Rolstaartbeer
| Rolstaartbeer IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2015) | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Soort | ||||||||||||
| Potos flavus (Schreber, 1774) Originele combinatie Lemur flavus | ||||||||||||
 | ||||||||||||
| Verspreidingsgebied van de rolstaartbeer | ||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||
Rolstaartbeer op  Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
De rolstaartbeer,[a] rolbeer[a] of nachtaap[a] (Potos flavus) is een roofdier uit de familie van de wasberen (Procyonidae) dat in Latijns-Amerika voorkomt. Ook de naam kinkajoe wordt soms gebruikt, een verbastering van het Franse en Engelse quincajou/kinkajou.
Kenmerken
[bewerken | brontekst bewerken]Afmetingen
[bewerken | brontekst bewerken]De kop-romplengte bedraagt 40–57 cm en de staart is 39–57 cm lang. De schouderhoogte is 17–25 cm. Het gewicht bedraagt ongeveer 4,5 kg.
Uiterlijk
[bewerken | brontekst bewerken]De rolstaartbeer is door zijn opvallende niet-geringde grijpstaart uniek binnen de kleine beren. Hij heeft een ronde kop, kleine ronde oorschelpen, een stompe snuit, een lange romp, korte ledematen en de tenen van voor- en achterpoten hebben sterk gekromde, scherpe nagels. De vacht heeft een fluwelen textuur en is zeer dicht, zacht en kort. De vacht is aan de bovenzijde geelachtig bruin met een bronskleurige waas. De vacht op de rug is donkerder gekleurd en over de rug loopt een donkere aalstreep. De onderzijde is diepgeelbruin. Op de kop, keel en buik bevinden zich geurklieren.
Levensduur
[bewerken | brontekst bewerken]De rolstaartbeer kan tot 23 jaar oud worden.
Voortplanting
[bewerken | brontekst bewerken]Niet aan een bepaald jaargetijde gebonden. Na een draagtijd van 112 tot 118 dagen wordt meestal één jong geboren in een boomholte.
Leefomgeving
[bewerken | brontekst bewerken]Dit dier bewoont tropische regenwouden, rivierbossen en nevelwouden van zeeniveau tot 2500 m hoogte. Ook in moerassen zijn regelmatig rolstaartberen te vinden.
Leefwijze
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
De rolstaartbeer is een algemeen voorkomend soort. Toch wordt het dier weinig waargenomen vanwege dat hij 's nachts actief is en hoog in de boomtoppen leeft. Hij gebruikt zijn staart om zijn evenwicht te bewaren terwijl hij over een tak rent en slaat hem om een tak als hij van de ene naar de andere tak springt. Dit doet hij voorzichtig en langzaam en hij trekt zijn staart pas terug als hij met al zijn vier poten op de volgende tak staat. Ook kan de rolstaartbeer zonder probleem aan zijn staart aan takken hangen, zodat de voorpoten vrij zijn om voedsel te verzamelen. De rolstaartbeer kan met zijn kop naar beneden langs boomstammen naar beneden klimmen. Overdag slaapt hij, ineengerold met zijn voorpoten voor de ogen geslagen, in een boomholte of in dicht gebladerte. De rolstaartbeer leeft solitair of in kleine troepen van 10 á 15 dieren zonder strenge onderlinge rangorde. Rolstaartberen maken een opvallend schril blaffend geluid, bijvoorbeeld als ze schrikken of als hun rust verstoord wordt. Bij onderlinge onenigheid of bedreiging produceren ze een vervaarlijk sissend en krijsend geluid.
Voedsel
[bewerken | brontekst bewerken]
De rolstaartbeer houdt van zoetigheid en is daarom ook de grootste vruchteneter van alle soorten kleine beren. Hij eet bijna alleen maar vruchten, noten, nectar en honing. De rolstaartbeer pakt een vrucht met zijn mond of plukt het met zijn handen. De 12 cm lange, bewegelijke tong wordt op meerdere manieren gebruikt om voedsel te bemachtigen. Ten eerste dient de tong om het vruchtvlees uit de vruchten te halen en daarnaast ook om kleine dieren onder boomschors vandaan te halen. Verder gebruikt de rolstaartbeer zijn tong om nectar en honing uit bloemen en bijennesten te zuigen. Op deze manier speelt het dier een belangrijke rol bij bestuiving in het regenwoud: stuifmeel blijft aan het gezicht plakken en wordt zo verspreid naar andere bloemen. Ook kleine vogels, boomkikkers, ongewervelden en eieren staan op het menu van de rolstaartbeer.
- 1 2 3 In Nederlands zoölogische literatuur over Suriname en de Nederlandse Caraïben worden de volgende namen gegeven:[2][3]
- Nederlands: nachtaap (Ahlbrinck, 1931:243; 1963; Husson, 1973:10); rolbeer (Husson, 1973:10); rolstaartbeer (Ahlbrinck, 1931:243; 1963; Husson, 1973:10)
- Sranantongo: kinkajoe (1963); nettiekiskissie (1963); nettiekissie-kissie (1971:1,2,4,8,18); neti-keskesi (Husson, 1973:10); neti-kiskissi (Ahlbrinck, 1931:243)
- Karaïbs: kubala (1971:9); kubana (De Goeje, 1910:293); kupala (De Goeje, 1906:48); kupara (Ahlbrinck, 1931:243,291; 1971:8)
- potto (Teenstra, 1835:2:405 - vermoedelijk de rolstaartbeer)
- ↑ (en) Rolstaartbeer op de IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Staffeleu, P. (1975). Surinaamse zoogdiernamen (Surinam vernacular names of mammals). Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, Leiden, p. 3-74 "Zoologische Bijdragen, Volume 18 - Issue 1"
- ↑ van Donselaar, J. (2013). Woordenboek van het Nederlands in Suriname van 1667 tot 1876. Nederlandse Taalunie, Meertens Instituut, KNAW. ISBN 9789070389772.