Lange s

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
S long serif et sans serif.svg
Titelpagina van een oude Statenvertaling van de Bijbel. Zie de artikeltekst voor een toelichting.

De ſ (lange s) is een alternatieve schrijfwijze die in het verleden wel voor de kleine letter s gebruikt werd. Tot begin 19e eeuw werd meestal een lange s geschreven, behalve aan het einde van een woord (of deel van een samengesteld woord, zoals in losmaken), waar men de ‘korte’ of ‘ronde’ s gebruikte. In modernere typografie wordt in alle posities de ronde s gebruikt.

De s als eindletter:
Boven: Plaat-staal (in platen geproduceerd staal)
Onder: Plaats-taal (dialect)

Het gebruik van de lange s was aan het begin van de 19e eeuw vrijwel in onbruik geraakt. Willem Bilderdijk was een van de laatste Nederlandse schrijvers die de lange s nog wel gebruikte.

In het klassieke Duitse schrift, het Frakturschrift, wordt steeds onderscheid gemaakt tussen de lange en korte s. De Duitse letter ß stamt volgens de simpelste theorie hiervan af. Hij komt dan voort uit de lange s in combinatie met de Duitse z (ʒ): ſ + ʒ werd ß.

In sommige lettertypes heeft de letter een klein dwarsstreepje aan de linkerzijde (als een f waarvan de rechterhelft van het dwarsstreepje is weggelaten). Zo bijvoorbeeld in het lettertype Courier: ſ.

De hoofdletter S kent geen alternatieve vorm. Anders gezegd: de lange s kent geen hoofdlettervorm.

Voorbeelden[bewerken]

De plaats Gronsveld heette vroeger (en in het plaatselijk dialekt nog steeds) Groesselt dan wel Grousselt. De eerste s was een korte en de tweede een lange s. Door verkeerd te lezen of over te schrijven is men hier Gronsfelt en later Gronsveld van gaan maken.

Nevenstaande afbeelding (klik erop voor een vergrote versie) toont de titelpagina van een oude Statenvertaling van de Bijbel. In de derde regel staat het woord gantſche, met een lange s. In diezelfde regel staat Schrifture met een gewone S: voor hoofdletters wordt géén lange s gebruikt. De vijfde regel bevat tweemaal het woord des; hier wordt de ronde s gebruikt omdat het de laatste letter van het woord is.

Via het toetsenbord[bewerken]

De klassieke ASCII-tekenreeks bevat het teken niet, evenmin als de reeks ISO 8859 (ook bekend als ANSI-tekenreeks).

Modernere PC's kunnen overweg met Unicode. Daar kan men de HTML-codes ſ (decimaal) of ſ (hexadecimaal) gebruiken.

Externe links[bewerken]

  • Unicode pagina's met afbeeldingen en coderingen van symbolen