Pramana

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het tijdschrift, zie Pramana (tijdschrift)

Pramana is de kentheorie van de Indische filosofie. Letterlijk wordt het wel vertaald als bewijs of kennismiddel.

Er zijn verschillende manieren om kennis te vergaren, waarbij zes pramana's domineren. Dit zijn pratyaksa (waarneming), anumana (gevolgtrekking), upamana (vergelijking en analogie), arthapatti (afleiding uit omstandigheden), anupalabdhi (afwezigheid van waarneming/ negatief bewijs) en sabda (getuigenis van expert).

Over welke pramana werkelijk bijdraagt aan kennis verschillen de diverse scholen en ook daarbinnen zijn er afwijkende opvattingen. Daarnaast wordt in diverse scholen een onderscheid gemaakt tussen een hogere absolute waarheid en een lagere praktische waarheid, waarbij veelal wordt gesteld dat de eerste niet te kennen is via pramana; dit is meestal slechts mogelijk via openbaring.

Kentheorie
Pramana Nyaya Vaisheshika Samkhya Yoga Mimamsa Vedanta Charvaka Boeddhisme Jaïnisme
Waarneming
Pratyaksa
X X X X X X X X X
Gevolgtrekking
Anumana
X X X X X X X X
Vergelijking en analogie
Upamana
X X X
Afleiding uit omstandigheden
Arthapatti
X X
Afwezigheid van waarneming/
negatief bewijs
Anupalabdhi
X X
Getuigenis van expert
Sabda
X X X X X X