Plakdiertjes
| Plakdiertjes Fossiel voorkomen: Trias[1] — heden | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| Trichoplax adhaerens | |||
| Taxonomische indeling | |||
| |||
| Stam | |||
| Placozoa Grell, 1971 | |||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | |||
Plakdiertjes op  Wikispecies | |||
| (en) World Register of Marine Species | |||
| |||
Plakdiertjes (Placozoa) zijn een stam van microscopisch kleine, in zee levende ongewervelde dieren. Ze werden voor het eerst beschreven in de 19e eeuw en worden vertegenwoordigd door slechts enkele bekende soorten, waarvan Trichoplax adhaerens de bekendste is. Het zijn een van de meeste basale fyla uit het dierenrijk.
De lichaamsbouw van plakdiertjes is uitzonderlijk eenvoudig en bestaat uit slechts enkele celtypen, georganiseerd in een platte, schijfvormige structuur zonder duidelijke symmetrie. Ze bewegen zich voort door middel van trilhaartjes (cilia) aan hun onderzijde en voeden zich middels extracellulaire vertering. Er is geen sprake van een echt zenuwstelsel, maar de dieren vertonen desondanks redelijk gecoördineerd gedrag. Dit wijst op alternatieve vormen van cellulaire communicatie.
De groep Placozoa is een belangrijk onderwerp van onderzoek in de evolutiebiologie. Ondanks hun eenvoudige uiterlijk blijkt uit genetisch onderzoek dat plakdiertjes een klein maar relatief complex genoom hebben, met alle belangrijke genfamilies die ook voorkomen in mensen en andere dieren.[2]
Ontdekking
[bewerken | brontekst bewerken]Trichoplax adhaerens werd in 1883 door de Duitse zoöloog Franz Eilhard Schulze ontdekt in een zeewateraquarium van het Zoölogisch Instituut in Graz. Lange tijd werd verondersteld dat het een larve van neteldieren (Cnidaria) was, concreet van Eleutheria krohi. Onderzoek van Karl Gottfried Grell in de jaren 1970 wees uit dat het een aparte soort was die zelfs in een eigen fylum of stam werd geplaatst, naast alle andere dieren.
T. adhaerens is ook in het wild op allerlei plaatsen aangetroffen en vertoont een grote genetische variatie. Het is mogelijk dat het om meerdere soorten gaat.
Fylogenetische positie
[bewerken | brontekst bewerken]| Mogelijke fylogenetische posities van de Placozoa | ||
|---|---|---|
|
|
|
Er zijn verschillende mogelijkheden voor de positie van de placozoa in de evolutionaire stamboom. Morfologisch lijkt het alsof ze de primitiefste meercellige organismen zijn; eenvoudiger dan de sponzen (Porifera). Net als alle dieren, uitgezonderd de sponzen, bevatten Placozoa echter desmosomen: structuren die cellen bij elkaar houden. Op basis hiervan zouden de sponzen de meest primitieve dieren zijn en de placozoa dichter bij de overige dieren staan. Moleculair-genetisch onderzoek doet vermoeden dat de placozoa gezien moeten worden als dieren met organen die in een secundaire ontwikkeling die organen weer verloren hebben.
Taxonomie
[bewerken | brontekst bewerken]- Familie Trichoplacidae
- Geslacht Trichoplax
- ↑ (en) Knaust D. (2021). A microbialite with its entombed benthic community from the Middle Triassic (Anisian-Ladinian) Muschelkalk Group of Germany. Palaeontographica Abteilung A 320 (1-3): 1-63. DOI: 10.1127/pala/2021/0114.
- ↑ (en) Schierwater B, Desalle R. (2018). Placozoa. Current Biology 28 (3): R97-R98. DOI: 10.1016/j.cub.2017.11.042.