Nagorno-Karabach

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Lernajin Gharabagh
Արցախ , Լեռնային Ղարաբաղ
Vlag van de Republiek Nagorno-Karabach
(Details)
Wapen van de Republiek Nagorno-Karabach
(Details)
Nagorno-Karabach
Basisgegevens
Talen Armeens
Hoofdstad Stepanakert
Regeringsvorm Presidentiële republiek
Religie Armeens-apostolisch
Inwonertal 150.932 (census 2015)
Overige
Volkslied Vrij en onafhankelijk Artsach
Motto Wij zijn onze bergen
Munteenheid Dram (AMD)
UTC +4
Nationale feestdag 2 september (onafhankelijkheidsdag)
Web | Code | Tel. .am | NKR | +374 47
Topografie
Kaart van Nagorno Karabach na het conflict van 2020 (klikken voor legenda)
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Nagorno-Karabach

Nagorno-Karabach of Opper-Karabach (Armeens: Լեռնային Ղարաբաղ, Lernajin Gharabagh, Azerbeidzjaans: Dağlıq Qarabağ of Yuxarı Qarabağ, Russisch: Нагорный Карабах, Nagorny Karabach), is een internationaal niet-erkende staat in de Zuidelijke Kaukasus. Het land is een enclave binnen Azerbeidzjan met een corridor naar Armenië. De hoofdstad is Stepanakert. Formeel behoort Nagorno-Karabach, waarvan de bevolking bestaat uit etnische Armeniërs, bij Azerbeidzjan, maar de facto is het onafhankelijk. Azerbeidzjan heeft geen zeggenschap in de regio en er is sprake van sterke Armeense invloed op het bestuur.[1]

De niet-officiële namen zijn Republiek Artsach (Armeens: Արցախի Հանրապետություն / Arts'akhi Hanrapetut'yun) en Republiek Nagorno-Karabach.[2]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Ten tijde van de Sovjet-Unie was er de Nagorno-Karabachse Autonome Oblast, die onderdeel was van de Azerbeidzjaanse SSR en die in meerderheid bewoond werd door Armeniërs. Tijdens het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werd op 2 september 1991 de Republiek Nagorno-Karabach uitgeroepen in de oblast, die al in een gewapend conflict met Azerbeidzjan verwikkeld was. Op 6 januari 1992 verklaarde de republiek zich ook onafhankelijk. Gedurende het conflict werden zowel Armeniërs als Azerbeidzjanen het slachtoffer van artilleriebombardementen en etnische zuiveringen, die vele doden en grote vluchtelingenstromen tot gevolg hadden. De strijd met Azerbeidzjan duurde tot aan het staakt-het-vuren in 1994. Daarna had de Republiek Nagorno-Karabach (die in 2017 mede als officiële naam Republiek Artsach kreeg) controle over het gebied dat ze op het moment van de wapenstilstand in handen had. Dat gebied kwam ongeveer overeen met die van de voormalige oblast, en de republiek had ook controle over aangrenzende delen ten westen, ten oosten en ten zuiden ervan tot aan de grenzen met Armenië en Iran, wat het oppervlak van Nagorno-Karabach ruim twee-en-een-half keer zo groot maakte. Enkele kleinere delen in het noorden en oosten van de voormalige oblast waren in handen van Azerbeidzjan.

Territoriale verliezen 2020[bewerken | brontekst bewerken]

In 2020 laaide de strijd met Azerbeidzjan weer op tijdens een oorlog met Azerbeidzjan.[3] De Azerbeidzjaanse strijdkrachten wisten het zuiden van de betwiste regio grotendeels te veroveren. Nadat ook Şuşa veroverd werd door de Azerbeidzjanen, werd na bemiddeling door Moskou een staakt-het-vuren getekend. Nagorno-Karabach verloor in de overeenkomst alle gebieden die buiten de voormalige Nagorno-Karabachse Autonome Oblast vallen en de door Azerbeidzjanen gecontroleerde gebieden binnen de Nagorno-Karabachse Autonome Oblast. In Nagorno-Karabach is een Russische vredesmacht gestationeerd, die de frontlinie met Azerbeidzjan bewaakt. Ook bij de Laçın-corridor zijn deze vredestroepen actief. Vanaf Laçın dient een nieuwe weg naar Stepanakert aangelegd te worden, aangezien deze eerder door Şuşa leidde.

Internationale erkenning[bewerken | brontekst bewerken]

De internationale gemeenschap, inclusief Armenië, erkent de onafhankelijkheid van Nagorno-Karabach niet, omdat men vredesonderhandelingen tussen Armenië en Azerbeidzjan niet in de weg wil staan.[4] In deze onderhandelingen staat de status van Nagorno-Karabach centraal. Nagorno-Karabach wordt wel erkend door Abchazië, Zuid-Ossetië en Transnistrië, die alle zelf ook niet erkend worden.

Udi[bewerken | brontekst bewerken]

In 2021 haalde de regering van Azerbeidzjan de Udi, een volkje dat al sinds vroeg-christelijke tijden in de Kaukasus woont, naar voren als oorspronkelijke bewoners van het gebied. De Armeniërs in Nagorno-Karabach zouden door de Russen in de 19e eeuw daarheen zijn overgebracht, en die zouden de kerken en kloosters van de Udi hebben gearmeniseerd. Zo dreigt een kleine christelijke minderheid een speelbal te worden in het slepende conflict in deze regio.[5]

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

Landschap bij de gemeente Karmirshuka.

Nagorno-Karabach ligt in het uiterste zuiden van de Kleine Kaukasus, op het aardrijkskundige gebied Karabach en bevindt zich op een seismisch actieve zone. In het oosten hiervan, tot aan de rechteroever van de rivier Koera, ligt de laagvlakte van Karabach (Laag-Karabach). In het westen is Opper-Karabach, dat uiterst bergachtig en heuvelachtig is. In het westen van Nagorno-Karabach strekt zich van noord tot zuid de Artsach- of Karabachbergketen uit. Ten westen van het gewest Mardakert is het Mrrawgebergte. De hoogste bergtoppen zijn:

  • Gomsjasar, 3.724 m
  • Mrav, 3.341 m
  • Koesanats ("Maagdenberg"), 2.832 m
  • Mets Qirs, 2.724 m
  • Diezapajt, 2.476 m

De hoge gebergten zijn de oorsprong van snelstromende rivieren, die gedurende eeuwen uitgestrekte valleien, vaak ook wel diepe ravijnen hebben gevormd. Deze valleien zijn de plaatsen waar het grootste deel van de bevolking is gecentreerd. De grootste rivier is Tartar, waarop het Sarsangreservoir is gebouwd. Andere rivieren zijn:

  • Chatsjenaget
  • Karkar
  • Hagari

Nagorno-Karabach heeft een oppervlakte van 3,170 km2. Tot 2020 was de oppervlakte van 11.430 km². De voormalige Nagorno-Karabachse Autonome Oblast, had een oppervlakte van ongeveer 4400 km². De historische regio Artsach was groter met zo'n 8223 km².

Klimaat[bewerken | brontekst bewerken]

Nagorno-Karabach heeft een gematigd subtropisch klimaat. De gemiddelde jaarlijkse temperatuur is +11°C. De warmste zonnige maanden zijn juli en augustus met respectievelijk +22°C en +21°C als gemiddelde temperatuur. In de wintermaanden schommelt de temperatuur rond het vriespunt. Op de hooglanden kan het 's winters behoorlijk koud en sneeuwachtig zijn. De temperatuur kan tot zo'n -23°C dalen. De maximum temperatuur is 's zomers respectievelijk 32-37°C en 40°C op de hooglanden en in de valleien. De jaarlijkse hoeveelheid neerslag bedraagt op de hooglanden 560–840 mm. In de rest van het land bedraagt het 410–480 mm. In de periode mei-juli, wanneer de meeste neerslag valt, komen stortregen en hagel vaak voor. Overigens is het weer op de hooglanden 100-125 dagen per jaar mistig.

Natuur[bewerken | brontekst bewerken]

De top van de Murov (3.341 m) in het noorden van de regio

Ruim 35% van het grondgebied van Nagorno-Karabach is bedekt met wouden. Dit zijn voornamelijk de hooglanden (gebieden op een hoogte van 1.500-2.250 m). Er komen nog overal in het land oude bossen van moerbeibomen voor: een getuigenis van zijdecultuur, dat vanouds de hoofdbezigheid van Karabachers is geweest. De uitlopers van de gebergten zijn verder bedekt met struiken en weilanden. De laaglanden in het oosten zijn semiwoestijnachtig. Er komen ook vaak kale rotsopeenhopingen voor. Het dierenrijk van Nagorno-Karabach bestaat onder andere uit bruine beren, herten, gemzen, lynxen.


Bestuurlijke indeling[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de Bestuurlijke indeling van Nagorno-Karabach

Nagorno-Karabach kent naast de centrale overheid ook andere bestuurslagen, territoriale onderdelen waar regels vastgesteld en/of beslissingen worden genomen over bepaalde gebieden en/of hun bewoners. Het betreft de volgende bestuurslagen:

Bestuurslagen[6] [a]
centraal niveau gemeenteniveau
Republiek Nagorno-Karabach
  • Արցախի Հանրապետություն
Arts'akhi Hanrapetut'jun
stad Stepanakert[b]
  • քաղաք, kaghak
provincies[c]
  • մարզ, marz
steden[d]
  • քաղաք, kaghak
dorpen[e]
  • գյուղ, gyugh
  1. De aanduidingen zijn in de ambtstaal Armeens.
  2. De stad Stepanakert maakt geen deel uit van een provincie.
  3. De marz, ook wel vertaald als regio, zijn gedeconcentreerde onderdelen van de centrale overheid.
  4. Steden zijn verschijningsvormen van een gemeente (ամայնք, hamaynk), ook wel vertaald als gemeenschap.
  5. Dorpen zijn verschijningsvormen van een gemeente (ամայնք, hamaynk), ook wel vertaald als gemeenschap.

Verkeer en vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Door de betwiste status van Nagorno-Karabach zijn de grenzen tussen Azerbeidzjan-Armenië en Turkije-Armenië gesloten. Vanuit Armenië loopt de snelweg A 312 van de Armeense stad Goris, via de Laçın-corridor, naar Sjoesja en Stepanakert. De corridor, na de oorlog van 2020 in Azerbeidzjan gelegen is, wordt door Russische vredestroepen bewaakt. Nagorno-Karabach dient een omleiding om Sjoesja aan te leggen, conform de overeenkomst die werd gesloten tussen Azerbeidzjan, Armenië en Rusland. Sinds 2008 is er sprake van dat de luchthaven van Stepanakert, die sinds de wapenstilstand niet meer heeft gefunctioneerd, heropend zou worden.[7] Dit is tot op heden niet het geval.

Armeense staatsburgers en burgers van GOS-landen hebben geen visum nodig voor Nagorno-Karabach. Voor staatsburgers van andere landen geldt formeel een visumplicht. Het visum is overigens aan de grens, dan wel bij de vertegenwoordigingen van Nagorno-Karabach in Jerevan, Washington, Parijs, Berlijn en Moskou, gemakkelijk verkrijgbaar. Omdat de grenscontroles zo weinig voorstellen, wordt veelal pas in Nagorno-Karabach naar het visum gevraagd.

Eten en drinken[bewerken | brontekst bewerken]

Traditionele zjengalbroodjes

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Bekende Karabachers[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

nieuwsbladen

toerisme

Zie de categorie Artsakh van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.