Poolse presidentsverkiezingen 1990

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Poolse presidentsverkiezingen van 1990 waren de eerste verkiezingen waarin de Polen een president konden kiezen. Voordien was de president altijd gekozen door de Nationale Vergadering, ofwel de leden van beide huizen van het Poolse parlement (de Sejm en de Senaat). De eerste ronde van de verkiezingen vonden plaats op 25 november 1990 en de tweede op 9 december van dat jaar.

Kandidaten[bewerken]

Aan de eerste ronde van de presidentsverkiezingen werd deelgenomen door zes kandidaten:

Andere kandidaten hadden niet de vereiste 100.000 handtekeningen weten binnen te halen.

Verloop[bewerken]

In de aanloop van de eerste ronde werd er een felle campagne gevoerd tussen de twee koplopers in de verkiezingen, Wałęsa en Mazowiecki. De flamboyante vakbondsleider Wałęsa voerde een sterk populistisch getinte campagne, waarin de "intellectuelen" rondom Mazowiecki het moesten ontgelden. Voor veel Polen was hij een nationale held, die voor hen de hoop op een betere toekomst belichaamde, maar hij werd aan de andere kant ook gewantrouwd om zijn onvoorspelbare gedrag. Mazowiecki daarentegen had als premier veel gezag verworven; hij genoot de reputatie van een bekwame en integere, maar ook enigszins saaie bruggenbouwer.

Dat Wałęsa in de eerste ronde ca. 40% van de stemmen zou halen, lag in de lijn der verwachting. Het kwam echter als een totale verrassing dat Mazowiecki een verpletterende nederlaag leed en werd voorbijgestreefd door de volkomen onbekende zakenman Tymiński, die met ruim 23% van de stemmen de tweede plaats behaalde. Laatstgenoemde was een volstrekte buitenstaander, die duidelijk wist te profiteren van zijn imago van Pool die het in het buitenland had gemaakt. Zijn verkiezingsboodschap, die erop neerkwam dat hij beloofde iedereen snel net zo welvarend te zullen maken als hijzelf, sloeg aan bij veel mensen die onder de verslechterende economische toestand te lijden hadden.

Omdat bij de eerste ronde geen enkele kandidaat een absolute meerderheid had behaald, moest er op 9 december een tweede ronde komen. Wałęsa, die ditmaal ook de steun genoot van de meeste van zijn tegenkandidaten in de eerste ronde, behaalde ruim 74% van de stemmen. Tymiński haalde minder stemmen dan in de eerste ronde.

Op 22 december volgde Wałęsa Wojciech Jaruzelski op als president van Polen. Mazowiecki diende na zijn nederlaag zijn ontslag in en trad op 4 januari 1991 af als premier. Tymiński richtte na de verkiezingen een eigen partij op, Partij X, die echter nooit een rol van betekenis heeft gespeeld. Bij de presidentsverkiezingen van 1995 lukte het hem niet de vereiste 100.000 handtekeningen te behalen, waarop hij naar Canada terugkeerde. Bij de presidentsverkiezingen van 2005 was hij wederom kandidaat, maar behaalde slechts 0,16% van de stemmen.

Uitslag[bewerken]

Kandidaat Partij Eerste ronde[1] Tweede ronde[2]
Stemmen  % Stemmen  %
Lech Wałęsa prezydent RP.jpg Lech Wałęsa partijloos
gesteund door PC
(NSZZ "Solidarność")
6 569 889 39,96% 10 622 696 74,25%
Stan Tyminski.jpg Stanisław Tymiński partijloos 3 797 605 23,10% 3 683 098 25,75%
Tadeusz Mazowiecki 80th birthday.jpg Tadeusz Mazowiecki partijloos
gesteund door ROAD
2 973 364 18,08%
Włodzimierz Cimoszewicz (senator).jpg Włodzimierz Cimoszewicz partijloos
gesteund door SdRP
1 514 025 9,21%
Rbartoszcze.png Roman Bartoszcze PSL 1 176 175 7,15%
Moczulski Leszek 2009.jpg Leszek Moczulski KPN 411 516 2,50%
Ongeldig/blanco 259 526 344 243
Totaal  16 702 000   100,00%   14 650 037   100,00% 
Geregistreerde kiezers/opkomst 27 545 625 60,63% 27 436 078 53,40%