Regulierenklooster (Gouda)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Regulierenklooster
De uit het Regulierenklooster afkomstige glazen in de Van der Vormkapel van de Sint Janskerk te Gouda
De uit het Regulierenklooster afkomstige glazen in de Van der Vormkapel van de Sint Janskerk te Gouda
Plaats Gouda
Kloosterorde Birgittinessen
Gebouwd in 1467 (waarschijnlijk)
Gesloopt in 1576
Portaal  Portaalicoon   Religie

Het Regulierenklooster (ook Brigittenklooster of Mariënsterre) is een voormalig klooster in de Nederlandse stad Gouda.

Geschiedenis[bewerken]

Omstreeks 1476 werd in Gouda het Brigittenklooster gesticht, gesteund door Margaretha van York, echtgenote van Karel de Stoute. Het klooster was een zogenaamd dubbelklooster, dat de regels van de heilige Brigitta volgde. Het klooster werd ook wel Mariënsterre genoemd, waarbij de sterren verwijzen naar het wapen van Gouda. De wijding van het klooster vond plaats in 1476. Het kloostercomplex was gelegen op een terrein tussen de Raam en de Vest in Gouda. In 1515 werd een beeld van Sint Brigitta op de toren van het klooster geplaatst. In de eerste helft van de 16e eeuw kostte het moeite om de exploitatie van het klooster te financieren. Een belangrijke inkomstenbron vormde de verkoop van zogenaamde aflaten en de bijbehorende prentjes. In 1544 trachten de paters en de priorin door verkoop van eigendommen van het klooster aan inkomsten te komen. Dit werd hen op straffe van excommunicatie verboden door bisschop George van Egmont van Utrecht.[1] Nadat in 1549 het Klooster Emmaüs te Stein door brand verloren ging trokken de reguliere kanunniken van dit convent naar Gouda en kochten het Brigittenklooster. De overgebleven zusters vertrokken in 1551 naar een convent in Soest.[2] De kloostergebouwen werden daarna opgeknapt. De verbouwing stond onder leiding van de architect Cornelis Frederickszn, die in dezelfde periode ook belast was met de herbouw van de Goudse Sint-Janskerk. In de jaren 1553 en 1554 werd er een nieuwe kapel bij het klooster gebouwd. In 1576 werd het klooster afgebroken en rond 1580 onderging de kapel hetzelfde lot. De laatste prior van het convent was Wouter Jacobsz. Maes, wiens dagboek van 1572 tot 1579 bewaard is gebleven, waarin hij verslag deed van deze woelige periode in de geschiedenis. Het vrijgekomen materiaal werd gebruikt bij de verbouw van een ander Gouds klooster het iets noordelijker gelegen Mariaklooster, dat werd omgevormd tot een voorziening voor melaatsen. Aanvankelijk werd het vrijgekomen terrein gebruikt om er een bolwerk te maken. Later verrezen er woningen. Tot het begin van de 20e eeuw werd de woningen op de plek van het afgebroken klooster nog aangeduid met de naam "in het klooster op de Raam". Ook het Hofje van Buytenwech (ook wel Roomsch hofje, of Klopjeserf genoemd) werd gebouwd op het voormalige kloosterterrein.

In Gouda herinneren de straatnamen Regulierenhof en Wouter Jacobszerf nog aan de vroegere aanwezigheid van een klooster op die plaats

Het Regulierenklooster op de stadsplattegronden van Gouda[bewerken]

De glazen van de kapel[bewerken]

Na de afbraak van het Regulierenklooster zorgde het stadsbestuur ervoor dat de gebrandschilderde glazen van de kapel bewaard bleven. Deze glazen waren vervaardigd naar een ontwerp van de Goudse glazenier Dirk Crabeth en gemaakt door één of meer van zijn medewerkers. De glazen werden in 1580 overgebracht naar de Goudse Sint-Janskerk. De glasmaker Jan Woutersz kreeg de opdracht om deze glazen te verwerken in twee lege vensters in het koor.[3] Sinds 1934 vormen de zeven glazen een samenhangend complex van de zogenaamde regulieren- of kapelglazen in de Van der Vormkapel van deze kerk. Mogelijk zijn er oorspronkelijk nog drie glazen meer geweest.[4]

De zeven regulierenglazen[bewerken]

De schenkers van de regulierenglazen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Dolder-de Wit, Henny van, Goudse kloosters in de middeleeuwen (10): De Birgitten en het dubbelklooster Mariënsterre, in Tidinge van Die Goude, jaargang 17 nr. 3, juli 1999
  • Dolder-de Wit, Henny van, Goudse kloosters in de middeleeuwen (10 en slot): De Reguliere kanunniken van Stein, in Tidinge van Die Goude, jaargang 17 nr. 4, oktober 1999