Hadamar

**Hadamar**
Stad in Duitsland
	;
Situering
Deelstaat	Hessen
Landkreis	Limburg-Weilburg
Regierungsbezirk	Gießen
Coördinaten	50° 27′ NB, 8° 3′ OL
Algemeen
Oppervlakte	40,99 km²
Inwoners ; (31-12-2020)	12.626 ; (308 inw./km²)
Hoogte	120-390 m
Burgemeester	Michael Ruoff (CDU)
Overig
Postcode	65589
Netnummer	06433
Kenteken	LM, WEL
Gemeentenr.	06 5 33 007
Website	Officiële website
Locatie van Hadamar in Limburg-Weilburg
Foto's
	Luchtfoto van Hadamar; linksonder de psychiatrische Vitos-kliniek
Portaal	Duitsland

Hadamar is een kleine stad en een gemeente in de Duitse deelstaat Hessen, gelegen in de Landkreis Limburg-Weilburg. De stad telt 12.626 inwoners.^[1]

Hadamar geniet bekendheid wegens de aan de rand van de stad gelegen psychiatrische kliniek, met de Gedenkstätte Hadamar. Daar bevond zich in de nazi-periode het wegens massamoorden op patiënten beruchte Euthanasiecentrum Hadamar.

Stadsdelen

Hadamar bestaat uit zes stadsdelen:

Totaal aantal inwoners per 31 december 2024, volgens de Burgerlijke Stand en de gemeentelijke website van Hadamar: 13.716.

Stadtteil Hadamar, onderverdeeld in:
- Hadamar Kernstadt, 4.246 inwoners
- Niederhadamar, 4.168 inw.; aan de zuidkant van de Kernstadt
- Faulbach , 169 inw.; direct ten oosten van de Kernstadt
Stadtteil Niederzeuzheim, 1.528 inw.; 3 km ten N van de Kernstadt
Stadtteil Oberzeuzheim, 1.321 inw.; 2 km ten O van Niederzeuzheim, aan de B54
Stadtteil Steinbach, 1.232 inw.; 1½ km ten NO van Oberweyer
Stadtteil Niederweyer, 197 inw.; ten O. van Hadamar, aan de B54
Stadtteil Oberweyer, 855 inw.; 2 km ten NO van Niederweyer.

Geografie en infrastructuur

Hadamar heeft een oppervlakte van 40,99 km² en ligt in het centrum van Duitsland, iets ten westen van het geografisch middelpunt.

Stroomgebied van de Elbbach
Station
Spoorlijn Limburg an der Lahn - Au an der Sieg

Hadamar ligt dichtbij de westgrens van Hessen met de deelstaat Rijnland-Palts. De waterloop, die door Hadamar stroomt, heet Elbbach^[2] en is een zijbeek van de Lahn.

Buurgemeentes zijn o.a. Beselich in het oosten, en verder Hundsangen, in de Westerwaldkreis in Rijnland-Palts in het westen, Elz in het zuidwesten, en de stad Limburg an der Lahn, die ten zuiden van Hadamar ligt. Ten noorden van Hadamar liggen de kleine gemeenten Dornburg, Elbtal en Waldbrunn.

Twee dichtbij Hadamar gelegen middelgebergtes zijn de Taunus, ten zuidoosten van het stadje, en het Westerwald, ten noordwesten ervan.

Bij Elz ligt afrit 42 van de Autobahn A 3. Oostelijk langs Hadamar loopt de Bundesstraße 54. Enkele kilometers ten westen van Hadamar loopt de Bundesstraße 8.

Niederhadamar, Hadamar-stad en Niederzeuzheim hebben kleine stoptreinstations aan een spoorlijn van Station Limburg (Lahn) via Westerburg en Altenkirchen naar Au bij Hamm (Sieg) en terug.

Geschiedenis

Het stadje Hadamar en de dorpen eromheen zijn ontstaan in de middeleeuwen. Vanaf de 14e eeuw stond Hadamar onder de invloed van het Huis Nassau. In 1324 verkreeg Hadamar stadsrechten. Verscheidene graven en vorsten uit het Huis Nassau, die in Hadamar resideerden, zijn bijgezet in de Grafkelder van Nassau-Hadamar.

Nazi-periode (1933-1945)

De Tötungsanstalt Hadamar in vol bedrijf; de schoorsteen van de crematie-oven rookt
Gebouw van de instelling, waar de vergassingsmoorden plaatsvonden. Het gebouw staat er nog.
De gaskamer, waar de patiënten door vergassing werden vermoord
Monument gedenkplaats
Luchtfoto van de Vitos-Kliniek, op de locatie van het vroegere euthanasiecentrum

Hadamar geniet bekendheid wegens de aan de westelijke rand van de stad gelegen Vitos-Kliniek voor Forensische Psychiatrie/Centrum Sociale Psychiatrie. In het oude hoofdgebouw bevindt zich de Gedenkstätte Hadamar. Daar wordt aan de massamoord op circa 14.500 mensen met beperkingen en psychische stoornissen, vanaf 1939 (Aktion T4), tijdens het nationaalsocialistische regime in het Euthanasiecentrum Hadamar herinnerd.

Na de Tweede Wereldoorlog

Vakschool voor glasbewerking, Niederhadamar

In Niederhadamar vestigden zich vanaf circa 1947 veel uit Tsjecho-Slowakije verdreven Sudeten-Duitsers, onder wie nogal wat vaardige glaskunstenaars. In de plaats bestaat sedert 1957 een vakschool voor glasbewerking.

Bezienswaardigheden

Sint-Johannes van Nepomukkerk
Onze-Lieve-Vrouwekerk
Herzenbergkapel
Grafkelder van Nassau-Hadamar
Het renaissancekasteel Hadamar huisvest diverse overheidskantoren, o.a. een berucht bureau, dat boetes mag uitdelen aan vrachtautochauffeurs, die zich in Hessen niet aan de verplichte rij- en rusttijden houden. In een bijgebouw (Wirtschaftshof, kasteelboerderij) is het plaatselijke streekmuseum gevestigd.

Afbeeldingen

Brug over de Elbbach, Niederhadamar
Kasteel Hadamar (zuidzijde)
Bijgebouw van Kasteel Hadamar, thans streekmuseum
Luchtfoto van het kasteel
Stadhuis (bouwjaar 1639)
Ingangsportaal stadhuis
Onze-Lieve-Vrouwekerk (Liebfrauenkirche)
Aegidiuskerk
Sint-Johannes-van-Nepomukkerk
Voormalige synagoge
Herzenberg-kapel
Pleintje met fontein in Niederzeuzheim
Bedevaart-kapel Veertien Noodhelpers, Steinbach
Sint-Leonhardkerk, Oberweyer
Naoorlogse kapel te Niederweyer
Kapel te Faulbach

Partnergemeentes

Hadamar onderhoudt jumelages met:

Bellerive-sur-Allier, Frankrijk, reeds sedert 1973
Impruneta, bij Florence, Italië.

Externe links

Hadamar
www.gedenkstaette-hadamar.de Website gedenkplaats Euthanasiecentrum Hadamar
Musisches Internat der Limburger Domsingknaben in Hadamar

Bronnen, noten en/of referenties

Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Hadamar op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

1 2 (de) Hessisches Statistisches Landesamt: Bevölkerung in Hessen am 31.12.2020 nach Gemeinden (Landkreise en kreisfreie Städte evenals gemeenten, inwonertallen op basis van de census 2011) (gearchiveerd)
↑ De beek heet mogelijk, evenals de Elbe, naar de witte kleur van zijn water. Vergelijk Latijn: albus = wit.

Zie de categorie Hadamar van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[inw_statistiek-1] 1 2 (de) Hessisches Statistisches Landesamt: Bevölkerung in Hessen am 31.12.2020 nach Gemeinden (Landkreise en kreisfreie Städte evenals gemeenten, inwonertallen op basis van de census 2011) (gearchiveerd)

[2] De beek heet mogelijk, evenals de Elbe, naar de witte kleur van zijn water. Vergelijk Latijn: albus = wit.

[1]

[2]