Lipase

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een door de computer gemaakte afbeelding van de lipase van het pancreas (PLRP2) van een cavia

Lipasen zijn enzymen die vetten splitsen in glycerol en vetzuren.

Bij de mens komen verschillende typen lipasen voor, zoals pancreas-lipase, lever-lipase, lysosoom-lipase, maag-lipase, endotheel-lipase en verschillende fosfolipasen. De lipase van het pancreas splitst de vetten (triglyceriden) in 2-acylmonoglyceriden en vetzuren [1].

In de natuur komen talrijke lipase-activiteiten voor, speciaal als gelet wordt op fosfolipasen en sphingomyelinasen.

Lipasen zijn alom vertegenwoordigd in organismen. Zelfs virussen hebben genen die voor lipase coderen. De meeste lipasen zijn alfa- en beta-lipasen, die een chymotrypsine-achtig hydrolyse mechanisme gebruiken, waarbij een serine nucleofiel, een zuur residue (meestal aspartaat) en een histidine betrokken zijn.

Sommige lipasen werken in de levende cel. Het enzym lysosoom lipase zit in het lysosoom. Andere lipasen zoals dat van het pancreas werken buiten de cel en spelen een rol bij de spijsvertering. Ook spelen lipasen een belangrijke rol bij de celmembranen, omdat die voor een groot deel uit fosfolipiden bestaan. Verder zijn ze betrokken bij signaaltransductie in een cel en ontstekingen. Als het pancreas niet goed functioneert zoals bijvoorbeeld bij cystische fibrose kan dit leiden tot verminderde afbraak van vetten en malabsorptie.

Aandoeningen[bewerken]

Tenminste drie genetisch bepaalde aandoeningen worden veroorzaakt door mutatie van lipasegenen, zoals bij hyperlipoproteïnemie Type I (lipoproteïnelipasedeficiëntie) door mutatie van het gen dat codeert voor lipoproteïnelipase en de ziekte van Wolman door mutatie van het gen dat codeert voor lipase in de lysosomen. Afhankelijk van de mutatie is de activiteit van dit enzym is verlaagd of afwezig wat leidt tot een stapeling van cholesterolesters en triglyceriden in de lysosomen.

Toepassing in de klinische chemie[bewerken]

In het bloedplasma kan altijd een geringe lipase-activiteit worden gemeten. Bij acute ontsteking van het pancreas kan deze lipase-activiteit aanzienlijk toenemen. Dat gebeurt door lekkage van lipase uit de zieke pancreascellen naar het langsstromende bloed. De gemeten toename van de lipase-activiteit in het bloedplasma is een indicatie voor een pancreasontsteking. Zowel voor het opsporen van deze ziekte als voor het beoordelen van het verloop ervan is de meting van de lipase-activiteit bruikbaar.

Externe links[bewerken]