Byte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Veelvouden van bytes
met SI-voorvoegsel met binair voorvoegsel afwijking
tussen SI
en binair
symbool naam voor-
voegsel
waarde symbool naam voor-
voegsel
waarde
kB kilobyte kilo 10001 = 103 KiB kibibyte kibi 10241 =210 2,4%
MB megabyte mega 10002 = 106 MiB mebibyte mebi 10242 =220 4,9%
GB gigabyte giga 10003 = 109 GiB gibibyte gibi 10243 =230 7,4%
TB terabyte tera 10004 = 1012 TiB tebibyte tebi 10244 =240 10,0%
PB petabyte peta 10005 = 1015 PiB pebibyte pebi 10245 =250 12,6%
EB exabyte exa 10006 = 1018 EiB exbibyte exbi 10246 =260 15,3%
ZB zettabyte zetta 10007 = 1021 ZiB zebibyte zebi 10247 =270 18,1%
YB yottabyte yotta 10008 = 1024 YiB yobibyte yobi 10248 =280 20,9%

Een byte (afgekort B) is een binaire eenheid van informatie, voor te stellen als een woord van een aaneengesloten rij van bits. De de facto standaard is dat een byte uit 8 bits bestaat. Het kan zijn dat vroeger (jaren 60) er nog geen consensus was over de precieze definitie en ook verwarring met een (machine)woord ligt voor de hand. De moderne definitie van een byte is de kleinst rechtstreeks adresseerbare eenheid. Daarmee is de eenheid van informatie van een byte, hoewel tegenwoordig altijd 8 bits, afhankelijk van de gebruikte processorarchitectuur (hardware). Architecturen zoals de CDC 6600, waarbij de kleinst adresseerbare eenheid 60 bits groot is, heeft dan ook een byte ter grootte van 60 bits.

Geheugengroottes worden altijd uitgedrukt in een numerieke hoeveelheid bytes.

In een byte kon een leesteken opgeslagen worden, bijvoorbeeld volgens IBM's EBCDIC-codering.

8-bit single byte[bewerken]

ECMA gebruikt de frase "8-bit single byte" veelvuldig aan het begin van haar normbladen.

Octet (8 bits)[bewerken]

Om expliciet aan te geven dat men acht bits bedoelt, gebruikt men ook wel het woord octet (bij Philips octad (Engels) of octade (Nederlands)). Mogelijk werd de term byte vermeden omdat het intellectuele eigendom was van IBM.

In officiële documenten (bijvoorbeeld de Requests for Comment (RFC's)) en in de telecomsector wordt octet gebruikt, omdat dit explicieter is.

Presentatie[bewerken]

Meestal wordt de waarde van een 8-bits byte weergegeven als twee hexadecimale cijfers; daarbij wordt de byte opgesplitst in tweemaal vier bits; een groep van vier bits heet een nibble (bij Philips tetrad of tetrade).

Herkomst van het woord byte[bewerken]

Het woord 'byte' is een aanpassing van het woord 'bite' (hapje) om verwarring met bit te voorkomen. Het is bedacht door Werner Buchholz in 1956 tijdens de ontwikkeling van de IBM Stretch-computer. Het woord duidt op een 'hapje' vol bits. Het woord 'nibble' heeft dezelfde etymologie.

Veelvouden van bytes[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Veelvouden van bytes voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voor grotere hoeveelheden van bytes worden (ook) SI-voorvoegsels als kilo, mega, giga en dergelijke gebruikt. In de computerwereld werden ze van oudsher echter op een iets andere manier gebruikt dan in het SI-stelsel. De meeste computers, en in ieder geval alle gangbare, werken namelijk niet met het decimale (tientallige) talstelsel dat aan het SI ten grondslag ligt, maar met het binaire (tweetallige) stelsel. Capaciteiten binnen een computer, bijvoorbeeld van het interne geheugen, worden daarom vaak in machten van 2 uitgedrukt en niet in machten van 10. Dat heeft onder meer mee te maken met het feit dat het maximale aantal adressen dat met een N-bits adresbus geadresseerd kan worden 2N is. Daar 210 (1024) in de buurt van 103 (1000) ligt, werd ooit bedacht dat het handig zou zijn de naam kilobyte niet voor 1000 bytes, maar voor 1024 bytes te gebruiken.

Dat werd echter niet in alle gevallen gedaan. Voor capaciteiten van extern geheugen, bijvoorbeeld harde schijven, werd vaak wél het tientallig stelsel gebruikt. Soms werden beide stelsels door elkaar gebruikt. Zo heeft een diskette van 1,44 megabyte niet een capaciteit van 1,44×1024×1024 bytes, en ook niet van 1,44×1000×1000 bytes, maar van 1,44×1000×1024 bytes.

Ook telecommunicatiesnelheden worden meestal in machten van 1000 uitgedrukt: een lijn van 34 Mbit/s transporteert 34 000 000 bits per seconde. Soms worden echter ook op dit gebied beide stelsels door elkaar gebruikt.

Nodeloos te zeggen dat dit voor verwarring kan zorgen. Naarmate de machten groter worden, neemt bovendien de afwijking toe. Voor een kilobyte is het verschil 2,4%, voor een terabyte is dat al bijna 10%.

In 1998 besloot de International Electrotechnical Commission (IEC) deze verwarring uit de wereld te helpen door een nieuwe standaard voor binaire voorvoegsels te maken. Sindsdien is het niet meer gewenst de gewone voorvoegsels kilo, mega, giga, tera, peta en exa te gebruiken voor machten van twee. Een kilobyte is volgens deze standaard, volgens de afspraken die ook in het SI gevolgd worden, 1 000 bytes. Als men een hoeveelheid van 1 024 bytes wul benoemen, heet dat nu een kibibyte.[1] Het voorvoegsel 'kibi' is samengesteld uit 'kilo' en 'binary'.

Oude gewoonten zijn echter moeilijk uit te bannen. De nieuwe standaard wordt nog lang niet altijd gebruikt en als men zonder voorkennis een publicatie leest, kan men er dan ook niet op vertrouwen dat de nieuwe standaard gebruikt is – tenzij dat expliciet in de publicatie vermeld is of er 'nieuwe' voorvoegsels gebruikt worden.

Als de nieuwe standaard gevolgd wordt, gelden de volgende namen, symbolen en bijbehorende aantallen bytes:

Naam Symbool Aantal bytes
(sinds 1998)
Aantal bytes
(voorheen, in bepaalde gevallen)
Naam voor dat aantal
(sinds 1998)
Symbool
kilobyte kB 103 1 000 210 1 024 kibibyte KiB
megabyte MB 106 1 000 000 220 1 048 576 mebibyte MiB
gigabyte GB 109 1 000 000 000 230 1 073 741 824 gibibyte GiB
terabyte TB 1012 1 000 000 000 000 240 1 099 511 627 776 tebibyte TiB
petabyte PB 1015 1 000 000 000 000 000 250 1 125 899 906 842 624 pebibyte PiB
exabyte EB 1018 1 000 000 000 000 000 000 260 1 152 921 504 606 846 976 exibyte EiB
zettabyte ZB 1021 1 000 000 000 000 000 000 000 270 1 180 591 620 717 411 303 424 zebibyte ZiB
yottabyte YB 1024 1 000 000 000 000 000 000 000 000 280 1 208 925 819 614 629 174 706 176 yobibyte YiB

Referenties[bewerken]

  1. (en) National Prefixes for binary multiples, NIST, ingezien 7 december 2016