Lijst van de Braziliaanse indianenvolken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Indiaanse gebieden in Brazilië.
Wayana-inheemse met kind

Lijst van de Braziliaanse indianenvolken, taalfamilies, talen, indianenlocaties, bevolkingscijfers en data. Bepaalde groepen kunnen in meer dan een afdeling thuishoren.

De inheemse volken in Brazilië (Portugees: povos Indígenas no Brasil) omvatten een groot aantal verschillende etnische groepen die het land bewoonden voorafgaand aan de Europese invasie rond 1500. Het woord Indios ("Indianen"), werd toen gebruikt om de bevolking van de Amerika's te determineren en dat woord wordt gebruikt in de Portugese taal om deze volkeren te wijzen, terwijl de mensen van het Aziatische India Indianos genoemd worden om de twee groepen te onderscheiden.

Op het moment van de Europese ontdekking, was een deel van de inheemse volken van oudsher semi-nomadische stammen die leefden van jagen, vissen, het verzamelen en migrerende landbouw. Veel van de naar schatting 2.000 volkeren en stammen, die in de 16e eeuw bestonden zijn uitgestorven als gevolg van de Europese invasie. De inheemse bevolking was grotendeels gedood door de Europeanen, teruggelopen van een geschatte Precolumbiaanse bevolking van 15 miljoen naar ongeveer 300.000 in 1997, gegroepeerd in zo'n 220 stammen die ongeveer 100 talen spreken. Waarschijnlijk bevinden zich in de oerwouden nog circa 50 geïsoleerde groepen die nog nooit contact met de westerse wereld hebben gehad.

In 2007 rapporteerde Fanai dat het de aanwezigheid van 67 verschillende geïsoleerd levende volksstammen bevestigde in Brazilië, een stijging ten opzichte van 40 in 2005. Met deze toevoeging heeft Brazilië heeft nu Nieuw-Guinea overtroffen als het land met het grootste aantal van geïsoleerd levende volkeren. Zeven Terras Indígenas (TI) (reservaten) zijn exclusief gereserveerd voor geïsoleerde mensen:

  • TI Alto Tarauacá in Acre - diverse stammen. (Isolados do Alto Tarauacá)
  • TI Hi-Merimã in Amazonas – Himerimã. (Isolados do Medio Purus)
  • TI Massaco in Rondônia – Sirionó (Isolados do rio São Simão)
  • TI Igarapé Omerê in Rondônia – Kanoe do Omerê & Akuntsu
  • TI Rio Muqui in Rondônia – Isolados das cabeceiras do rio Muqui (gegeven als Miqueleno-Kujubim in de tabel).
  • TI Rio Pardo in Mato Grosso en Amazonas – Isolados do Rio Pardo (Tupi-Guarani–Kawahibi).
  • TI Xinane isolados in Acre – onbekend.

Volkeren tabel[bewerken]

Naam Andere namen Familie / Taal Locatie(s) Bevolking
census / geschat
Jaar
Aikanã Aicanã, Aikaná, Massaká, Tubarão, Cassupá, Corumbiara, Aconã Aicanã Roraima 180 2005
Aimoré Botocudo, Krenak Krenak
Ajuru Tupari Roraima 77 2001
Akuntsu Akunt'su  ? Roraima 6 2005
Amanayé Amanaié, Amanyé Tupi-Guarani Pará 192 2001
Amondaua Amondawa, Uru-Eu-Wau-Wau Tupi-Guarani Rondônia 115 2010
Anacé
Anambé Tupi-Guarani
*Anambé
Pará 132 2000
Aparai Apalai Karíb Pará 415 1998
Apiacá Apiaká Apiacá Mato Grosso 192 2001
Apinajé Apinayé, Apinaié Tocantins 1262 2003
Apolima Arara Portugees Acre  ?
Apurinã Arawaktalen Amazonas 2779
Aranã Portugees Minas Gerais  ?
Arapaso Tucano Amazonas 328
Arara Arara do Pará, Ukaragma Karíb Pará 195
Araras Shawãdawa Arara do Acre, Shawanaua Panoa Acre (staat) 332 (2004)
Araras-do-aripuanã Tupi–Arara Mato Grosso 150
Araueté Araweté Tupi-Guarani Pará 398 2010
Arikapú Arikapu Yabuti
*Arikapú
Portugees
Rondônia 33 2010
Aruáshi Tupi
*Monde
**Aruáshi
Rondônia 58
Asháninka Ashenika, Kampa Asháninka Acre (staat) en Peru 1018 (AC), 97,477 (Peru) 2010, 2007
Asurini do Tocantins Akuawa, Asurini Tupi-Guarani Pará 466 (2010)
Assurinis do Xingu Awaete Tupi-Guarani Pará 154 (2010)
Atikum Aticum Portugees Pernambuco 2743
Avá-Canoeiro Canoeiro, Cara-Preta, Carijó Tupi-Guarani Bananal in Tocantins en Northern Goiás 16
Guajá Awá Tupi-Guarani Maranhão 280
Aweti Aueti, Awytyza, Enumaniá, Anumaniá, Auetö Aweti, Kamayurá, Portugees Mato Grosso 195 (2011)
Bakairi Bacairi, Kurä, Kurâ Karíb Mato Grosso 950
Banawá Arawá Amazonas 100
Baniwa Baniva, Baniua, Curipaco, Walimanai Amazonas, Colombia en Venezuela 5141 (6790) (3236)
Bará Bara tukano, Waípinõmakã Tucano Amazonas en Colombia 39 (296)
Barasana Panenoá Barasana, Tucano Amazonas en Colombia 61 (939)
Baré Hanera Nheengatu Amazonas en Venezuela 2790 (1210)
Bororo Coxiponé, Araripoconé Bororo Mato Grosso 1024
Canela Ramkokamekrá, Apanyekrá Je Maranhão 2722 2010
Chamacoco Zamuco
*Chamacoco
Mato Grosso do Sul en Paraguay 40, 1515 1994, 2002
Chiquitano Chiquitano Mato Grosso en Bolivia 2000 (40000)
Cinta Larga Matetamãe Tupi
*Monde
**Cinta Larga
Rondônia en Mato Grosso 1300
Deni Jamamadi Deni Amazonas 736
Desano Tucano Amazonas en Colombia 1531 (2036)
Dâw Dow Nadahup
*Dâw
Amazonas 100
Enáuenês-nauês Enawenê-Nawê Arawak Mato Grosso 320
Ewarhuyana  ? Pará 12
Fulniôs Yatê Pernambuco 2930
Kali'na Kali'na tilewuyu, Galibi Karaïbs, carib creoula Amapá en Frans-Guyana 28 (2000)
Maroon-Kali'na Kheuol en Creools, patois Amapá 1764
Gavião Mondé Tupi
*Monde
Rondônia 436
Paracatejê-gavião Timbira Oriental Pará 338
Pucobié-gavião Gavião Pykopjê Maranhão 250
Guajajaras Tupi-Guarani Maranhão 13100
Guarani (subgroups: Ñandeva, Kaiowa en Mbya) Tupi-Guarani Argentinië, Bolivia, Paraguay, Uruguay, Brazilië (RS/SC/PR, SP/RJ/MS) 34000 (Brazilië)
Guató Guató Mato Grosso do Sul 372
Hupda Maku Amazonas en Colombia  ?
Hyskariana  ? Pará en Roraima  ?
Ikpeng Karib Mato Grosso 319
Ingarikó Karíb Roraima, Guyana en Venezuela 675 (4000) (728)
Iranxe Iranxe Mato Grosso 326
Jabuti Jaboti,
Djeoromitxi
Rondônia 123
Jamamadi Jamamadi
*Arawá
Amazonas,
Acre (staat)
800
Jarauara Jarawara Arawá Amazonas 160
Javaé
*Macro-Jê
**Karajá
***Javaé dialect
Tocantins 919
Jenipapos-canindé Jenipapos-kanindé Portugees Ceará 220
Jiahui Tupi-Guarani Amazonas 50
Jiripancó Portugees Alagoa 1500
Juma Yuma or Kagwahiva Tupi-Guarani
*Subgroup VI
**Juma
Amazonas 7
Kaapor Tupi-Guarani Maranhão 800
Cadiuéu Kadiweu Guaikuru Mato Grosso do Sul 1592
Caiabi Kaiabi Tupi-Guarani Mato Grosso en Pará 1000
Caimbé Kaimbé Portugees Bahia 1270
Caingangues Kaingangues SP/PR/SC/RS 25000
Caixanas Kaixanas Portugees Amazonas 224
Calabaças Kalabaças  ? Ceará  ?
Calancós Kalankós  ? Alagoas 230
Calapalos Kalapalos Karíb Mato Grosso 417
Camaiurás Kamaiurás Tupi-Guarani Mato Grosso 355
Cambas Kambas  ? Mato Grosso do Sul  ?
Cambebas Kambebas Tupi-Guarani Amazonas 156
Cambiuás Kambiwás Portugees Pernambuco 1578
Canamaris Kanamaris Katukina Amazonas 1327
Apaniecras-canelas Kanela Apaniekra Maranhão 458
Rancocamecras-canelas Kanela Rankokamekra Maranhão 1337
Canindés Kanindés Portugees Ceará  ?
Kanoê Canoês Tupi
*Monde
**Kanoê
Rondônia 95
Cantarurés Kantarurés Portugees Bahia 353
Capinauá Kapinawá Portugees Pernambuco 422
Karajá Iny, Carajá
*Macro-Jê
**Karajá or Ynã
Mato Grosso, Tocantins en Pará 2500
Karapanã Tucano Amazonas en Colombia 42 (412)
Karapotó Portugees Alagoas 796
Karipuna Tupi-Guarani Rondônia 21
Caripunas-do-amapá Karipunas-do-amapá Creoulo Francês Amapá 1708
Cariris Kariris Portugees Ceará ?
Cariris-xocós Kariris-xocós Portugees Alagoas 1500
Caritianas Karitianas Arikem Rondônia 206
Araras-caros Karos Ramarama Rondônia 184
Karuazu Portugees Alagoas  ?
Katukina Katukina Amazonas 289
Katukina Panoa Acre en Amazonas 318
Katxuyana Karib Pará 69
Kaxarari Panoa Amazonas en Rondônia 269
Kaxinawá Panoa Acre en Peru 3964 (1400)
Kaxixó Portugees Minas Gerais  ?
Kayapo Caiapó (subgroups: Gorotire, A'ukre, Kikretun, Mekrãnoti, Kuben-Kran-Ken, Kokraimoro, Metuktire, Xikrin en Kararaô) Mato Grosso en Pará 7096
Quiriris Kiriris Portugees Bahia 1401
Cocamas Kocamas Tupi-Guarani Amazonas, Peru en Colombia 622 (10705) (236)
Korubo Panoa Amazonas 250
Craó Krahó West Timbira Tocantins 1900
Crenaque Krenak Krenak Minas Gerais 150
Cricati Krikati Maranhão 620
Kubeo Tucano Amazonas en Colombia 287 (4238)
Kuikuro Karib Mato Grosso 450
Kujubim Cujubim, Miqueleno, Cujubi Txapakura group
Upper Rio São Miguel, Rondônia 27
Kulina Madihá Arawá Acre (staat), Amazonas en Peru 2318 (300)
Culinas-pano Kulinas-pano Panoa Amazonas 20
Kuripako Arawak Amazonas en Colombia 1115 (?)
Curuaias Kuruayas Munduruku Pará 115
Kwazá Kwazá Rondônia 25
Machineris Arawak Acre (staat) 459
Macurap Tupari Rondônia 267
Makuna Tucano Amazonas en Colombia 168 (528)
Macuxi Makuxi Karib Roraima and Guyana 16500 (7500)
Marubos Panoa Amazonas 1043
Matipus Karib Mato Grosso 119
Matis Panoa
*Matis
Amazonas 239
Matsés Panoa Amazonas en Peru 829 (1000)
Maxacalis Maxacali Minas Gerais 802
Meinacos Mehinakos Arawak Mato Grosso 199
Metyktira 87 2007
Menqui Menki Iranxe Mato Grosso 78
Miranha Bora Amazonas en Colombia 613 (445)
Miritis-tapuia Miritys-tapuya Tucano Amazonas 95
Mundurucus Mundurukus Munduruku Pará 7500
Muras Mura Amazonas 5540
Nadöb Maku Amazonas 300
Nauquá Nahukuá Karib Mato Grosso 105
Nambikwara Nambiquara, Nambikwara (subgroups Nambikwara do Campo, Nambikwara do Norte, Nambikwara do Sul) Nambikwara Mato Grosso en Rondônia 1145
Naruvoto Karib Mato Grosso 78
Náua Portugees Acre (staat) 458
Nukini Panoa Acre (staat) 458
Ofaiés Ofaié Mato Grosso do Sul 56
Oro-uins Oro Win Txapakura group
*Madeira languages
**Oro Win
Rondônia 50
Paiter Tupi
*Monde
Rondônia 920
Wari' Waricaca', Pakaa Nova, Uari, Orowari Txapakura group
*Madeira languages
**Wari'
Rondônia 1930
Palicures Palikur Arawak Amapá en Frans-Guyana 918 (470)
Panará (Krenhakarore) Jê Mato Grosso en Pará 202
Pancararés Pankararés Portugees Bahia 1500
Pankararu Portugees Pernambuco 4146
Pankaru Portugees Bahia 84
Parakanã Tupi-Guarani Pará 800
Pareci Arawak Mato Grosso 1293
Parintintin Tupi-Guarani Amazonas 156
Patamona Karib Roraima en Amapá 50 (5500)
Pataxó Portugees Bahia 2790
Pataxós-hã-hã-hães Portugees Bahia 2219
Paumaris Arawá Amazonas 870
Pipipãs Portugees Pernambuco ?
Pirarrãs Mura-pirahã en Pirahã Mura Amazonas 360
Piratapuias Tucano Amazonas en Colombia 1004 (400)
Pitaguari Pitaguarys Portugees Ceará 871
Potiguara Potiguara en Portugees Paraíba 7575
Poianaua Poyanawas Panoa Acre (staat) 403
Rikbaktsa
*Macro-Jê
**Rikbaktsa
Mato Grosso 909
Sakurabiat Tupari Rondônia 66
Sateré-Mawé Mawé Amazonas en Pará 7134
Shanenawa Panoa Acre (staat) 178
Sirianos Tucano Amazonas en Colombia 17 (665)
Suruí Aikewara Tupi-Guarani Rondônia 185
Suiás Suyás Mato Grosso 334
Tabajaras Portugees Ceará  ?
Tapaiúnas Tapayuna Mato Grosso 58
Tapebas Portugees Ceará 2491
Tapirapés Tupi-Guarani Mato Grosso 438
Tapuias Portugees Goiás 235
Tarianas Arawak Amazonas en Colombia 1914 (205)
Taurepangues  ? Roraima en Venezuela 532 (21,000)
Tembés Tupi-Guarani Pará en Maranhão 820
Tenharim Kagwahiva Tupi-Guarani Amazonas 585
Terena Arawak Mato Grosso do Sul 15795
Ticuna Ticuna Amazonas, Peru en Colombia 32613 (4200) (4535)
Tingui-botó Portugees Alagoas 350
Tiriós Tiriyós (subgroups: Tsikuyana e Kah'yana) Karíb Pará en Suriname 735 (376)
Torá Txapakura group
*Madeira languages
**Torá
Amazonas 51
Tremembé (volk) Portugees Ceará 5000
Truká Portugees Pernambuco 1333
Trumai Trumai Mato Grosso 120
Tsunhuam Djapa Tsohom-dyapa Katukina Amazonas 100
Tucano Tucano Amazonas en Colombia 4604 (6330)
Tumbalalá Portugees Bahia 900
Tupari Tupari Rondônia 338
Tupinambá Portugees Bahia ?
Tupiniquin Portugees Espírito Santo 1386
Turiuara Turiwara Tupi-Guarani Pará 60
Tuxá Portugees Bahia en Pernambuco 1630
Tuiúca Tuyuka Tucano Amazonas en Colombia 593 (570)
Umutina Bororo Mato Grosso 124
Uaiuai Wais wai (subgroups: Karafawyana, Xereu, Katuena en Mawayana) Karib Roraima, Amazonas, Pará en Amapá 2020 (130)
Uaimiris-atroari Waimiris-atroari Karib Roraima en Amazonas 931
Oiampi Wajãpis Wajãpi, da família Tupi-Guarani Amapá en Frans-Guyana 525 (412)
Uanano Wananas Tucano Amazonas en Colombia 447 (1113)
Uapixana Wapixana Arawak Roraima en Amapá 6500 (4000)
Uarequena Warekena Arawak Amazonas en Venezuela 491 (409)
Uassus Wassus Portugees Alagoas 1447
Uaurá Wauja Arawak Mato Grosso 321
Uaiana Wayana Karib Pará, Suriname en Frans-Guyana 415 (400) (800)
Uitoto Witoto Witoto Amazonas, Colombia en Peru (5,939) (2775)
Wassu-Cocal
Xakriabá Xacriaba Minas Gerais 6000
Xambioá Karajá do Norte, Ixybiowa, of Iraru Mahãndu
*Macro-Jê
Karajá
Xambioá dialect
Tocantins 185
Xavante Mato Grosso 9602
Xerentes Xerente Tocantins 1814
Xetá Tupi-Guarani Paraná 8
Caiapós-xicrin Xikrin Kayapó, Pará 1,052
Xipaia Xipaya Juruna Pará 595
Xoclengue Xoclengue Santa Catarina 757
Xocó Xokó Portugees Sergipe 250
Xukuru Portugeese Pernambuco 6363
Xukuru Kariri Portugees Alagoas 1820
Yaminawa Panoa Acre, Brazilië, Peru en Bolivia 618 (324) (630)
Ianomâmi Yanomami (subgroepen Yanomam, Sanumá en Ninam) Yanomami Roraima, Amazonas en Venezuela 11700 (15193)
Yawalapiti Iaualapiti Arawak Mato Grosso 208
Yawanawá Iauanauá Panoa Acre (staat) 450
Ye'kuana Yekuana, Yequana, Maiongong Karib Roraima en Venezuela 426 (3632)
Yudjá Yuruna, Juruna, Yudja Juruna Pará en Mato Grosso 278
Yuhupde Maku Amazonas en Colombia  ?
Zo'é Poturu Tupi-Guarani Pará 152
Zoró Pangyjej Tupi
*Monde
Mato Grosso 414
Zuruahã Suruwahá Arawá Amazonas 143

Lijst van volken[bewerken]

Externe link[bewerken]