Agnetapark

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Agnetapark
Het Agnetapark.
Het Agnetapark.
Locatie Delft, Nederland
Coördinaten 52° 1′ NB, 4° 21′ OL
Start bouw 1882-1885
Bouwstijl tuindorp
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 46887
Architect L.P. Zocher (Landschap), E. Gugel (Huizen/bebouwing)
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Kaart Agnetapark rond 1885

Het Agnetapark in Delft is een geheel van in kleine groepjes gelegen arbeiderswoningen, ieder voorzien van een eigen tuin. Het behoort tot de Top 100 van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. Het parkgebied werd in 1881 voor 16.000 gulden gekocht door Jacques van Marken (Jacob Cornelis, 1845-1906), directeur van de nabijgelegen Koninklijke Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek te Delft. Het Agnetapark ligt in het noordwesten van de stad.

Geschiedenis[bewerken]

Borstbeeld van Agneta Matthes in het Agnetapark

In 1884 richtte Van Marken de 'NV Gemeenschappelijk Eigendom' op. Het doel van de onderneming was: 'Het bouwen en verhuren van gezonde woningen, kosthuizen, werkplaatsen, winkels, wasch-en badinrichtingen, op door haar te kopen gronden in het Agnetapark. Hij zette daarmee een nieuwe maatschappelijke en stedenbouwkundige ontwikkeling in die ook buiten Nederland toonaangevend was.'

Vernoeming

Het Agnetapark is genoemd naar Agneta Wilhelmina Johanna Matthes, echtgenote van de directeur. Het complex werd in 1884 voltooid. Het kan als het eerste tuindorp van Nederland worden gezien; dit principe zou in de eerste helft van de 20e eeuw vaker worden toegepast in woningbouwprojecten. De uitvoerende architecten waren E.H. Gugel en F.M.L. Kerkhoff. De waterpartijen en het slingerend stratenpatroon werden door Louis Paul Zocher ontworpen. Het fabriekscomplex en bijbehorende Agnetapark werden in 1884 geopend door koningin Emma en prinses Wilhelmina.

Hugo de Man

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er een verrader in Delft, die zich had binnengedrongen in de verzetsgroep Schoemaker, genoemd naar de oprichter hoogleraar ir. R.L.A. Schoemaker. Hiertoe behoorden onder meer Jan van Blerkom, Charles Hugenholtz en Hugo de Man. Toen op 2 mei 1941 Schoemaker gearresteerd werd door toedoen van Anton van der Waals, volgde Van Blerkom hem op als leider van de groep. Van Blerkom en Hugenholtz kwamen erachter dat Hugo de Man een verrader was en liquideerden hem op 14 augustus. Ze dumpten het lijk in de vijver van het Agnetapark, waar het een week later boven kwam drijven. Er werd 5000 gulden uitgeloofd voor inlichtingen. Hugenholz probeerde over land naar Engeland te vluchten, hij verdronk bij Gibraltar. Van Blerkom voer met een vriend in een kano naar Engeland, ze kwamen daar niet aan.

Architectuur[bewerken]

In 2015 bijgebouwde herenhuizen aan de buitenrand van het Agnetapark in Delft aan de Laan van Altena.

De arbeiderswoningen zijn ontworpen door F.M.L. Kerkhoff in een ten dele op het voorbeeld van de arbeiderskolonie te Mulhouse en ten dele op Engelse cottage-arbeiderswoningen geïnspireerde trant, vermengd met eigentijdse, deels op de Renaissance geïnspireerde, kenmerken, hetgeen is terug te vinden in respectievelijk de oorspronkelijke groepering van zeven blokken van vier woningen rug-aan-rug onder één kap; in de toepassing van - al dan niet van wolfeinden voorziene - pannen zadeldaken met groot overstek en houten schoren, topmakelaars en gesneden topwerken, en met topgevels en dakkapellen; en van ruitvormige decoraties; in de toepassing van spaarbogen met siermetselwerk boven de vensters en de als toppilasters uitgevoerde hoekschoorstenen; in het overig gebruik van getoogde vensters, met roedenverdeling en soms gekoppeld, gele siersteenbanden en -blokken, cordonlijsten en geprofileerde gootlijst en houten deuren met diagonaalsgewijs geplaatste delen. De meeste van deze woningen bezitten een bouwlaag met kapverdieping.

Een aanvullend gedeelte van het park werd in 1925 ontworpen door Jan Gratama en is geënt op de Amsterdamse School. Dit gedeelte omvat behalve een groot complex aan woningen, een gemeenschapsgebouw ('Parkkantoor'), een winkel, een grote vijver met fontein en toegangspoorten.
Aan de buitenrand (Laan van Altena) van dit complex is in 2015 een rij van 12 geschakelde herenhuizen bijgebouwd in dezelfde stijl, zij het in een wat ruimere uitvoering om aan de hedendaagse eisen van bewoning te kunnen voldoen.[1]

Monumentale status[bewerken]

Sinds 1989 is Agnetapark als geheel een rijksmonument. Daarnaast is in 2005 is een aanvraag ingediend voor aanwijzing tot beschermd stadsgezicht welke in februari 2011 is toegekend.

Het Agnetapark is opgenomen in de lijst van de 100 belangrijkste monumenten in Nederland.

Agnetapark in de Media[bewerken]

Het Agnetapark vormt het decor van de film Dolfje Weerwolfje[2]

Galerij[bewerken]

Waterpartij
Slingerende straatjes
Huizen langs Vijver Zuid
Achterzijde van de uitbreiding van het Agnetapark
Zicht op de vijver en het Parkkantoor
Entreehek
Uitbreiding Agnetapark van 1926
De vroegere fournituren- en een kruidenierswinkels in het Agnetapark in Delft
Vier-onder-een-kap woning in het Agnetapark in Delft
Klokkentoren op het parkkantoor in het Agnetapark in Delft
Wegwijzer op het Agnetapark in Delft
Overgang van de oorspronkelijke tweede fase bebouwing van het Agnetapark aan de Laan van Altena in Delft (rechts) en het nieuw bijgebouwde gedeelte (links).

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]