Onchocerciasis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Onchocerciasis
Rivierblindheid
ICD-10 B73
ICD-9 125.3
DiseasesDB 9218
eMedicine med/1667oph/709
MeSH D009855
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Sculptuur van Skip Wallen bij het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam

Onchocerciasis is de medische naam voor rivierblindheid en is wereldwijd de meest voorkomende soort blindheid die door infecties wordt veroorzaakt. Het gaat om een infectie met de nematode Onchocerca volvulus die in Afrika meestal wordt verspreid door kriebelmuggen (Simulium damnosum, black fly), in een aantal Afrikaanse landen door andere soorten kriebelmuggen zoals Simulium neavei. Deze kriebelmuggen houden zich graag op in de buurt van snelstromende rivieren en bijten overdag.

Volwassen kriebelmug (Simulium yahense) met Onchocerca volvulus die tevoorschijn komt uit de antenne (rechts) van het insect. Opname door een conventionele elektronenmicroscoop, 100x vergroot. Het object is chemisch behandeld en gedroogd.

Het merendeel (95%) van de patiënten met onchocerciasis bevindt zich in Afrika. De ziekte komt in mindere mate ook voor in Zuid-Amerika waar andere soorten kriebelmuggen van het geslacht Simulium verantwoordelijk zijn voor de overdracht van de besmetting.

Na een beet van de kriebelmug gaan de larven van deze wormen met het speeksel van de vlieg mee naar de bloedbaan waarna de larven zich naar een plaats vlak onder huid begeven waar ze knobbeltjes vormen. Op deze plaats vindt de geslachtelijke voortplanting plaats. De vrouwelijke worm produceert dagelijks tot wel enkele duizenden eieren die rijpen tot microfilariae. Deze verspreiden zich in weefsel onder de huid en veroorzaken vooral als ze dood gaan heftige allergische reacties. Bij een volgende beet gaan de daar aanwezige microfilariae mee terug naar de vlieg waar ze zich weer ontwikkelen en later een nieuwe gastheer kunnen infecteren waarmee de cirkel weer rond is.

Als de microfilariae zich in of op de cornea bevinden, kan dit uiteindelijk leiden tot blindheid. Naast de oogklachten is er doorgaans ook huiduitslag, plaatselijke depigmentatie van de huid en jeuk. Aan het begin van de 21ste eeuw is ontdekt dat de microfilariae de bacterie Wolbachia bevatten die hier de rol van symbiont heeft en essentieel is voor de voortplanting van de worm. Gedacht wordt dat het niet de worm zelf, maar juist deze bacterie is die de menselijke afweerreacties opwekt.

De behandeling is doorgaans met ivermectine dat de microfilariae doodt. De volwassen wormen worden niet gedood maar zijn niet meer in staat zich voort te planten waarmee ook de transmissie wordt doorbroken. Behandeling met het antimicrobiële middel doxycycline doodt de aanwezige Wolbachia bacteriën.

levenscyclus van Onchocerca volvulus