Leonidas I van Sparta

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Leonidas I van Sparta
540 v.Chr. - 480 v.Chr.
Leonidas bij Thermopylae (schilderij van Jacques-Louis David uit 1814)
Leonidas bij Thermopylae (schilderij van Jacques-Louis David uit 1814)
Koning van Sparta
Periode 490 v.Chr./489 v.Chr.480 v.Chr.
Voorganger Cleomenes I
Opvolger Cleombrotus / Leonidas
Vader Anaxandridas II
Dynastie Dynastie der Agiaden

Leonidas I (Oudgrieks: Λεωνίδας) uit het huis der Agiaden was van 490 of 489[1][2] tot 480 v.Chr. koning van Sparta. Hij volgde zijn halfbroer Cleomenes I op nadat deze ongeschikt tot regeren verklaard werd. In de Griekse geschiedenis behaalde hij een legendarische heldenstatus nadat hij met 301 Spartaanse Hoplieten in de slag bij Thermopylae vocht tegen het grote invasieleger van koning Xerxes I.

Biografie[bewerken | brontekst bewerken]

Sparta had twee koningen tegelijk die uit twee familie's kwamen die directe afstammelingen van Hercules waren in hun mythologie. Leonidas was de derde in lijn voor de troon en kreeg zijn opleiding in Agogé waardoor hij een echte Spartaan was. In tegenstelling tot zijn broers die van kinds af aan een beschermd leven leidden in voorbereiding op het leven als koning.

Leonidas was de derde in de troonopvolging en kreeg niet de bescherming die een troonopvolger werd geboden. Zijn halfbroer (the mad king Cleomenes) draaide door en pleegde zelfmoord door zich op te snijden. De andere (Dorieus) werd niet geaccepteerd door de Spartaanse elite als koning en vertrok naar Afrika om zijn eigen kolonie te stichten en uiteindelijk werd hij vermoord op Sicilië.

Op zijn zevende jaar werd hij net zoals de andere Spartanen in een wereld vol geweld en discipline gegooid. Dit maakte van hem de perfecte soldaat en leider doordat hij een van hen was. Dit is waarschijnlijk een van de belangrijkste redenen waarom Leonidas het leger zelf leidde op een leeftijd van 60 jaar.

300 Spartanen sneuvelden bij deze slag en vandaar dat er over 300 wordt gesproken. In werkelijkheid waren er twee door Leonidas terug gestuurd naar Sparta wegens ziekte. Aristodemus van Sparta en Eurytus van Sparta waarvan de laatste blind door een oogziekte zelfmoord pleegde door het Perzische leger alleen te bestormen. Aristodemus van Sparta is de enige overlevende en werd later als Aristodemus de Lafaard bestempeld. Ziekte was een van de weinige uitzonderingen maar door het heldhaftige einde van Eurytus kwam hij in een slecht daglicht te staan.

Leonidas I volgde zijn halfbroer Cleomenes I in 490 v.Chr. of 489 v.Chr. op nadat deze ongeschikt tot regeren verklaard werd. Leonidas I verdedigde in augustus 480 v.Chr. met een collatie van 7.000 man waaronder 301 Spartaanse Hoplieten de pas van Thermopylae tegen het grote invasieleger van koning Xerxes I van Perzië (Tweede Perzische Oorlog), terwijl de Griekse vloot in de naburige wateren bij Artemisium de Perzische schepen opwachtte. Aangezien het Perzische leger veel groter was, zonden de Perzen een boodschapper naar hem. Deze boodschapper zei aan Leonidas dat hij zich moest overgeven en dat de Spartanen als teken van overgave hun wapens aan koning Xerxes moesten geven. Hierop zei Leonidas slechts twee woorden: "Μολων λαβε", wat vertaald kan worden als: 'Dat hij ze maar komt halen'. Hiermee wilde hij dus zeggen dat hij zich helemaal niet wilde overgeven. De Spartanen konden nog drie dagen standhouden. Ze wisten echter dat ze verraden waren door een Trachiniër, dit was Ephialtes. Hierdoor besloot Leonidas om zijn bondgenoten weg te sturen zodat alleen de 300 Spartanen en de 700 Thespiërs overbleven. 400 Thebans en 900 Helotes bleven ook achter maar, de 400 Thebans gaven zich over en de 900 Helotes waren de slaven van de Spartanen waardoor deze 2 groepen nauwelijks genoemd worden.

De woorden van het orakel in Delphi vast gelegd door Herodotus.

Jullie, bewoners van Sparta, waar reien zo ruim kunnen dansen,
weet dat je grote en roemrijke stad door de telgen van Perseus [de Perzen]
grondig verwoest wordt. Of stel dat dit niet gaat gebeuren,
dan zal Lakonië Herakles' nazaat, haar koning, betreuren.
Nooit zal de kracht van de stieren of machtige leeuwen [Leonidas] hem [Xerxes] stuiten,
vechtend op leven en dood met de kracht die Zeus hem verleend heeft.
Rust vindt hij pas als de stad of de koning aan stukken gescheurd is.[3]

Zo wilde hij dus zijn stad redden door zelf te sneuvelen en de voorspelling uit te laten komen.

Het is goed om hier bij te vermelden dat godsdienst zoals wij die kennen niet bestond in die tijd. In hun wereld waren de goden een heel ander soort deel van het leven dan dat we nu kennen. De Orakel in Delphi was de heiligste en belangrijkste plaats in het oude pagan Griekenland. Een vrouw (onder invloed van drugs)fluisterde woorden in de oren van de priester die de voorspelling als woord van de goden door gaf. Dit was vaak een voorspelling die onduidelijk is en je eigen inbreng nodig had om er iets in te zien.


Ondanks hun felle verzet werden zij echter omsingeld bij hun laatste stelling op een lage heuvel en verpletterd. Volgens Herodotus sneuvelde Leonidas tamelijk in het begin van dit gevecht, maar de Spartanen konden zijn lijk tot viermaal toe terughalen.Toen Xerxes na het gevecht het slagveld overkeek, bemerkte hij tussen de vele lijken dat van Leonidas. Omdat hij deze man zo haatte, liet hij hem zijn hoofd afhakken en dat op een paal steken. Dit was erg ongebruikelijk voor de Perzen, want zij toonden normaliter juist meer dan elk ander volk respect voor een dappere, verslagen tegenstander.[4] Met het overlijden van Leonidas I, werd de troon theoretisch overgenomen door diens zoon Pleistarchus. Omdat de zoon van Leonidas I en Gorgo minderjarig was en daarmee te jong om te regeren, werd de macht eerst tijdelijk overgedragen aan Cleombrotus, de broer van Leonidas. Die stierf echter al na enkele maanden, waardoor de macht de facto in handen kwam van Pausanias, de neef van Leonidas.

Bij Thermopylae werd hun verdediging op een antiek monument, bestaande uit een ruwe steen, verheerlijkt met de woorden van de dichter Simonides:

Ὦ ξεῖν', ἀγγέλλειν Λακεδαιμονίοις ὅτι τῇδε
κείμεθα, τοῖς κείνων ῥήμασι πειθόμενοι.
Ō ksein', angellein Lakedaimoniois hoti tēide
keimetha, tois keinōn rhēmasi peithomenoi.
Oh stranger, tell the Lacedaemonians (Spartans) that
we lie here, obedient to their laws. Ga het de Spartanen vertellen, vreemdeling die voorbijgaat, Dat we hier, gehoorzaam aan onze wetten we liggen/sneuvelde.

Op film en televisie[bewerken | brontekst bewerken]

De strijd van Leonidas tegen de Perzen werd in 1962 verfilmd in "The 300 Spartans" en in 2006 in "300", waarin hij vertolkt werd door Gerard Butler. Deze laatste film is gebaseerd op de epische strip of grafische roman van Frank Miller. In de parodiefilm "Meet the Spartans" wordt ook op een satirische manier verwezen naar Leonidas en de slag bij Thermopylae.

Voetnoten[bewerken | brontekst bewerken]

  1. T.J. Figueira, Excursions in Epichoric History: Aiginetan Essays, Lanham, 1993, blz. 129 - 131 (= QUCC 28 (1988), blz. 69-71)
  2. Der Neue Pauly (eerste woorden van het artikel)
  3. Herodotos, VII, 220
  4. Herodotos, VII, 238

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Voorganger:
Cleomenes I
Koning van Sparta
489 v.Chr. — 480 v.Chr.
Opvolger:
Pleistarchus
Zie de categorie Leonidas I van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.