ENKA (bedrijf)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het ENKA-poortgebouw in Ede (2010)

ENKA is de naam van een voormalig Nederlands bedrijf dat kunstvezels vervaardigde. De naam staat voor: Nederlandse Kunstzijdefabriek. De uitspraak van de letters NK leverde de afkorting eNKa op.[1] De eerste fabriek stond in Arnhem en werd in 1913 geopend. In 1922 kwam daarbij een fabriek in Ede.

Geschiedenis[bewerken]

Rond 1928 was de ENKA-fabriek in Ede de grootste fabriek van het land. De naam van het bedrijf wijzigde in 1929, na een samengaan met het Duitse kunstvezelbedrijf Vereinigte Glanzstoff Fabriken (VGF), in Algemene Kunstzijde Unie (AKU).

ENKA bleef ondertussen een productnaam, bijvoorbeeld voor kunststof zemen. Deze werd in Nederland bekend door een reclamespot, waarbij een glazenwasser een steeds langere baard kreeg, maar de zeem "maand, na maand, na maand, na maand" zonder gaten bleef. De stem werd ingesproken door Rudi Falkenhagen.[2]

ENKA-verpakking

In 1969 werd na een aantal fusies de naam weer ingevoerd voor de kunstgarendivisie, die inmiddels ook vestigingen bezat in Drenthe, Noord-Brabant, het Ruhrgebied, de Verenigde Staten en Colombia. De AKU was intussen overgegaan in AKZO, wat in 1994 AkzoNobel werd.

Bedrijfsbezetting[bewerken]

De naam ENKA is onlosmakelijk verbonden aan de eerste bedrijfsbezetting in Nederland. Op 18 september 1972 bezetten de werknemers van ENKA in Breda hun bedrijf uit protest tegen een structuurplan van het AKZO. Dat wilde het winstgevende bedrijf in Breda, de vroegere Hollandsche Kunstgaren Industrie, sluiten. De bezetting werd gesteund door de vakbonden NVV en NKV. Op 23 september werd de bezetting opgeheven nadat het structuurplan was ingetrokken.

Fabriekssluitingen en einde van de naam ENKA[bewerken]

In 1982 werd de fabriek in Breda alsnog gesloten, voorafgegaan door de vestiging in Emmer-Compascuum. In 2002 ten slotte viel het doek voor ENKA-Ede. AkzoNobel had de kunstgarendivisie inmiddels afgestoten, de resterende fabrieken gingen verder onder de naam Acordis.

Sloop en woningbouw in Ede[bewerken]

In april 2008 werd begonnen met de sloop van de ENKA-gebouwen in Ede, om plaats te maken voor een nieuwe woonwijk. Een aantal karakteristieke delen van de oude bebouwing is rijksmonument en wordt geïntegreerd in de nieuwe wijk.

Foto's[bewerken]

Zie Ook[bewerken]

Externe links[bewerken]