François Marinus van Panthaleon van Eck
| François Marinus van Panthaleon van Eck | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Burgemeester F.M. van Panthaleon baron van Eck (1967) | ||||
| Algemeen | ||||
| Volledige naam | François Marinus van Panthaleon baron van Eck | |||
| Geboortedatum | 4 januari 1908 | |||
| Overlijdensdatum | 11 januari 1993 | |||
| Functies | ||||
| 1939-1944 | Burgemeester van Steenwijkerwold | |||
| 1942-1942 | Burgemeester van Steenwijk | |||
| 1945-1962 | Burgemeester van Steenwijkerwold | |||
| 1962-1973 | Burgemeester van Noordoostpolder | |||
| ||||
François Marinus van Panthaleon baron van Eck (Groningen, 4 januari 1908 - Den Haag, 11 januari 1993) was een Nederlandse burgemeester.
Familie
[bewerken | brontekst bewerken]Van Eck was een zoon van ir. François Marinus van Panthaleon baron van Eck (1870-1939) en jkvr. Magdalena Maria de Jonge (1877-1960). Evenals zijn vader en grootvader kreeg hij de voornamen François Marinus. Hij trouwde in 1939 met Jacoba Elisabeth barones van Haersolte (1917-2011). Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren, onder wie beeldhouwer Monica van Panthaleon van Eck. Hij is tevens, via zijn tweede dochter, de grootvader van jhr. Binnert Philip de Beaufort (1970), schrijver en journalist. Hij hertrouwde met Beatrice Veronica Klasing (1919-1981). Uit dit tweede huwelijk werden twee dochters geboren.
Loopbaan
[bewerken | brontekst bewerken]Van Eck was oud-reserve eerste luitenant artillerie. Hij volgde in 1939 op 31-jarige leeftijd George Willem Stroink op als burgemeester van Steenwijkerwold. In februari 1944 besloot hij zijn functie als burgemeester van Steenwijkerwold neer te leggen toen hij van de bezetter het bevel kreeg 150 mannen aan te wijzen voor onderhoud aan het vliegveld te Havelte. Hij kreeg per 14 maart 1944 ontslag.[1] Hij dook daarna onder in Friesland. De ambtswoning van de burgemeester in Steenwijkerwold werd leeggehaald. In 1944-1945 werd hij vervangen door H.O.K. Reinsberg en wethouder A. Klijnsma. In 1945 werd hij na onderzoek door de Zuiveringscommissie in zijn functie van burgemeester hersteld en bleef tot 1962 burgemeester van Steenwijkerwold. In de oorlogsperiode was hij in 1942 tevens enkele maanden burgemeester van Steenwijk.[2]
Noordoostpolder
[bewerken | brontekst bewerken]Van 5 juli 1962 tot 1 februari 1973 was hij de eerste burgemeester van de gemeente Noordoostpolder, die op 1 juli 1962 een zelfstandige gemeente was geworden en voorlopig bij de provincie Overijssel werd ingedeeld. In deze periode was hij burgemeester namens de VVD.[3] Van Eck woonde gedurende zijn hele ambtsperiode in de tijdelijke ambtswoning, nadat hij het voorstel voor de nog te bouwen officiële burgemeesterswoning in de nieuwe gemeente had afgewezen omdat hij geen zin had om met nog enkele jaren te zitten te verhuizen. De ambstwoning werd niet gebouwd, waardoor zijn opvolger in 1973 zonder zat. Na zijn pensionering in 1973 bleef Van Eck in de "tijdelijke" ambtswoning wonen.[4]
Straatnaam
[bewerken | brontekst bewerken]In november 2012 werd voorgesteld een straat in het woningbouwplan Bergstein in Tuk in Steenwijkerland naar Van Eck te noemen. Hiertegen tekenden het Comité Joods Monument Steenwijk en de Historische Vereniging Steenwijk bezwaar aan. Naar hun oordeel zou Van Eck deze straatnaam niet verdienen, omdat hij zou hebben meegewerkt aan de deportatie van Joodse Steenwijkers door de nazi's, door - als waarnemend burgemeester van Steenwijk - in de periode mei tot juli 1942 een brief te ondertekenen met daarop de persoonsgegevens van Joodse Steenwijkers die naar het 'Zentralstelle für Jüdische Auswanderung' werd gestuurd. Tientallen werden nog diezelfde zomer gearresteerd en gedeporteerd.[5][6][7]
Volgens het ingestelde onderzoek na de Tweede Wereldoorlog door de Zuiveringscommissie handelde van Eck in die tijd niet laakbaar. Dat oordeel kwam doordat de commissie vooral keek naar de in 1937 door de Nederlandse regering opgestelde richtlijn en daarmee de jodenvervolging negeerde.[8] Hij kon daarom ook in 1945 in zijn functie als burgemeester van Steenwijkerwold terugkeren.
Kort na de ophef adviseerde de straatnamencommissie van de gemeente om vanwege de "maatschappelijke onrust" de straatnaam niet naar Van Eck te vernoemen.[9] In februari 2013 nam het college van B&W van Steenwijkerland dit over. Ze liet in het persbericht weten dat ze dit besluit name vanwege de “commotie” die was ontstaan rondom de vernoeming en niet omdat zij van mening is dat Van Eck laakbaar zou hebben gehandeld in de oorlog.[10]
Opvolging
[bewerken | brontekst bewerken]| Voorganger: G.W. Stroink |
Burgemeester van Steenwijkerwold 1939-1944 |
Opvolger: H.O.K. Reinsberg |
| Voorganger: A. Klijnsma |
Burgemeester van Steenwijkerwold 1945-1962 |
Opvolger: L.G. Boldingh |
| Voorganger: R.A. Hagemeyer |
Burgemeester van Steenwijk 1942-1942 |
Opvolger: J.P. de Lang (NSB) |
| Voorganger: A.P. Minderhoud |
Burgemeester van Noordoostpolder 1962-1973 |
Opvolger: G. Loopstra |
Bronnen
[bewerken | brontekst bewerken]- F.M. van Panthaleon van Eck. Flevolands geheugen. Gearchiveerd op 4 februari 2026. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Ontslagen burgemeesters. Dagblad van het Oosten (29 maart 1944). Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Steenwijkerwold en Steenwijk maken nu deel uit van de fusiegemeente Steenwijkerland
- ↑ De polder van vroeger - De politiek van vroeger. De Noordoostpolder (1 februari 2024). Gearchiveerd op 2 februari 2024. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Tijdelijke burgemeesterswoning. Flevoland Erfgoed (2024). Gearchiveerd op 9 november 2025. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Woede om foute straatnaam Steenwijk. Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (29 november 2012). Gearchiveerd op 1 december 2017. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Ophef over oorlogsverleden oud-burgemeester. De Noordoostpolder (12 december 2012). Gearchiveerd op 27 juli 2013. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Woede om straatnaam voor oorlogsburgemeester. De Telegraaf (30 november 2012). Gearchiveerd op 3 december 2012. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Burgemeester in oorlogstijd. Andere Tijden (7 mei 2006). Gearchiveerd op 8 december 2025. Geraadpleegd op 4 februari 2026. “Maar de zuiveringscommissie kijkt vooral of de burgemeesters zich hebben gehouden aan de in 1937 door de Nederlandse regering opgestelde richtlijn. Die bepaalde waar bestuurders zich wel of niet aan moesten houden. Het was bijvoorbeeld verboden om medewerking te verlenen aan buitenlandse strijdkrachten. Burgemeesters die in de laatste fase van de oorlog burgers hadden geleverd voor de bouw van Duitse stellingen waren daarom ambtelijk verloren. Medewerking aan de jodenvervolging kwam niet voor in deze richtlijn en speelt daarom nauwelijks een rol in de naoorlogse zuivering.”
- ↑ Advies: geen 'foute' straatnaam Tuk. NOS (3 december 2012). Gearchiveerd op 15 juli 2025. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
- ↑ Nieuwe straatnaam Steenwijkerland na Joodse kritiek. Reformatorish Dagblad via Digibron (2 februari 2013). Gearchiveerd op 4 februari 2026. Geraadpleegd op 4 februari 2026.
