Nietapparaat

Nietapparaat
Gebruikt bij	nieten
Gebruikt	papiernietje
Bestaat uit	scharnier, veer, vormwerktuig
Vernoemd naar	Benjamin B. Hotchkiss
Tegenovergestelde van	ontnieter
Uitleg

Een nietapparaat, niettang of niet(jes)machine slaat nieten om iets bij elkaar te houden.

Nietapparaat voor papier

Het gewone nietapparaat (nieter) wordt met de hand bediend en heeft een slede met nietjes waarvan de voorste door een stapeltje papier gedrukt kan worden. Het nietje wordt aan de onderkant omgebogen door een speciaal gevormde groeve in het aambeeldplaatje. Elektrische nietmachines kunnen soms veel meer papier bij elkaar binden. Een dergelijke nietmachine wordt vaak bediend met een voetschakelaar.

Veel nietapparaten voor het nieten van papier hebben de mogelijkheid om de uiteinden van de nietjes naar binnen of naar buiten te laten buigen. Het voordeel om de uiteinden naar binnen te laten buigen is dat het papier steviger vastzit. Het voordeel om de uiteinden naar buiten te laten buigen is dat de nietjes makkelijker verwijderbaar zijn.

Ook zijn er nietapparaten in de handel waarbij het papier aan elkaar wordt gehecht zonder gebruik van nietjes, de nietloze nietmachine. Dit kan worden gebruikt uit duurzaamheidsoverwegingen. Als alternatief voor het nieten kan een papierstapeltje in de hoek in elkaar worden gevouwen.

Geschiedenis

De eerste vermelding betreft een nietmachine of een bevestiger van koning Lodewijk XV van Frankrijk in de 18e eeuw. Elk nietje was met de hand gemaakt en gegraveerd met het insigne van het koninklijk hof.

Een voorloper van de nietmachine was het in 1841 gepatenteerde, door Sam Slocum ontwikkelde 'schietapparaat' dat naalden bevestigde in papieren, om die samen te houden. In 1866 werd de moderne nietmachine gepatenteerd door het bedrijf Novelty Mfg. Dit apparaat was in staat een enkel nietje te slaan in een bundel papier. Nietjes voor dit apparaat werden vervaardigd in verschillende maten: 3/16 inch, 1/4 inch, 3/8 inch en 1/2 inch.

Na de Tweede Wereldoorlog brengen producenten steeds meer modellen op de markt met decoratieve elementen uit kunststof. Zo is het Aceliner model 502 van Ace Fastener dat vanaf 1940 op de markt komt tot op vandaag een verzamelstuk. Het gebruik van opkomende kunststoffen laat toe kleurrijke elementen toe te voegen. Van de Aceliners model 502 wordt vaak gezegd dat het handvat gemaakt is uit gegoten bakeliet (merknaam Catalin) maar dit is in de meeste gevallen niet zo. Meestal is dit gemaakt uit een thermoplastische kunststof zoals celluloseacetaat.^[1]

Ontnieten

Om nietjes te verwijderen is er een soort tang, een ontnieter, die onder de nietjes door gaat en ze zo open buigt.

Nietapparaten voor ander materiaal dan papier

Voor zwaarder gebruik, om nietjes in bijvoorbeeld hout te schieten, wordt een hand- of elektrisch nietpistool gebruikt. De nietjes worden hierbij niet omgebogen.

Een andere toepassing is het hechten van operatiewonden met een speciaal nietapparaat in plaats van de gebruikelijke hechtingen.