Jens Peter Jacobsen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Jens Peter Jacobsen
Jacobsen, 1879, door Ernst Josephson.
Jacobsen, 1879, door Ernst Josephson.
Algemene informatie
Geboren 7 april 1847
Geboorteplaats Thisted
Overleden 30 april 1885
Overlijdensplaats Thisted
Land Vlag van Denemarken Denemarken
Beroep schrijver en dichter
Werk
Stroming Naturalisme
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Jens Peter Jacobsen, zich schrijvend J.P. Jacobsen (Thisted, 7 april 1847 - aldaar, 30 april 1885) was een Deens schrijver en dichter. Hij wordt gerekend tot het naturalisme en maakte deel uit van de literaire beweging "De Moderne Doorbraak".[1]

Leven en werk[bewerken]

Jacobsen was de zoon van een welgesteld koopman. Hij studeerde biologie en kwam onder invloed van Charles Darwin, wiens Origin of Species hij vertaalde in het Deens. In 1868 publiceerde hij zijn eerste gedichtencyclus Hervert Sperring, waarin een dromer zich probeert te bevrijden van de fantasie. Persoonlijker is de cyclus Een cactus ontluikt (1869), met vooral suggestieve gedichten.

In 1871 kwam Jacobsen in contact met de broers Edvard en Georg Brandes en hun literaire kring, die de geschiedenis in ging als De Moderne Doorbraak. Door hun naturalistische invloed werd hij atheïst. Hij las veel Franse literatuur, alsook William Shakespeare. Zijn novelle Mogens uit 1872 gaat over een dromer die door desillusies tot de realiteit komt. Het trok de aandacht door zijn impressionistische schilderingen, die een stilistische vernieuwing betekenden in de Deense literatuur. Later verwierf hij bekendheid met zijn romans Fru Marie Grube (1876) en Niels Lyhne, beide historische personages. De schrijver probeert een psychologische en sociologische verklaring te geven van hun ontwikkeling, die veroorzaakt wordt door aanleg en milieu. Een duidelijke invloed is herkenbaar van Gustave Flaubert, Émile Zola en Ivan Toergenjev.

Jacobsen was een realist, gegrepen door de wetenschap, maar toch ook met een romantische inslag, getuige ook zijn sterke natuurschilderingen. Hij biedt weinig troost. De meeste van zijn personages sterven, zonder dat ze het geluk vinden. Jacobsen wordt beschouwd als de grondlegger van de psychologische roman in Denemarken, met een scherp oog voor details. Zijn taal is zakelijk en precies, maar tegelijkertijd gevoelig en lyrisch.

De laatste twaalf jaar van zijn leven leed Jacobsen aan tuberculose. Hij overleed in 1885, net 38 jaar oud. Zijn werk was van invloed op Thomas Mann, D.H. Lawrence en Rainer Maria Rilke.

Bibliografie[bewerken]

Jacobsen leest voor in de literaire kring "De Moderne Doorbraak". Zittend, tweede van links, Georg Brandes. Tekening Erik Henningsen.
  • Hervert Sperring (1868)
  • En cactus springer ut (1869)
  • Mogens (1872)
  • Fru Marie Grubbe (1876)
  • Niels Lyhne (1880)
  • Pesten i Bergamo (1881)
  • Mogens og andre Noveller (1882)
  • Digte (1886)
  • Skitser og Udkast (1886)

Het meest van Jacobsens proza werd ook in het Nederlands vertaald. In 2014 verscheen nog een nieuwe vertaling van Niels Lyhne door Annelies van Hees, die daarvoor de Amy van Marken-vertaalprijs kreeg.

Literatuur en bron[bewerken]

Externe links[bewerken]