Lichtvervuiling

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lichtververvuiling in Nederland.
Lichtvervuiling NO Polder.jpg
Lichtververvuiling in en om de Noordoostpolder. Duidelijk zichtbaar is de invloed van de kassen van Luttelgeest, waardoor de lichtvervuiling van dit dorp die van veel grotere plaatsen als Meppel en Lelystad overtreft.
Lichtvervuiling kassengebied Luttelgeest.JPG
Luttelgeest 's avonds gezien vanuit Bant, ± 7 km verderop
Samengestelde nachtfoto van de aarde.

Lichtvervuiling is de verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving door gebruik van kunstlicht. Lichthinder is de overlast die mensen en dieren hiervan ondervinden.

Lichtvervuiling is een vrij recent fenomeen. Het overvloedig verlichten van allerhande plaatsen veroorzaakt ecologische schade. Nachtverlichting, zoals verlichting van snelwegen en straten, gebouwen, objecten en assimilatieverlichting in de glastuinbouw, kan het biologische dag- en nachtritme van mensen en dieren verstoren. Planten worden beïnvloed in hun groeiwijze. Ook astronomische waarnemingen worden erdoor bemoeilijkt.

De toenemende lichtvervuiling is de reden dat de J. C. Kapteyn Sterrenwacht in Roden buiten gebruik is geraakt. De daar opgestelde 40 cm-spiegeltelescoop is één van de grootste optische telescopen in Nederland. Het Planetron in Dwingeloo (zie Westerbork) heeft de telescoop overgenomen en deze is in 2004 in gebruik genomen.

De Stichting Natuur en Milieu en de provinciale milieufederaties van Nederland houden sinds 2005 op de dag dat de wintertijd ingaat, eind oktober, een "Nacht van de nacht", met veel nachtelijke natuurexcursies en andere publieksactiviteiten.

Meting[bewerken]

De mate van lichtvervuiling kan redelijk eenvoudig nagegaan worden door middel van de Cassiopeiatest: de zwakste ster die nog net zichtbaar is wordt opgezocht, en via een omrekentabel wordt vervolgens bepaald hoeveel sterren er in totaal te zien zijn.

Oorzaken[bewerken]

Lichthinder wordt veroorzaakt door:

  • verkeerde plaatsing van lichtbronnen: de lichten worden zodanig geplaatst dat er rechtstreekse overdracht is van licht in de atmosfeer;
  • te hoog vermogen van de lichtbronnen: door het hoog vermogen van de lichtbronnen is er een zeer sterke reflectie naar de atmosfeer;
  • combinatie van beide;
  • te veel lichtbronnen;
  • te lang laten branden van lichtbronnen.

Bronnen van lichtvervuiling[bewerken]

Voordelen en nadelen van lichtvervuiling[bewerken]

(A) Nadelen overmatig gebruik kunstmatig licht:

  • (A1) Astronomische nadelen.
    • (I) Astronomische waarnemingen worden bemoeilijkt; ver van verlichting zijn op een heldere nacht zo'n 2500 sterren te zien, in Nederland en België nog maar enkele tientallen op de meeste plekken.
  • (A2) Menselijke nadelen.
    • (I) Nachtelijke activiteiten die in het duister moeten gebeuren worden minder leuk.
    • (II) Te veel licht op de autosnelwegen kan zorgen voor verblinding.
    • (III) De biologische klok van de mens kan verward geraken, het dag- en nachtritme wordt verstoord.
    • (IV) Fysiologische effecten kunnen optreden zoals depressie.
    • (V) Esthetisch verliest de mens de verbondenheid met de nachtelijke duisternis en de sterrenhemel.
    • (VI) Oranje-achtig licht creëert een onveiliger gevoel.
  • (A2a) Economische nadelen.
    • (I) Er wordt licht verspild, wat natuurlijk onnodig geld kost.
  • (A3) Ecologische nadelen.
    • (I) Lichtvervuiling is één van de belangrijkste oorzaken voor de achteruitgang van de nachtvlinder.
    • (II) Door de verspilling van lichtenergie, waarvoor fossiele brandstoffen zijn gebruikt, komt er extra koolstofdioxide vrij, wat in de koolstofkringloop terechtkomt en meehelpt aan de opwarming van de aarde.
    • (III) Verstoring van de biologische klok bij dieren en andere factoren.
    • (IV) Verstoring van de groei bij planten en verstoring van de seizoenscyclus.

(B) Voordelen overmatig gebruik kunstmatig licht:

  • (B1) Menselijke voordelen.
    • (I) Een goed verlichte omgeving geeft mensen een gevoel van veiligheid; de lichtintensiteit maakt niet zo veel uit.
  • (B2) Economische voordelen.
    • (I) Maakt de 24uurs-economie mogelijk.

Maatregelen tegen lichtvervuiling[bewerken]

Genomen maatregelen[bewerken]

  • (I) Straatverlichting tussen bepaalde uren op onnodige plaatsen uitschakelen (in België)

Te nemen maatregelen[bewerken]

  • (I) Oudere lichtbronnen vervangen door efficiëntere lichtbronnen.
  • (II) Straatlampen goed op de grond richten i.p.v. deels naar de lucht.
  • (III) Het licht zo goed mogelijk dimmen.
  • (IV) Enkel lichtbronnen plaatsen waar het nodig is. Niet te veel lichtbronnen plaatsen.
  • (V) De lichtbronnen gelijkmatig verdelen.
  • (VI) Verlies van licht door reflectie naar de hemel toe beperken.

Externe links[bewerken]