Overleg:Paus Pius XII

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Informatiebron[bewerken]

Informatiebron betreffende de houding van de paus tijdens de tweede werldoorlog : http://www.katholieknederland.nl/nieuws/index_15789.html
31 jan 2003 14:12 ArthurKing

Twee recente publicaties over dit ondewerp: Het Vaticaan en de Nazi's. Vermeersch Etienne in he online tijdschrift "Liberales" van 21 nov 2008. Vele (Duitse) katholieken twijfelden i.v.m. de behandeling van de Joden door de nazi's. Gezien het grote morele gezag datde paus genoot en zijn claim op onfeilbaarheid had de paus een uitspraak moeten doen. Hij heeft dat verzuimd. Indien de paus inderdaad individuele Joden zou hebben geholpen, dat kan dat slechts een vetzachtende omstandigheid zijn. Als morele authoriteit heeft hij gefaald. Auteur komt tot de conclusie dat Pius XII tav de Judeocide "met ethische blindheid geslagen werd."

Pius XII en de Joden. Verhofstadt Dirk, uitg, Houttekiet. Zeer uitvoerig gedocumenteerd. Conclusie: Pius XII was zeer goed op de hoogte, maar heeft verzuimd, in tegenstelling met andere kerkprelaten (von Galen in Munster in Duitsland en de Jong in Nederland) zijn stem te verheffen om aldus talloze slachtoffers te redden. Zelfs toen Rome niet meer bedreigd werd heeft hij in deze houding volhard en minstens een trein met Joden naar Auschwitz laten vertrekken.

poldebol 15 feb 2009 19:12 (CET)

'Onder Mussolini' i^p.v. 'onder Duitse bezetting'[bewerken]

Ik heb 'onder de Duitse bezetting' vervangen door 'onder Mussolini' omdat er zeker in 1940 geen sprake was van een Duitse aanwezigheid, laat staan bezetting. Jcwf
31 jan 2003 23:16 Jcwf

OK, lijkt me ook logisch. ArthurKing 22:32 31 jan 2003 (CET)

Conservatief[bewerken]

"zeker is het waar" gaat niet samen met "conservatief." Het eerste kondigt een absolute waarheid aan, het tweede is per definitie relatief. Wat in Nederland als conservatief wordt beschouwd kan in, laten we zeggen, Togo knetterprogressief zijn. Gezien het feit dat het woord bullshit op wikipedia ongewenst is zou ik hier het woord babyboomerbagger willen uitvinden. Als het om de kerk gaat is het namelijk altijd dezelfde generatie die met dit soort kreten aan komt zetten. Broederhugo 2 mei 2005 23:13 (CEST)

Dogma over de Tenhemelopneming van Maria[bewerken]

ArthurKing schreef in 2003 : "Maar binnen de Rooms-katholieke Kerk was er ook kritiek te horen omdat deze dogma-verklaring de moeizaam op gang komende Oecemene geen goed zou doen." Ik heb dit recentelijk weggelaten omdat ik het in de Winkler Prins, in de Encyclopaedia Britannica en in alle andere wikipedia's niet terugvind. Bart Versieck heeft het daarna teruggeplaatst. Welke bron vermeldt deze kritiek, en welke personen binnen de Katholieke Kerk hebben deze kritiek geuit ? - Tom 15 mei 2005 22:49 (CEST)

Aangezien er geen reactie hierop komt, laat ik de ongestaafde passage weg. - Tom 6 sep 2005 21:45:01 (CEST)

Instemming???!!![bewerken]

Ik heb de passage weggehaald waarin onhistorisch en geheel onwaar werd beweerd, dat zonder de INSTEMMING van het Vaticaan (Pius XII) de Jodenvergassing niet plaats zou hebben gehad. Ten eerste is het onwaar, dát het Vaticaan instemde. Ten tweede is het je reinste onzin om te zeggen, dat er een verband bestaat. Pius XII heeft zich nadrukkelijk ingezet voor de vervolgde Joden en historici verklaren, dat Pius XII en de R.K. Kerk meer Joden hebben gered dan welke internationale organisatie (incl. Rode Kruis) ook! Net als bij de dogma-verklaring moet het artikel OBJECTIEF blijven en zich op GERENOMMEERDE auteurs baseren, niet op toneelschrijvers en prullenbakjournalistiek!

heb je dan ook gerenommeerde bronnen voor deze bewering??, en onderteken je opmerking aub Peter boelens 30 sep 2005 18:24 (CEST)

Ik heb een paar aanpassingen gedaan. Allereerst heb ik Pius's loopbaan bij het verhaal betrokken voordat hij paus werd. Dit werpt wat mij betreft een duidelijk licht op de controverse rondom deze paus. Pius XII heeft waarschijnlijk nooit de Holocaust openlijk gesteund. Desalniettemin blijft zijn rol discutabel. Daarom heb ik ook wat passages toegevoegd over de rol van RK geestelijken in Oost-Europa. Het gaat er mij niet om de Rooms-Katholieke wereld verantwoordelijk te stellen voor de Holocaust, dat zou onjuist zijn. Desalniettemin moet het mogelijk zijn de positie van de Paus te onderzoeken zonder te vervallen in het dogma van de onschendbaarheid van de paus. Mijn toevoegingen zijn met name gebaseerd op het boek 'A Moral Reckoning' van de (gerenommeerde, doch controversiele) auteur Daniel Jonah Goldhagen.

Geert84

Gevoelig[bewerken]

Duidelijk is dat het onderwerp WOII ook hier gevoelig ligt, wat me aan het stuk opvalt is dat het niet in balans is. Pius XII heeft natuurlijk geen instemming gegeven, maar had duidelijker zijn afkeuring kunnen laten blijken van de joden vervolging. Dat had hem in confict gebracht met Mussolini en Hitler maar had ook meer joden het leven kunnen redden.

Een aantal woorden zoals provocerend, myte en onterecht zijn door mij verwijderd. Het lijkt me dat in dit artikel beide kanten van de discussie op een zakelijke en objectieve manier verwoord moeten worden. Inside the vaticaan is natuurlijk ook geen onpartijdig medium!--Technische Fred 16 okt 2005 13:18 (CEST)

1 miljoen joden[bewerken]

Zijn er bewijzen dat de paus verantwoordelijk is voor het redden van 1 miljoen joden? Of gaat het hier bij om acties van RK gelovigen of geestelijken? Ook het getal van 1 mijloen komt mij erg hoog voor maar mogelijk is hier voor een ondetbouwing te leveren? ( anders dan van Insite the Vacticaan)--technische fred 18 dec 2005 12:09 (CET)

Ja dat vraag ik mij ook af. Bart Versieck 18 dec 2005 16:38 (CET)

Recente informatie[bewerken]

Artikel ([1]), maar ook [2] Hier is de tekst:

Pius XII liet joden onderduiken

Het klooster Santi Quattro Coronati heeft in de Tweede Wereldoorlog op bevel van paus Pius XII onderdak verschaft aan joden en politieke vluchtelingen. Dat staat in het meer dan zestig jaar oude dagboek van een van de zusters augustinessen van het klooster, waarin de Italiaanse krant La Stampa inzage heeft gehad.

Pius XII, paus van 1939-1958, heeft na de oorlog vaak het verwijt gekregen dat hij had gezwegen over de vervolging van de joden door de nazi's. Het klooster ligt vlak bij de St. Jan van Lateranen, een van de vier hoofdkerken van Rome, en bisschopskerk van de bisschop van Rome, een van de functies van de paus.

Graag iemand daar naar kijken om op te nemen in de tekst? --Johjak (!) 7 aug 2006 14:49 (CEST)
PS - sommige commentaren denken dat het een hoax is: uitgevonden omdat deze paus heilig moet worden o.i.d. -Johjak (!) 7 aug 2006 15:02 (CEST)

Er stond vanochtend een stukje in de Volkskrant op de pagina forum, met een soortgelijke tekst maar dit was duidelijk een in gezonden stuk met de prive mening van iemand. --technische fred 7 aug 2006 15:36 (CEST)

Ik mis referenties[bewerken]

Zoals eerder aangegeven is de Jodenvervolging en de houding van de Katholieke Kerk daaromtrent een nogal gevoelig onderwerp. Mede daarom vindt ik het raar om zonder een degelijke lijst referenties bij te voegen van alles neer te pennen over het onderwerp, zeker als het onderwerp zo gevoelig is. Ik kan me voorstellen dat dit bij veel mensen tegen het verkeerde been is. Het kan best zo zijn dat je het ooit ergens gelezen hebt, maar dan zou ik graag willen weten waar, anders zou ik nog kunnen gaan denken dat je het zelf verzonnen hebt. Ik zal eerlijk toegeven dat ik op z'n minst kritisch ben over de houding van de Katholieke Kerk tijdens de Jodenvervolging, dus enkel verwijzen naar artikeltjes op een site "Katholiek Nederland" lijkt mij wat mager, zeker als de links dood blijken te zijn zoals deze: http://www.katholieknederland.nl/nieuws/index_15789.html

- attofox

Discussie met Tfa1964[bewerken]

Tom, ik volg je werk aan het lemma van deze paus met belangstelling. Ik begrijp je wens om te komen tot een wat meer met bronnen onderbouwd artikel. Maar zorg wel dat het in balans blijft. Uiteindelijk is Pius XII er wel (mede) verantwoordelijk voor dat Hitler aan de macht kon komen. Dat leide er toe dat onmiddelijk na de machtsovername opositieleden, niet alleen van de kpd maar ook van democratische partijen, in een concentratiekamp verdwenen. Uiteindelijk heeft dat ook de holocaust mogelijk gemaakt. Een toespraak 9 jaar later maakt dat niet goed.

Aan de ene kant haal je het stukje over de rattenlijn weg als speculatie, en daarbij zeg je dat het een actie betrof van twee bischoppen, die blijkbaar op eigen gezag handelen. Maar het lemma staat verder vol met speculaties dat de paus zo veel joden heeft verborgen etc. Ook die stukken moeten onderbouwd worden.Vactiaan inside is jammer genoeg geen opjectieve bron. Stukken waarin staat dat bischop huppelepup zich tegen de hitler heeft uitgesproken, laat je staan want nu is het blijkbaar opeens niet op eigen gezag gebeurdt maar op gezag van de paus. Ik zou die ook weg laten.

Als je klaar bent ben ik toch zo vrij om een stukje genaamd de controverse toe te voegen. Uiteraard met bron vermelding technische fred 8 aug 2008 22:40 (CEST)

Ik zie uit naar je toevoegingen en je hoeft zeker niet te wachten tot ik klaar ben met mijn toevoegingen. Ik heb in ieder geval getracht een aanzet te nemen met het citeren van bronnen. Dat zijn dan idealiter primaire bronnen (bijv. zijn encyclieken, zijn radiotoespraken, etc.), verifieerbare bronnen en gezaghebbende bronnen. Dat is uiteraard niet altijd mogelijk. De bronnen zijn ook globaal altijd weer in twee categoriën te verdelen: in het algemeen vallen ze de persoon van Pius XII aan óf verdedigen ze hem. Ik hoop dat het artikel op Wikipedia nu ook vollediger is (zijn werken zijn toegevoegd, uitbreiding over zijn biografie, etc.) en objectiever: in plaats van te melden dat hij zus of zo is, heb ik getracht te refereren naar de feiten: zijn geschriften, zijn daden, zijn beslissingen. De toevoeging van het schrijven van de Nederlandse bisschoppen vind ik wel degelijk het vermelden waard, in die zin dat het een illustratie is dat het geen gemakkelijke tijden waren: door hun schrijven zijn er juist meer joden of in een versneld tempo in Nederland opgepakt. mvg --Tom 9 aug 2008 21:18 (CEST)

Tom, neem me niet kwalijk maar het laatste is onzin: Dat er in Nederland naar verhouding meer joden zijn opgepakt dan in de rest van Europa is een feit maar de brief van de nederlandse bischoppen heeft daar eigenlijk niets mee te maken. Zie ook het lemma, De holocaust in Nederland. De daar genoemde redenen worden door de gezaghebbende Nederlandse geschiedkundigen, zoals Lou de Jong en Presser onderschreven. technische fred 9 aug 2008 23:13 (CEST)

Naar aanleiding van bovenstaande discussie heb ik een stuk over de kritiek op Pius XII opgenomen. Die kritiek bestaat en is mogelijk voor niet iedereen even aangenaam maar moet wel vermeld worden. Niet bewezen stellingen, zoals de miljoen joden heb ik verwijderd. ook de stelling dat de brief van de Nederlandse bischoppen tot verergering van de joden vervolging heeft gelegd is niet bewezen. technische fred 10 aug 2008 22:42 (CEST)

Tja, ik stop er nu maar even mee omdat de balans anders wel heel erg de andere kant doorslaat. Duidelijk is wel, dat of je het er mee ens bent of niet dat er weldegelijk onderbouwde kritiek op Pius XII bestaat. Die moet dan ook in het lemma opgenomen worden. Het staat anderen vrij om bronnen ter verdediging te noemen.technische fred 11 aug 2008 14:19 (CEST)

Paus Pius XII hielp Hitler helemaal niet aan de macht komen. Hij was er samen met bischop Micheal Faulhaber voor verantwoordelijk dat zijn staadsgreep in 1923 mislukte. Hij heeft de Nazis tijdens de rest van zijn verblijf in Duitsland in de jaren twinting zwaar bekritiseerd, en steunde de bischoppen in Duitsland die in 1930 en 1931 alle Nazi partij leden excomuniceerde. Katholieke regios stemde over het algemeen niet op de Nazis in tegenstelling tot het Protestante noorden en oosten. Hitler kreeg uiteindelijk samen met de Nationalistische volkspartij toch een meerderheid en kreeg buitegewoonevolmacht na het Reichstagbrand decreet. Hij slaagde er ook in de politie over te nemen, de SA publieke erkenning te verwerven en kanselier te worden. Hij heeft duizende leden van de Katholiek Middel Partij en de Beierse volkspartij in kampen laten gooien tussen Maarten Jullie 1933, en ook 92 priesters. De paus is dus niet verantwoordelijk voor het feit dat Hitler aan de macht kwam. 83.128.72.82 3 jun 2014 13:18 (CEST)


Discussie met BejanminDavidszoon[bewerken]

Ik heb wat moeite met je toevoegingen op dit lemma. Je bron zal ongetwijfeld kloppen maar je toevoeging hoort in elk geval niet onder het kopje kritiek op Paus Pius XII. Ik plaats je toevoeging samen met wat andere teksten die de paus in bescherming menen onder het kopje ter verdediging. Ook mis ik in toevoeging de onderbouwing. Prima dat je de bron die je citeerd die mening heeft maar waar baseerd hij of zij zich op? --technische fred 20 aug 2008 21:37 (CEST)

Geachte BejanminDavidszoon, ik heb twee bewerkingen van je terug gedraait. De reden daaarvan is dat zoals hierboven vermeld er een groep geleerden is die kritiek heeft op PiusXII. Het stukje kritiek op heeft als doel om te verwoorden wat de kritiek op Pius XII is. Vermelding van die kritiek wil niet zeggen dat de juiste visie is. Je mag het er wat mij betreft van harte mee oneens zijn. Maar die tegen argumenten kun je dan kwijt om het kopje te verdediging van. Daarnaast ontbreken bronvermeldingen. De communistische samenzwering lijkt me NS propaganda, dat Hindenburg formeel nog staatshoofd was klopt maar gezien zijn geestelijke toestand mocht nauwlijks iets van hem verwacht worden. Hitler had de macht. Het laatse punt dat von Papen de toegekende onderscheidingen weer zijn ontnomen is wel van belang maar moet onderbouwd worden en hoort dan thuis onder het kopje ter verdediging of de PiusXII tijdens WOIItechnische fred 28 aug 2008 23:15 (CEST)

Ik heb een aantal toevoegingen die niet thuis horen onder het kopje kritiek weggehaalt:

  • Hindenburg was president, maar fungeerde als zodanig als staatshoofd. Zijn rol is niet te vergelijken met de tegenwoordige Franse en Amerikaanse president. Hij was 87 en had nog maar een paar maanden te leven. Aan zijn geestelijke vermogens in die jaren wordt getwijfeld. Hij heeft als president Hitler niets in de weg gelegd. Onder het kopje kritiek is deze toevoeging niet van belang.
  • Levy zegt in zijn Boek One is inclined to conclude that the Pope and his advisers--influenced by the long tradition of moderate anti-Semitism so widely accepted in Vatican circles--did not view the plight of the Jews with a real sense of urgency and moral outrage. For this assertion no documentation is possible, but it is a conclusion difficult to avoid Hij bedoelt dit als een aanklacht die door het Nederlanse woordje echter wordt ontkracht. (CEST)
  • Dat de nederlanse bischoppen zeggen door PiusXII te zijn gesteund is al onder het kopje WOII vermeld.technische fred 3 sep 2008 04:44

Mit brennender Sorge[bewerken]

Ten eerste hoort deze encycliek niet in het lemma over Pius XII. Hij werd gepubliceerd onder het pontificaat van Pius XI. Dat E. Pacelli eraan meewerkte heeft in deze geen belang. Het vermoeden ontstaat dat deze encycliek hier geciteerd wordt om Pius XII te ontlasten. Ten tweede zou ik graag een paar citaten zien uit deze encycliek die duidelijk tegen het nazisme en de judeocide zijn gericht. Deze encycliek gaat volgens mij hoofdzakelijk over de bezorgdheid van Pius XI over de schendingen door de nazi's van het concordaat tussen het vaticaan en nazi-Duitsland. De citaten over de Joden zijn hatelijke verwijzingen naar de oude beschuldiging van deicide door de Joden, een foute beschuldiging trouwens want kruisiging was een Romeinse straf.

Het feit dat deze encyclopedie al jaren gebruikt wordt om aan te tonen dat Pius XI het nazisme verwierp doet de verdediging van Pius XI en XII geen goed.

Vermeldenswaard is mischien wel dat Pius XI, kort voor zijn dood, tijdens een audientie met Belgische pelgrims heeft gezegd dat hij een encycliek aan het schrijven was waarin hij zich wou uitspreken tegen het nazisme.

poldebol 18 feb 2009 16:45 (CET)

Beste Poldebol, aan die encycliek is hier zelfs een lemma gewijd: Humani generis unitas, zou die encycliek geheten hebben. Voor wat betreft Mit brennender Sorge lijkt mij wel van belang in dit stuk te noemen dat Pacelli een van de auteurs was. Overigens heb je gelijk dat de encycliek vooral ging over de schendingen van het rijksconcordaat. Niettemin neemt de encycliek op verschillende plaatsen afstand van de rassenleer van de Nazi's. Berretta cardinalizia.png RJB overleg 18 feb 2009 16:58 (CET)
" Wie het ras, of het volk, of de staat, of de staatsvorm, de dragers van de staatsmacht, of andere zeer voorname waarden van menselijke gemeenschapsvorming, die binnen de grenzen van de aardse ordening een belangrijke en eerbied afdwingende plaats innemen, uit haar aardse waardebepaling losmaakt, ze tot de hoogste van alle waarden, ook van de godsdienstwaarden en in afgoderij vergoddelijkt, die keert de door God geschapen en door God gewilde orde der dingen en vervalst ze.(Mit brennender Sorge, paragraaf 8)"

Over aanhangers van de leer van de Nazi’s is de encycliek duidelijk; alleen oppervlakkige geesten zouden vervallen tot de dwaalleer (Mit brennender Sorge, paragraaf 11). --Angelo.godeau 19 mrt 2009 12:58 (CET)

Achtergrond[bewerken]

Verbaasd dat niemand totnogtoe hier heeft geschreven over de achtergrond van Pius XII. Als er een paus is geweest waarvan de achtergrond significant was, dan is het wel Pius XII. Hij stamde uit een familie die al generaties het vaticaan diende. Zijn grootvader Ernesto Pacelli was financieel adviseur van verschillende pausen. Hij was tevens oprichter van de Banco di Roma, die een grote rol zou spelen bij de Tripoli crisis (1911) en de opmaat naar de eerste wereldoorlog. En broer van zijn grootvader maakte in dienst van Pius IX de val van de Pauselijke Staten mee. Dit trauma zou lang doorspelen in de buitenslandse politiek van het vaticaan. De oudste broer van Eugenio, Alberto, was een van de architecten van het verdrag tussen het Vaticaan en Mussolini. poldebol 18 feb 2009 17:10 (CET)

Beste Poldebol - Wat let je? Ik bedoel: iedereen mag aan het artikel toevoegen wat hij wil.. Overigens: over Francesco Pacelli (niet: Alberto) bestaat ook een artikel! Hartelijke groeten, Berretta cardinalizia.png RJB overleg 18 feb 2009 20:56 (CET)
Even een terloopse opmerking: De grootvader van Eugenio was Marcantonio Pacelli, jurist en adviseur van Pius IX en tevens een van de medeoprichters van de l'Osservatore Romano. Ernesto was een oom van Eugenio. Persoonlijk ben ik al bezig geweest met de Pacelli familie, maar ben daarover nog steeds over aan het lezen.
Dat de inname van de Kerkelijke Staat een belangrijke rol zou spelen in het Vaticaan is duidelijk, maar om dat (in)direct te linken met de Pacelli's gaat me iets te ver; Filippo Pacelli, de vader van Eugenio, was is tegenstelling tot zijn vader -Marcantonio- bereid zitting te nemen in de gemeenteraad van de stad Rome, overigens met toestemming van paus Leo XIII. Over Alberto (terecht verbeterd naar Francesco): ook architect is wellicht een groot woord. Hij was een adviseur van het Vaticaan, belast met de dagelijkse onderhandelingen van het verdrag.
Wel moet mij persoonlijk van het hart, dat schrijven over Pacelli en zijn familie bemoeilijkt wordt door de boeken die over zijn leven en pontificaat zijn gepubliceerd: Ofwel geheel lyrisch over de man, dan wel een totaal negatieve benadering.Met name de laatste groep heeft veel belangstelling, omdat daardoor bewezen wordt.....
Het is geenszins mijn bedoeling Pacelli's rol als paus tijdens WO II te rechtvaardigen.Belangrijk blijft echter de materie zo neutraal mogelijk te blijven bezien in de context waarin bepaalde beslissingen al dan niet genomen werden. Voor persoonlijke visies aangaande Pacelli zijn er wat mij betreft genoeg andere fora waar die mening geuit kan worden.--Angelo.godeau 19 mrt 2009 12:38 (CET)

Afbeelding[bewerken]

Is het niet passender een afbeelding van Pius als Paus neer te zetten bovenin het lemma? Nu staat er een plaatje met Pacelli als Nuntius. komt wat vreemd over

Gebrekkige informatie[bewerken]

Een hoop belangerijke details over Paus Pius XII worden weggelaten. Zoals dat hij in de jaren twinting meerdere keren tegen de Nazis predikte en de Nazis al beschuldigde van het vervolgen van Joden en Katholieken. Ook de steun die hij verleende aan het verzet in Duitsland, Frankrijk, Romenie, Polen, Tsjechie, en de pogingen van de Nazis om hem te kidnappen. 83.128.72.82 6 jun 2014 15:00 (CEST)

Ventresca[bewerken]

Onderaan het artikel staat onder het kopje 'Bibliografie' het boek Soldier of Christ. The Life of Pope Pius XII van Robert A. Ventresca. Dat is zeker als 'Biografie' bedoeld? Maar in de noten wordt Ventresca in het geheel niet aangehaald. Wat is de waarde van deze vermelding? Zijn naam is als rode link neergezet, maar is er inderdaad een biografisch artikel over deze auteur in aantocht? Glatisant (overleg) 4 aug 2014 11:16 (CEST)

Beste Glatisant, dat laatste kan ik bevestigen noch ontkennen. En voor het overige deel ik jouw kritiek op de vermelding van het werk dat, verschenen in 2013, zeker niet gebruikt kan zijn voor het schrijven van dit lemma. Ik heb dit boek, waarover hier een boeiende bespreking verscheen, inmiddels in bestelling. Ik werd daartoe aangemoedigd door diezelfde bespreking waarin onder meer wordt opgemerkt dat het boek shows that Pacelli was a man of his time, burdened with nearly insurmountable challenges, who nevertheless consistently preferred to address them through a diplomatic path of prudence and caution that always placed the needs of the institutional Church before all other concerns. Ook Ventresca's kennelijke poging om voorbij te zien aan de voortdurende Pius Wars, wekte mijn belangstelling. Berretta cardinalizia.png RJB overleg 4 aug 2014 14:05 (CEST)

Externe links aangepast[bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Paus Pius XII. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 9 sep 2017 21:56 (CEST)

Externe links aangepast[bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Paus Pius XII. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 3 mei 2018 08:52 (CEST)

Externe links aangepast[bewerken]

Hallo medebewerkers,

Ik heb zojuist 1 externe link(s) gewijzigd op Paus Pius XII. Neem even een moment om mijn bewerking te beoordelen. Als u nog vragen heeft of u de bot bepaalde links of pagina's wilt laten negeren, raadpleeg dan deze eenvoudige FaQ voor meer informatie. Ik heb de volgende wijzigingen aangebracht:

Zie de FAQ voor problemen met de bot of met het oplossen van URLs.

Groet.—InternetArchiveBot (Fouten melden) 20 nov 2018 07:50 (CET)