrow.pngWP:NL1rightarrow.pngWP:NED1rightarrow.pngWP:TAAL

Omgaan met problemen rondom het neutrale standpunt

Er is eigenlijk zelden reden om iets te verwijderen omdat het niet vanuit een neutraal standpunt is geschreven (materiaal rond levende personen uitgezonderd). Als de inhoud op zich verifieerbaar juist is (en de bewijslast wat betreft verifieerbaarheid ligt bij degene die het materiaal bijgedragen heeft) dan zijn problemen rondom het neutrale standpunt wel aan te pakken. Als de toon onjuist is (bijvoorbeeld heel enthousiast, neerbuigend, suggestief, etc) dan zal herschrijven eigenlijk altijd mogelijk zijn. Als er sprake is van een eenzijdige belichting van het onderwerp dan is het mogelijk om ook andere zienswijzen toe te voegen. Het is ook niet altijd nodig om dit onmiddellijk aan te pakken, vaak kan een constatering op een overlegpagina al helpen, zodat iemand te zijner tijd de problemen kan verhelpen (dit zal allicht ook afhangen van hoe 'erg' het betreffende materiaal is).

Wel een oordeel (mits gedocumenteerd)

Een bekende misvatting is dat artikelen geen oordeel (of mening) mogen bevatten, zodat nieuwelingen deze vaak uit artikelen verwijderen. Schrijven vanuit een neutraal standpunt betekent weliswaar dat gebruikers hun eigen oordeel (of mening) niet in het artikel mogen verwerken (of tot uiting laten komen), maar toch horen oordelen (en meningen) uit "de echte wereld" juist wel in artikelen thuis, ook uiterst negatieve of positieve. Voorwaarde is, uiteraard, dan wel dat deze aan betrouwbare publicaties ontleend worden. Dat Stalin veel dingen gedaan heeft die geleid hebben tot wereldwijd afgrijzen is goed gedocumenteerd, en een artikel over Stalin mag (en hoort) dan ook deze negatieve oordelen te bevatten.

Meningen

Meningen mogen alleen opgenomen worden als ze toegeschreven kunnen worden aan iemand. Bijvoorbeeld, "Joop Zoetemelk is de grootste Nederlandse wielrenner ooit" geeft een mening weer en mag niet in deze vorm in Wikipedia opgenomen worden (alsof het een feit is). Wat wel mag is het aanhalen van een uitspraak van een prominente sportverslaggever die hem de beste vindt. Wat ook mag is "Zoetemelk werd in 1980 gekozen tot Sportman van het jaar", etc. Aangehaalde meningen of gewonnen prijzen dienen uiteraard wel verifieerbaar te zijn.

Wat weer niet de bedoeling is zijn vage stellingen als "Velen vinden Joop Zoetemelk de grootste Nederlandse wielrenner" tenzij echt verifieerbaar is (in een betrouwbare publicatie) dat dit ook echt onderzocht is (en gevonden).

Geschiedenis

  • De geschiedenis van Neutraal standpunt gaat terug op Nupedia, dat een "lack of bias"-principe had ("niet-gekleurd"); dit is door Jimbo Wales en Larry Sanger meegebracht naar Wikipedia.
  • Vroeg in 2001 heeft Jimbo Wales een verduidelijkende verklaring gegeven en dit principe "Neutral point of view" genoemd. Dit is in 2001 naar de Nederlandstalige Wikipedia vertaald, met deze voorbeelden:
  • Een encyclopedie-artikel hoort niet te zeggen dat multinationals criminele organisaties zijn. Het is wel correct om te vermelden wie dit standpunt aanhangen en wat hun argumenten zijn, en wie hun tegenstanders zijn en wat hùn argumenten zijn.
  • Een encyclopedie-artikel hoort niet te zeggen dat laisser faire kapitalisme het beste economische systeem is. Het zou in plaats daarvan horen aan te geven wie dat standpunt aanhangen en wat hun argumenten zijn en wie dat standpunt bestrijden en welke argumenten zij gebruiken.
  • Vrij snel daarna heeft Larry Sanger op Wikimedia een ontwerp gemaakt voor een meer gedetailleerde uitleg, die in 2002 hier op Wikipedia te vinden is.
  • Daarna is de betreffende pagina vaak geherformuleerd, maar zonder het principe te veranderen. Jimbo Wales heeft steeds benadrukt dat het Neutraal standpunt een onveranderlijke hoeksteen van Wikipedia is.

Zie ook

Noten

  1. NPOV is een vereiste op alle Wikipedia's; elk project mag (tot op zekere hoogte) zelf taal- en cultuur-specifieke richtlijnen opstellen, maar een aantal punten waaronder NPOV zijn door Jimbo Wales al in een vroeg stadium voor alle Wikipedia's verplicht gesteld.