Paolo Uccello

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Paolo Uccello
Portret van Uccello door een onbekende Florentijnse meester, 15e of 16e eeuw, Louvre
Portret van Uccello door een onbekende Florentijnse meester, 15e of 16e eeuw, Louvre
Persoonsgegevens
Volledige naam Paolo di Dono
Geboren Pratovecchio, 15 juni 1397
Overleden Florence, 10 december 1475
Geboorteland Italië
Beroep(en) kunstschilder
Oriënterende gegevens
Jaren actief 1407-1467
Stijl(en) Vroegrenaissance
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Paolo Uccello. Niccolò Mauruzi da Tolentino bij de Slag om San Romano, c. 1438-1440. Eitempera, walnotenolie en lijnzaadolie op populierenhout. 181.6 x 320 cm, (National Gallery, Londen)
Detail schilderij linksonder van de De Slag om San Romano met lansen en soldaten gericht naar het verdwijnpunt

Paolo Uccello (Pratovecchio 15 juni 1397 - Florence 10 december 1475), eigenlijk Paolo di Dono, was een belangrijke Italiaanse kunstschilder en wiskundige uit de vroege renaissance. Hij was opmerkelijk door zijn baanbrekend werk over visuele perspectief in de kunst.

Giorgio Vasari schreef in deel 3 van zijn boek Het Leven van de Kunstenaars (Le Vite) dat Uccello zodanig was geobsedeerd door zijn interesse voor perspectief dat hij een ganse nacht kon opblijven in zijn atelier om toch het exacte verdwijnpunt proberen te vatten. Hij gebruikte perspectief om een gevoel van diepte te scheppen in zijn schilderijen en niet, zoals zijn tijdgenoten, om verschillende of daaropvolgende verhalen te vertellen.[1]

Zijn bekendste werken zijn de drie schilderijen die de Slag om San Romano voorstellen (deze werden een lange tijd ten onrechte genoemd als de "Slag van Sant' Egidio van 1416"). In deze serie schilderijen plaatste hij wapens op de voorgrond en velden op de achtergrond om het gevoel van diepte te verbeteren.[2]

Paolo Uccello werkte in de Late Gotische traditie, en benadrukte kleur en praal in plaats van het klassieke realisme waarin andere kunstenaars baanbrekend waren. Zijn stijl is het best te omschrijven als idiosyncratisch. Hij had geen volgelingen in deze richting.

Che questione dolce é la questione delle prospecttiva

Uccello en het perspectieftekenen[bewerken | brontekst bewerken]

Paolo Uccello was van groot belang in het pionierswerk op het gebied van perspectief. Dit was net in zijn tijd uitgevonden, volgens sommigen zelfs door Uccello, hoewel anderen het aan bijvoorbeeld Brunelleschi of Masaccio toeschrijven. Vasari noemt Uccello in zijn boek Levens.

Uccello was in ieder geval geobsedeerd door perspectief, waarvan hij de mogelijkheden onderzocht en de grenzen probeerde op te zoeken. Van hem is de uitspraak: "Wat een aardig probleem is het probleem van de perspectief" bekend (zie: citaat hierboven in het Italiaans). Uccello's werk doet vaak gekunsteld aan door de nogal hoekige en geforceerde perspectieftoepassingen. Dit is deels ook te wijten aan het feit dat hij zich op onbekend artistiek terrein begaf. Wat ook meespeelt is het feit dat de moderne toeschouwer niet meer bekoord kan worden door perspectivisch uitdagende werken omdat hij zich moeilijk in de Renaissanceperiode kan inleven. Ook verkorting van mensen en dieren interesseerde Uccello zeer.

Bekende kunstwerken[bewerken | brontekst bewerken]

Tot zijn bekendste werk horen de drie schilderijen op hout die fasen uit De slag om San Romano weergeven. Dit was een beslissende veldslag in 1432 tussen de stadstaten Siena en Firenze die in het voordeel van Firenze beslecht werd. Hierdoor werden de Florentijnen heersers over Toscane. In deze werken blijkt duidelijk Uccello's passie voor het perspectief als hij zelfs de gevallen lansen op het slagveld richt en de soldaten laat sneuvelen naar een denkbeeldig verdwijnpunt toe. Het afgebeelde werk is te bewonderen in de Londense National Gallery. De andere twee werken kan je gaan zien in het Parijse Louvre en de Florentijnse Uffizi. De drie werken werden tussen 1456 en 1460 vervaardigd.

Een ander werk is te vinden in het Groene Klooster van de Santa Maria Novella-kerk te Florence, een muurfresco dat de zondvloed voorstelt.

Oeuvrelijst[bewerken | brontekst bewerken]

De volgende werken worden aan Paolo Uccello toegeschreven.[3]

Afbeelding Titel Datering Techniek Afmetingen
h x b (cm)
Verblijfplaats Cat.
Paolo uccello, madonna del beccuto.jpg Maria met Kind circa 1415-1420 fresco 57 x 100 Florence, Museo di San Marco 1
Paolo uccello, scene della crezione, 1430-32 ca., 00.jpg Schepping van de dieren en schepping van Adam en Schepping van Eva en de zondeval ca. 1424-1425 muurschildering in tempera (overgebracht) lunet: 210 x 452; onder: 244 x 478 Florence, Santa Maria Novella 4
Paolo uccello, adoration of the child.jpg Aanbidding van het Christuskind met de heiligen Hieronymus, Maria Magdalena en Eustatius ca. 1431-1432 tempera op paneel 110 x 47 Karlsruhe, Staatliche Kunsthalle 5
Paolo Uccello, Predella, 1435, Anbetung der Könige, Florenz.jpg Aanbidding door de koningen ca. 1433 tempera op paneel 20,4 x 178 (totaal) Florence, Museo Arcivescoli di Cestello 9a
Predella di quarate, san giovanni a patmos.jpg Visioen van Johannes op Patmos ca. 1433 tempera op paneel Florence, Museo Arcivescoli di Cestello 9b
Predella di quarate, santi giovanni e ansano.jpg De heiligen Jacobus en Ansano van Siena ca. 1433 tempera op paneel Florence, Museo Arcivescoli di Cestello 9c
Paolo Uccello 042.jpg Fresco's van de Capella dell'Assunta ca. 1434-1435 fresco Prato, Kathedraal van Prato 10
Paolo Uccello 046.jpg Heilige non met twee kinderen (fragment) ca. 1434-1435 tempera op paneel 79 x 35 Privéverzameling 11
Paolo Uccello 044.jpg Ruiterportret van John Hawkwood 1436
(gesigneerd)
fresco 820 x 515 Florence, Duomo 12
Paolo uccello, adorazione del bambino, bologna 01.jpg Geboorte van Christus (fragment) ca. 1435-1437 fresco 350 x 237 Bologna, San Martino Maggiore 13
San Romano Battle (Paolo Uccello, London) 01.jpg Slag om San Romano ca. 1435-1436 tempera op paneel 181 x 320 Londen, National Gallery 14a
La batalla de San Romano, por Paolo Uccello.jpg Slag om San Romano ca. 1435-1436 tempera op paneel 181 x 322 Florence, Uffizi 14b
Paolo Uccello 016.jpg Slag om San Romano ca. 1440 tempera op paneel 180 x 316 Parijs, Louvre 14c
Uccello - La Natività, 1436-47.jpg Aanbidding van het Christuskind 1435-1443 fresco 140 x 215 Florence, Uffizi 15
Paolo Uccello 056.jpg Madonna ca. 1437-1440 tempera op paneel 57 x 33 Dublin, National Gallery of Ireland 16
Paolo Uccello 050.jpg Sint-Joris en de draak (Sint-Joris bevrijdt de prinses) ca. 1439-1440 tempera op paneel 52 x 90 Parijs, Musée Jacquemart-André 17
Paolo uccello, orologio di smf.jpg Wijzerplaat 1443 fresco 583 x 583; hoofden: 68 cm diameter Florence, Duomo 19
Paolo uccello, vetrata della resurrezione.jpg Opstanding glas-in-loodraam (ontwerp) 468 diameter Florence, Duomo 20
Paolo uccello, vetrata della natività.jpg Geboorte van Christus 1443-1444 glas-in-loodraam (ontwerp) 468 diameter Florence, Duomo 21
Deluge, Waters Subsiding and Noah Stories by Paolo Uccello 01.jpg De zondvloed ca. 1447 fresco 215 x 510 Florence, Santa Maria Novella, Chiostro Verde 23a
Paolo Uccello 001.jpg Het dankoffer van Noach en De dronkenschap van Noach ca. 1447 fresco 277 x 540 Florence, Santa Maria Novella, Chiostro Verde 23b
Paolo uccello, scene della vita dei ss. padri, 1447-48, 11, 04.JPG Scènes uit het kloosterleven ca. 1447-1554 Florence, San Miniato del Monte 24
Paolo uccello, predella di avane, 1452, 00.JPG Avane-predella: Man van Smarten met de Maagd Maria en Johannes de evangelist 1452 paneel Florence, Museo di San Marco 26
Paolo Uccello 047b.jpg Sint-Joris en de draak ca. 1455-1460 tempera op doek 56,5 x 74 Londen, National Gallery 28
Paolo Uccello 015.jpg Kruisiging ca. 1457-1458 tempera op paneel (huidige toestand) 46 x 67,5 Madrid, Museo Thyssen-Bornemisza 30
Paolo uccello, tebaide.jpg Het leven van de heilige vaders (Thebaïde of Perspectiva religiosorum) ca. 1460-1465 tempera op doek 81 x 110 Florence, Accademia 32
PredelleUccello.jpg Mirakel van de ontwijde hostie 1467-1468 tempera op hout 42 x 361 Urbino, Galleria Nazionale delle Marche (Palazzo Ducale) 33
Hunt in the forest by paolo uccello.jpg De jacht ca. 1470 tempera op hout 65 x 165 Oxford, Ashmolean Museum 34

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Franco & Stefano Borsi (1992, Engelse vertaling uit 1994): Uccello, Londen: Thames and Hudson
Zie de categorie Paolo Uccello van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.