Noorse kroon
| Kroon | ||||
|---|---|---|---|---|
| Land |  Noorwegen | |||
| Verdeling | 100 øre | |||
| ISO 4217-code | NOK | |||
| Afkorting of valutateken |
kr | |||
| Wisselkoers | EUR 1 = 11,91 NOK NOK 1 = 0,084 EUR (15 dec. 2025) | |||
 | ||||
| ||||
De Noorse kroon (Noors: norsk krone) is de munteenheid van Noorwegen. Eén kroon is honderd øre.
Het muntgeld is beschikbaar in 1, 5, 10, 20 kronen (tot 2012 was 50 øre ook wettig betaalmiddel[1]). Het papiergeld is beschikbaar in 50, 100, 200, 500 en 1000 kronen.
Op enige munten is de afbeelding van koning Harald of Harald VII of Olav V zichtbaar.
Bankbiljetten
[bewerken | brontekst bewerken]| Nominale waarde | Grootte (in mm) |
Kleur | Afbeelding | Datum van uitgifte |
|---|---|---|---|---|
| 50 Kronen | 126×70 | groen | Utvær vuurtoren | 2018 |
| 100 Kronen | 133×70 | rood | Gokstadschip | 2017 |
| 200 Kronen | 140×70 | blauw | Kabeljauw | 2017 |
| 500 Kronen | 147×70 | oranje | Reddingsschip RS 14 ''Stavanger'' | 2018 |
| 1000 Kronen | 154×70 | paars | Golf in de zee | 2019 |
De vorige serie biljetten:
| Nominale waarde |
Grootte (in mm) |
Kleur | Portret | Datum van uitgifte |
|---|---|---|---|---|
| 50 Kronen | 128×60 | groen | Peter Christen Asbjørnsen | 20 januari 1997 |
| 100 Kronen | 136×65 | rood | Kirsten Flagstad | 15 september 1997 |
| 200 Kronen | 144×70 | blauw | Kristian Birkeland | 1 november 1994 |
| 500 Kronen | 152×75 | bruin | Sigrid Undset | 7 juni 1999 |
| 1000 Kronen | 160×80 | paars | Edvard Munch | 19 juni 2001 |
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]
In 1816, twee jaar na de breuk met Denemarken en Zweden, werd de centrale bank van Noorwegen, Norges Bank, opgericht. Als betaalmiddel werd geïntroduceerd de speciedaler of rixdollar, die weer onderverdeeld was in 120 skillings of vijf ort (rigsort) van elk 24 skillings.[2] De rixdollar was gekoppeld aan het zilver, waarbij een rixdollar gelijk was aan 233,85 gram zilver.
De relatie met het zilver bleef gehandhaafd tot 1 januari 1874.[2] Medio 1873 besloot de Storting de overstap te maken naar de gouden standaard. Verder werd de naamgeving van de munten gewijzigd, de kroon en øre werden geïntroduceerd, waarbij een rixdollar gelijk werd gesteld aan vier kronen. De nieuwe en oude munten circuleerden korte tijd naast elkaar. Op 17 april 1875 vervielen de oude munten en ging men uitsluitend verder met de kroon, die onderverdeeld was in 100 øre.[2] Op 16 oktober 1875 ging Noorwegen deelnemen aan de Scandinavische muntunie met Denemarken en Zweden.[2] Het geld van de drie landen was wettig betaalmiddel in elk van de drie deelnemende landen. Deze muntunie heeft tot 1914 gefunctioneerd, maar de naam kroon is blijven bestaan.
De verplichting tot inwisseling in goud werd op 5 augustus 1914 opgeschort en de kroon begon te zweven. Tijdens de oorlog verviervoudigde de geldhoeveelheid, maar de kroon steeg in waarde vooral door de gestegen inkomsten uit de koopvaardij. De omwisseling in goud werd in 1916 opnieuw ingevoerd, maar omdat de bankbiljetten nu meer waard waren dan de officiële goudprijs, werd de bank in april 1916 al weer vrijgesteld van de verplichting om goud in te kopen.[2] In 1920 werd de mogelijkheid om geld in goud om te wisselen weer officieel beëindigd.
Van september 1946 tot 15 augustus 1971 was Noorwegen aangesloten bij het systeem van Bretton Woods.[2] Hierbij werd een vaste wisselkoers geïntroduceerd, 20 Noorse kroon was gelijk aan een pond sterling en 4,96 kroon aan een Amerikaanse dollar. In 1949 volgde een devaluatie van het pond sterling, de nieuwe wisselkoers werd vastgesteld op 7,14 kroon voor een dollar. Op 15 augustus 1971 viel het Bretton Woord systeem van vaste wisselkoersen uiteen.
De Noorse centrale bank ging nadien de koers van de Noorse kroon meer relateren aan de wisselkoersontwikkelingen in Europa.[2] In 1990 werd de koers gekoppeld aan de Europese rekeneenheid (ECU), de voorloper van de euro. Op 12 december 1992 kwam deze koppeling tot een einde en is er sprake van een zwevende wisselkoers.
In 2007 werd de eigen drukkerij van bankbiljetten gesloten. De levering van de bankbiljetten is overgenomen door buitenlandse drukkers, gevestigd in Frankrijk en Engeland.
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ 50-øre coin 1996-2011 op webstek van Norges Bank
- 1 2 3 4 5 6 7 (en) History of Norges Bank. Geraadpleegd op 15 december 2025.
· 
· 