Kilonova

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Deze video van een artistieke impressie van een kilonova toont hoe twee klein maar zeer dichte neutronensterren versmelten door zwaartekrachtgolvenstraling en dan exploderen als een kilonova.

Een kilonova (macronova of r-proces supernova) is een voorbijgaande astronomische gebeurtenis die zich voordoet in een compact binair systeem wanneer twee neutronensterren of een neutronenster en een zwart gat in elkaar opgaan. Kilonovae worden gedacht korte gammaflitsen en sterke elektromagnetische straling uit te zenden door het radioactief verval van zware r-proces kernen die tijdens het fusieproces vrij isotropisch worden geproduceerd en uitgeworpen.[1]

De eerste kilonova werd waargenomen in 2013 met behulp van de ruimtetelescoop Hubble.[1]

Theorie[bewerken]

Het orbitaal verval en het samenvoegen van twee compacte objecten zijn een sterke bron van zwaartekrachtgolven (GW/ZKG).[2] Kilonovae worden gezien als de voorouders van korte gammaflitsen (GF)[2] en de belangrijkste bron van stabiele r-proces-elementen in het Heelal.[1] De term kilonova werd in 2010 geïntroduceerd door Metzger et al. voor het karakteriseren van de optimale helderheid, waarvan zij aantoonden dat het 1000 keer dat van een klassieke nova bereikte.[2] Het basismodel voor neutronensterrenfusies werd geïntroduceerd door Li-Xin Li en Bohdan Paczyński in 1998.[3]

Observaties[bewerken]

Eerste kilonovawaarnemingen van Hubble.[4]

De eerste duidelijke detectie van een kilonova was in 2013, in samenwerking met de kortdurende gammaflitsuitbarsting GRB 130603B, waar de zwakke infrarode emissie van de verre kilonova werd gedetecteerd met behulp van de ruimtetelescoop Hubble.[1]

Op 16 oktober 2017 werd door de LIGO en Virgo samenwerkingen de eerste gelijktijdige detectie van zwaartekrachtgolven (GW170817) aangekondigd en elektromagnetische straling (GRB 170817A, SSS17a) van alle verschijnselen,[5] en werd aangetoond dat de bron een kilonova was, veroorzaakt door een binaire neutronensterrenfusie.[6] Deze korte GRB werd gevolgd door een langere voorbijgaande die wekenlang zichtbaar was in het optische elektromagnetische spectrum (OP 2017gfo) gelegen in een relatief nabijgelegen sterrenstelsel, NGC 4993.[7]

Zie ook[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. a b c d N.R. Tanvir - A.J.Levan - A.S. Fruchter - J. Hjorth - R.A. Hounsell - K. Wiersema - R.L. Tunnicliffe, A 'kilonova' associated with the short-duration γ-ray burst GRB 130603B, in Nature 500 (2013), pp. 547–549. ArXiv: 1306.4971DOI:10.1038/nature12505. PMID 23912055.
  2. a b c B.D. Metzger - G. Martínez-Pinedo - S. Darbha - E. Quataert - e.a., Electromagnetic counterparts of compact object mergers powered by the radioactive decay of r-process nuclei, in Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 406 (2010), p. 2650. ArXiv: 1001.5029DOI:10.1111/j.1365-2966.2010.16864.x.
  3. L.-X. Li - B. Paczyński, Transient Events from Neutron Star Mergers, in The Astrophysical Journal 507 (1998), L59-L62.
  4. Hubble observes source of gravitational waves for the first time, spacetelescope.org. Geraadpleegd op 16 oktober 2017
  5. B.P. Abbott - R. Abbott - T.D. Abbott - F. Acernese - K. Ackley - C. Adams - T. Adams - P. Addesso - R.X. Adhikari - V.B. Adya - e.a., GW170817: Observation of Gravitational Waves from a Binary Neutron Star Inspiral, in Physical Review Letters 119.Geraadpleegd op 16 oktober 2017 DOI:10.1103/PhysRevLett.119.161101.
  6. M. Coleman Miller, Gravitational waves: A golden binary, in Nature. News and ViewsGeraadpleegd op 16 oktober 2017 DOI:10.1038/nature24153.
  7. E. Berger, Focus on the Electromagnetic Counterpart of the Neutron Star Binary Merger GW170817, in Astrophysical Journal Letters. IOP Science. Geraadpleegd op 16 oktober 2017

Referentie[bewerken]

Externe links[bewerken]