Turkse lira

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Turkse lira
Land Turkije, Noord-Cyprus
Verdeling 100 kuruş
ISO 4217-code TRY
Afkorting of valutateken
Wisselkoers 1 EUR = 7,04 TRY
(28 sept. 2018)
Actuele wisselkoers (en) XE.com
Lira coin.png
Portaal  Portaalicoon   Economie

De lira is de munteenheid van Turkije. Vlak voor de revaluatie in 2005 werd de (oude) lira vervangen door de Nieuwe Turkse lira.[1] In 2009 kwam de toevoeging 'nieuwe' weer te vervallen.

Tot 2005 stond de Turkse munteenheid bekend als de Türk Lirası. Binnen Turkije werd gewoon over de lira gesproken, buiten Turkije over de Turkse lira, om niet te verwarren andere valuta's die lire of lira heten. De lira was verdeeld in 100 kuruş, die elk nog eens konden verdeeld worden in 40 para.

Geschiedenis[bewerken]

Voor de invoering van de lira was de munteenheid van het Ottomaanse Rijk de akçe, die later werd vervangen door de kuruş (in westelijk Europa ook piaster genoemd), met de para als onderverdeling. De piaster was oorspronkelijk een grote zilveren munt, maar evolueerde al snel naar een klein zilveren muntstukje dat een honderdste van een gouden lira waard was.

Het eerste papiergeld van de Banque Imperiale Ottomane waren briefjes van 5 tot 5000 kuruş. In het midden van de jaren zeventig van de negentiende eeuw wisselde dit naar lira. De nieuwe briefjes gingen van 5 kuruş tot 1000 lira.

Al tijdens de Eerste Wereldoorlog gaf Turkije de gouden standaard op (ter vergelijking: de Verenigde Staten van Amerika deden dit in 1933). De gouden lira was in het begin van de jaren 1920 ongeveer 9 "papieren lira" waard.

De Turkse Republiek verving het oude Ottomaanse geld door de Turkse lira, een middelgrote zilveren munt. Er bestonden biljetten van 1, 5, 10, 50, 100, 500 en 1000 lira. Op elk biljet stond een portret van Mustafa Kemal Atatürk.

Na Atatürks dood in 1938 werden nieuwe bankbiljetten uitgegeven met president Ismet Inönü. Atatürk verscheen in het begin van de jaren 1950 opnieuw op de biljetten.

Wisselkoersverloop[bewerken]

Chronische inflatie deed de lira vanaf de jaren zeventig geweldig in waarde dalen ten opzichte van andere valuta. Net voor de revaluatie was een originele gouden lira ongeveer 120.000.000 lira waard.

  • 1933: 1 dollar = 2 Turkse lira.
  • 1966: 1 dollar = 9 Turkse lira.
  • 1980: 1 dollar = 90 Turkse lira.
  • 1988: 1 dollar = 1.300 Turkse lira.
  • 1995: 1 dollar = 45.000 Turkse lira.
  • 2001: 1 dollar = 1.650.000 Turkse lira.
  • 2007:[2] 1 dollar = 1.410.000 (oude) Turkse lira = 1,26 nieuwe Turkse lira / 1 euro = 1.870.000 (oude) Turkse lira.
  • 2008: 1 dollar = 1.170.000 (oude) Turkse lira = 1,17 nieuwe Turkse lira / 1 euro = 1.710.000 (oude) Turkse lira.

Op 1 januari 2005 werd de Nieuwe Turkse lira ingevoerd. Een nieuwe lira was evenveel waard als een miljoen oude lira. Sinds 1 januari 2009 wordt het voorvoegsel "nieuwe" weer weggelaten.

Wisselkoers Turkse lira per jaareinde
Jaar dollar euro
2010 1,54 2,07
2011 1,89 2,45
2012 1,79 2,35
2013 2,15 2,96
2014 2,33 2,82
2015 2,92 3,17
2016 3,53 3,71
2017 3,80 4,55

Vanaf begin januari tot medio augustus 2018 is de koers van de lira versus de euro en Amerikaanse dollar met zo’n 50% gedaald.[3] De hoge economische groei gaat gepaard met een hoge inflatie en een groot tekort op de lopende rekening. Onder politieke druk van president Erdogan houdt de Turkse centrale bank de rente laag.[3] In juli 2018 benoemde hij ook zijn schoonzoon Berat Albayrak tot minister van Financiën wat internationale beleggers weinig vertrouwen heeft gegeven. Amerikaanse importheffingen op Turks staal en aluminium, een reflectie van de moeizame relatie tussen beide landen, hebben de koers van de lira verder onder druk gezet.[3]

Verdeling van de bankbiljetten[bewerken]

Bankbiljetten bestaan er van 5, 10, 20, 50, 100 en 200 lira.

Waarde Voorzijde Achterzijde Beeltenis achterzijde
5 lira 5 Türk Lirası front.jpg 5 Türk Lirası reverse.jpg Aydın Sayılı
10 lira 10 Türk Lirası front.jpg 10 Türk Lirası reverse.jpg Cahit Arf
20 lira 20 Türk Lirası front.jpg 20 Türk Lirası reverse.jpg Mimar Kemaleddin
50 lira 50 Türk Lirası front.jpg 50 Türk Lirası reverse.jpg Fatma Aliye Topuz
100 lira 100 Türk Lirası front.jpg 100 Türk Lirası reverse.jpg Buhurizade Mustafa Itri
200 lira 200 Türk Lirası front.jpg 200 Türk Lirası reverse.jpg Yunus Emre

Trivia[bewerken]

De lira was ook de munteenheid van de Republiek Hatay.