Kristallen bol

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de gelijknamige Tsjechische filmprijs, zie Kristallen Bol.
The Crystal Ball, John William Waterhouse

Een kristallen bol of glazen bol is een bolvormig object van kristal of glas. Deze bol heeft een gepolijste oppervlakte en is vrij van insluitingen of gasbellen.

Waarzeggerij[bewerken]

De kristallen bol wordt al eeuwenlang gebruikt bij waarzeggerij en helderziendheid. Het kristalkijken wordt geacht enig inzicht te bieden in heden, verleden of toekomst van de onderzochte persoon of gebeurtenis. De herkomst van het gebruik van een kristallen bol in de waarzeggerij is niet duidelijk. Het gebruik gaat ver terug: op een schilderij van Titiaan uit ca. 1530 is een waarzegster met kristallen bol te zien.

Natuurkunde[bewerken]

Een massieve glazen of kristallen bol gedraagt zich als een lens. Omdat een perfect ronde lens vanuit alle richtingen gezien dezelfde brandpuntsafstand heeft, wordt een bolvormige lens gebruikt in een Campbell Stokes zonneschijnmeter. Dat is een meetinstrument dat het aantal zonuren gedurende een dag vastlegt op een donkergekleurde papieren strook, die op een ringvormige houder op brandpuntsafstand is geplaatst. Aan het einde van de dag kan men aan het spoor van verbranding zien gedurende welke tijden de zon helder aan de hemel stond. Hieruit kan het aantal zonuren van die dag worden bepaald. Het voordeel van de bolvorm is dat het instrument zelf niet op de zon gericht hoeft te blijven, in tegenstelling tot sommige andere vroege zonneschijnmeters; de draaiing van de aarde zorgt voor een voldoende nauwkeurige registratie. Het gebruik van een Campbell Stokes zonneschijnmeter als meetinstrument is verouderd; tegenwoordig gebruikt men een pyranometer[1].

Fotografie[bewerken]

In de fotografie wordt de glazen bol tegenwoordig gebruikt voor kunstzinnige weergave van een object of van de horizon. De bol gedraagt zich als een fish-eye lens, die grote objecten klein en enigszins vervormd weergeeft. De combinatie van een dergelijke miniatuurweergave en een geheel of ten dele onscherpe "gewone" weergave van de omgeving in een enkel beeld levert vaak verrassende foto's op.

Zie ook[bewerken]