Maansverduistering

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Maansverduistering. Het noorden v/d maan wijst hier naar beneden
Maansverduistering op 16 augustus 2008 om 21:24:24
Maansverduistering in 2004

Maansverduistering van 3 maart 2007

Een maansverduistering doet zich voor wanneer de zon, de aarde en de maan op één lijn staan (met de aarde in het midden). Normaal weerkaatst de maan het licht van de zon naar de aarde, maar tijdens een maansverduistering staat de aarde in de weg en ontvangt de maan geen zonlicht: de maan bevindt zich in de schaduw van de aarde en wordt dus donker.

Tijdens een maansverduistering wordt de maan nooit helemaal donker. Een geringe hoeveelheid zonlicht bereikt door de aardatmosfeer nog de maan. Door Rayleighverstrooiing in de aardatmosfeer krijgt dit licht een rode kleur, net als de zon en de maan als die laag aan de horizon staan. Hierdoor ziet de maan tijdens een maansverduistering wat roodachtig. Dit is alleen tijdens een totale maansverduistering waar te nemen, omdat bij een gedeeltelijke maansverduistering het verlichte deel van de maan de hemel nog te veel verlicht.

Een penumbrale maansverduistering doet zich voor wanneer de maan door de bijschaduw van de aarde trekt (het met grijs aangegeven deel van de aardeschaduw in het diagram onderaan deze pagina) en niet door de kernschaduw. In dat geval is de volle maan wat minder helder. Een totale maansverduistering doet zich voor wanneer de maan wel door de kernschaduw (umbra) van de aarde trekt; als slechts een gedeelte van de maan door de umbra gaat, is er sprake van een gedeeltelijke maansverduistering.

Maansverduisteringen doen zich alleen voor tijdens volle maan, wanneer de maan tegenover de zon staat. Er doet zich echter niet tijdens elke volle maan een verduistering voor, doordat de baan van de maan ongeveer 5,1° helt ten opzichte van de ecliptica (het vlak waarin de aarde rond de zon draait). Hierdoor kan een maansverduistering alleen optreden als de maan zich in een knoop bevindt, één van de twee punten waar het baanvlak de ecliptica snijdt. Meestal beweegt de maanbaan boven de schaduwkegel van de aarde langs, of er onderdoor.

In tegenstelling tot zonsverduisteringen, die in een klein gebied van de aarde te zien zijn, zijn maansverduisteringen waarneembaar vanaf elke plek waarvan men de maan kan waarnemen. Bij volle maan is dit op aarde dus vrijwel overal waar het nacht is. De dagzijde van de aarde zal de verduisterde maan niet zien.

Tijdens een maansverduistering op aarde doet zich op de maan een zonsverduistering voor: de aarde staat voor de zon. Dit verschijnsel is nog nooit door mensen waargenomen. Wel heeft Surveyor 3 foto's gemaakt van de verduistering van 24 april 1967. Men neemt aan dat tijdens de verduistering de zwarte schijf van de aarde zichtbaar is omringd door een felle oranjerode cirkel, doordat men het licht ziet dat door de aardatmosfeer afgebogen wordt. Dit is door waarneming bevestigd door het Japanse ruimtevaartuig SELENE, dat op 9 februari 2009 de door de aarde verduisterde zon filmde vanuit een baan om de maan.[1]

De Oude Grieken concludeerden dat de aarde een bol was omdat tijdens maansverduisteringen de rand van de schaduw altijd rond was.

Toekomstige maansverduisteringen[bewerken]

Tussen 2001 en 2050 vinden 116 maansverduisteringen plaats (gemiddeld 2,32 per jaar), voor bijna de helft van deze eclipsen (57) is ten minste het maximum in de Benelux zichtbaar (gemiddeld 1,14 per jaar).[2] De eerstvolgende maansverduistering die vanuit deze streken goed te zien is, is de totale maansverduistering van 28 september 2015. Op 4 april 2015 vindt een totale maaneclips plaats, die vanuit de Benelux onzichtbaar zal zijn. De laatste maansverduistering die ten minste voor een deel zichtbaar was vond plaats in de nacht van 18 op 19 oktober 2013. Dit was een gedeeltelijke maansverduistering in de bijschaduw, de minst spectaculaire variant.[2][3]

Alle maansverduisteringen tussen 2013 en 2017, en hun zichtbaarheid in de Benelux[2]
Maximum Type Grootte: Zichtbaarheid in Nederland en België
Datum Tijd
25 april 2013 22:08 Gedeeltelijk 0,021 Begin onzichtbaar
25 mei 2013 06:10 Bijschaduw 0,039 Onzichtbaar
19 oktober 2013 01:50 Bijschaduw 0,792 Zichtbaar
15 april 2014 09:46 Totaal 1,297 Onzichtbaar
8 oktober 2014 12:55 Totaal 1,172 Onzichtbaar
4 april 2015 14:00 Totaal 1,004 Onzichtbaar
28 september 2015 04:47 Totaal 1,281 Zichtbaar
23 maart 2016 12:47 Bijschaduw 0,800 Onzichtbaar
18 augustus 2016 11:43 Bijschaduw 0,017 Onzichtbaar
16 september 2016 20:54 Bijschaduw 0,932 Begin onzichtbaar
11 februari 2017 01:44 Bijschaduw 1,015 Zichtbaar
7 augustus 2017 20:21 Gedeeltelijk 0,252 Alleen einde zichtbaar

Totale maansverduistering van 28 september 2015[bewerken]

Totale maansverduistering op 28 september 2015[4]

De totale maansverduistering van 28 september 2015 is de eerste totale maaneclips sinds 2011 die goed zichtbaar is in de Benelux, en de eerste sinds 2008 die - bij helder weer - volledig zichtbaar zal zijn. De eclips begint om 2:11 uur MEZT en staat bij het maximum, om 4:48 uur, op een hoogte van circa 24° (in Utrecht). De verduistering eindigt om 7:24 uur. De maan beweegt zuidelijk langs het centrum van de aardschaduw. De totaliteit duurt bijna 73 minuten en tijdens het maximum staat de maan 20,3 boogminuten van het schaduwcentrum af. De grootte van de eclips bedraagt 1,28, een donkere verduistering.[4]

Het kaartje hiernaast toont de beweging van de maan door de aardschaduw tijdens de eclips. Het kaartje gebruikt de azimutale projectie en is geldig voor de Benelux. De labels 1-7 zijn: 1: begin eclips (2:11 uur); 2: in kernschaduw (3:07); 3: begin totaliteit (4:11); 4: maximum: (4:48); 5: einde totaliteit (5:24); 6: uit kernschaduw (6:28); 7: einde eclips (7:25 uur).[4]

Totale maansverduistering. Z=zon, A=aarde, M=maan. De maan bevindt zich hier in de kernschaduw (zwart) na eerst door de halfschaduw (grijs) gegaan te zijn.

Externe links[bewerken]